ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΑΤΣΙΚΗΣ στο “πατρινόραμα”: «Η Πάτρα δεν με αξιοποίησε, γιατί δεν μπήκα σε πολιτικούς χώρους!»

Ο εμβληματικός χοροδιδάσκαλος της Πάτρας, σε μια εκ βαθέων εξομολόγηση, ξεσπάει μιλώντας στο «Π»:

 

Συνέντευξη στον ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΡΗΓΟΠΟΥΛΟ

 

Καθώς λικνίζεται με αρμονική πλαστικότητα πάνω στη σκηνή, μοιάζει να λαξεύει με τη «σμίλη» του κορμιού του το άυλο γλυπτό της Τερψιχόρης, μούσας του χορού. Και με την λυρική κίνηση των χεριών του  ταλαντεύεται αέναα, ως ένα αόρατο εκκρεμές, στο καλοκουρδισμένο ρολόι του χωροχρόνου!

Ο Παναγιώτης Κατσίκης – περί ου ο λόγος- είναι ένας πυλώνας του Χορού στην Πάτρα, που έκανε προσιτή και θελκτική την τέχνη αυτή μέσω του εμπεριστατωμένου τρόπου διδασκαλίας που καθιέρωσε από το 1988. Επιβλήθηκε, ως ένας διάπυρος κήρυκας του Πολιτισμού, ένας αδιαπραγμάτευτος πυλωρός του ζώπυρου λαϊκού πολιτισμού και της  παράδοσης. Ο χορός για τον ίδιο, υπήρξε ανέκαθεν αραξοβόλι αλλά και βατήρας, προκειμένου να προστατεύσει και να διαδώσει τον εθνικό μας  πολιτιστικό πλούτο. Παράλληλα, απαλλαγμένος από αγκυλώσεις και ιδεοληψίες, εγκολπώθηκε τα σημαντικά διεθνή ρεύματα χορού και μετετράπη σε δίαυλος διδαχής για τη νέα γενιά.

Ο Παναγιώτης Κατσίκης μιλάει  στο «Π», για όλα αυτά που έως τώρα απέφευγε να θίξει: Την διαχρονική αβελτηρία του Δήμου ως προς την ανάδειξη του χορού, αλλά και την απουσία σύνδεσης του με το κορυφαίο πολιτιστικό προϊόν του Πατρινού  Καρναβαλιού. Αλλά και για  τους πραγματικούς λόγους της μη αξιοποίησής του από την ίδια του την πόλη…

 

 

Μαθήτευσες πλάι στους Γιώργο Προβιά και Βαγγέλη Σειληνό. Πέρα από τα βήματα του χορού, ποιο ήταν το σημαντικότερο μάθημα που σε δίδαξαν αυτοί οι τεράστιοι  δάσκαλοι;

«Αισθάνομαι τυχερός και υπερήφανος που μαθήτευσα κοντά σε αυτούς τους δύο μεγάλους χορευτές. Εκτός από τους βηματισμούς, το στύλ, και γενικά τις γνώσεις πάνω στο ζεϊμπέκικο και το χασάπικο, με δίδαξαν τον σεβασμό στον χορό και το τραγούδι, αλλά και τον σεβασμό στον θεατή!»

Ο μεν Προβιάς μου έλεγε συχνά «να σέβεσαι το τραγούδι που θα χορεύεις, γιατί ο στίχος είναι βίωμα αυτού που το έγγραψε!» Ο Σειληνός μου είχε πει ότι «ο Ζεϊμπέκικος είναι χορός της ψυχής, αλλά και χορός της γνώσης του χορού. Οι δύο τους συμφωνούσαν στο ότι «ποτέ δεν θα χορέψεις το ίδιο τραγούδι με τον ίδιο τρόπο. Διαφορετικά θα χορέψεις όταν θέλεις και διαφορετικά όταν «πρέπει»! Το αν θα αρέσεις στο κόσμο που θα σε βλέπει, εξαρτάται από το αν μιλάς με τις κινήσεις σου! Και πάντα να σέβεσαι τον θεατή, γιατί ακόμα και ο αμύητος στο χορό, ξεχωρίζει το ωραίο!»

 -Ποια είναι η λεπτή γραμμή που χωρίζει σήμερα την παράδοση από το κιτς;

«Δύσκολα θεωρώ ότι μπορεί κάποιος να απαντήσει .. Γιατί εξαρτάται από το τι θεωρεί κάποιος παράδοση και τι κιτς και από την άλλη πώς το βλέπει .

Για εμένα η λεπτή διαχωριστική γραμμή, είναι οτιδήποτε έρχεται σε δυσαρμονία με το παραδοσιακό, είτε στη μουσική είτε στο χορό. Λέγοντας «κιτς» εννοούμε την έλλειψη συγκεκριμένης αισθητικής και αμιγών καλλιτεχνικών αισθητηρίων, δηλαδή έλλειψη συγκεκριμένης αισθητικής αγωγής και χρήση εντελώς χαλαρών κριτηρίων, σχετικά με την αίσθηση της καλαισθησίας και αρμονικότητας, η οποία υπάρχει στην παράδοση.

Από την άλλη μας ενδιαφέρει η παράδοση, αλλά μόνο εάν την φέρουμε σε ένα άλλο πλαίσιο πιο «μοντέρνο». Και εδώ είναι για  μένα η λεπτή γραμμή… Γιατί το κανονικό της πλαίσιο ( με όλα τα παραπάνω καλαισθησία – αρμονία κλπ ) μας φαίνεται βαρύ (π.χ βλαχιά ) που κάποιοι δεν θέλουν να την φορτωθούν…!»

– Έγινε πολύς λόγος για τη χορογραφία του επίσημου video της επετείου των 200 χρόνων μετά την Επανάσταση 1821. Πώς την κρίνεις;   

«Όταν το πρωτοείδα ενθουσιάσθηκα! Είναι μια πολύ καλή παραγωγή, στη συνέχεια όμως ένιωσα να έρχεται στο μυαλό μου, κάτι από τους Ολυμπιακούς του 2004 και κατά κάποιο τρόπο απογοητεύτηκα!

Νομίζω για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821, θα μπορούσε να γίνει κάτι διαφορετικό. Υπάρχουν πάρα πολλές εικόνες, χώροι, τραγούδια, κείμενα κλπ που θα μπορούσαν συμπεριληφθούν σε ένα σποτ, γιατί έχουμε τους ανθρώπους. Αλλά τελικά, δεν τους αξιοποιούμε όσο θα έπρεπε!»

 

 

«Στην Πάτρα, επιτέλους, ας προτάξουμε το «εμείς»!

– Γιατί και η Πάτρα δεν μπορεί να δημιουργήσει ένα Διεθνές ή Πανελλήνιο Φεστιβάλ Χορού; Αν μπόρεσε η Καλαμάτα, γιατί δεν το μπορούμε και  εμείς;

«Πολύ καλή ερώτηση …. Κατά την γνώμη μου Παναγιώτη, θα πρέπει εμείς του πολιτιστικού χώρου να αφήσουμε το «εγώ» και να πάμε στο «εμείς»!

Η πόλη δεν είναι μόνο η εκάστοτε Δημοτική Αρχή, είμαστε όλοι! Αν λοιπόν θέλουμε να κάνουμε ένα Φεστιβάλ Χορού, να αφήσουμε κόμματα και χρώματα και να καθίσουμε να το οργανώσουμε. Μπορούμε!

Η Πάτρα δεν υστερεί σε τίποτα σε σχέση με άλλες πόλεις. Ιδέες  μεράκι και γνώσεις έχουμε! Όταν το ετοιμάσουμε και πάμε σε Περιφέρεια, Δήμο και άλλους εκπλεκόμενους φορείς, θα πραγματοποιηθεί! Μπορεί και ιδιωτικός φορέας να το οργανώσει, αρκεί να έχει την στήριξη των αρμοδίων φορέων, διότι από ένα Φεστιβάλ Χορού όλοι θα βγουν κερδισμένοι! Με  απλά λόγια, αν θέλουμε μπορούμε, αν δεν θέλουμε βρίσκουμε δικαιολογίες…»

 

 – Έχεις καταφέρει να προσφέρεις στην Πάτρα όσα θα ήθελες πάνω στο αντικείμενό σου;  

«Θεωρώ πως μέχρι ένα βαθμό, ναι! Και πρέπει να πω ένα μεγάλο «ευχαριστώ» σε όσους με εμπιστεύθηκαν τόσα χρόνια! Ένα όνειρο που έγινε πραγματικότητα ήταν να κάνω μία Σχολή  Χορού στην Πάτρα, που να μπορεί ο καθένας να μάθει τον χορό που επιθυμεί.

Στη δημιουργία ενός χορευτικού συγκροτήματος που να  παρουσιάζει σε διάφορες εκδηλώσεις χορούς και όχι μόνο παραδοσιακούς, θεωρώ πώς εκεί τα πήγα καλά. Βέβαια ακόμα προσπαθώ… Γιατί οι γενιές αλλάζουν!

Αυτό που μου δίνει την μεγαλύτερη ικανοποίηση, είναι το ότι βοήθησα να ακουστεί πάλι, να διαδοθεί και να διατηρηθεί το Δημοτικό Τραγούδι, μέσα από τις ραδιοφωνικές και τηλεοπτικές εκπομπές μου. Οφείλω εδώ να ευχαριστήσω και τους υπευθύνους των Πατρινών ΜΜΕ που με εμπιστεύθηκαν!»

Ευτυχώς, υπάρχουν ακόμα άνθρωποι που γνωρίζουν την αξία του να ξέρεις να χορεύεις. Σοφό, αυτό που λέει ο λαός μας: «Το τραγούδι στον άνθρωπο είναι χάρισμα και ο χορός στολίδι!» Άρα το στολίδι το επιλέγεις, στο χέρι μας είναι!»

 

 

«Αυτό είναι το ανεκπλήρωτο όραμά μου…»

 

-Σε έχει αξιοποιήσει καλλιτεχνικά η πόλη;

«Η πόλη μου θεωρώ πως δεν με αξιοποίησε καλλιτεχνικά! Το γιατί; Απλά εγώ είμαι επαγγελματίας… Και εκτός αυτού, ίσως γιατί δεν μπήκα σε άλλους χώρους…»

-Εννοείς πολιτικούς χώρους;

«Βέβαια…»

-Ποιο είναι το ανεκπλήρωτο όραμά σου;

«Ένα φεστιβάλ Χορού και ένα επαγγελματικό χορευτικό συγκρότημα, ώστε να καταλάβουν κάποιοι, ότι το να χορεύεις έχει την ίδια αξία με κάποιον που τραγουδάει ή παίζει μουσική! Και παράλληλα, ένα χορευτικό συγκρότημα που να σέβεται την αξιοπρέπεια του χορευτή και την αξία του χορού…»

 

– Αν ήσουν …βήματα, ποιο χορό θα διάλεγες και γιατί θα σε εξέφραζε;

«Θα διάλεγα δύο χορούς: Πρώτα το ζεϊμπέκικο, γιατί μπορώ χορεύοντας να πω αυτό που νιώθω. Δεύτερο το tango, γιατί ο τρόπος που οδηγείς την ντάμα σου και εκφράζεται δείχνει την άποψή σου για το αντίθετο φύλλο, αλλά και το ότι στην ζωή οι δύο μαζί δημιουργούν!»

 

– Αν είχες παρτενέρ την αγαπημένη σου …Πάτρα, ποιο χορό θα της ζητούσες να χορέψετε και στους ρυθμούς ποιου σκοπού ή τραγουδιού;

«Το τραγούδι «Πάμε σαν άλλοτε…»! Η ομορφιά των στίχων και ο ρυθμός του, για μένα είναι η Πάτρα μας!»

 

Χορεύοντας ζεϊμπέκικο για τον Φίλιππο Νικολάου, στην εκπομπή «Στου Παραδείσου τα μπουζούκια» του Tele Time

 

«Από το Δήμο, μόνο Καραχάλιος και Σκαρμέας κοίταξαν τον  χορό!»

 – Διαχρονικά, έχουν γίνει από τον Δήμο Πατρέων οι κατάλληλες επενδύσεις στην τέχνη του χορού; Έχει υπάρξει ένα στρατηγικό σχέδιο για την αξιοποίηση του, σε συνάρτηση με την μεγάλη χορευτική παράδοση του τόπου μας, την  μητροπολιτική θέση της πόλης και το Πατρινό Καρναβάλι;

«Θεωρώ πώς τίποτα δεν έχει γίνει! Σαν να μην θέλει ο Δήμος!  Δεν νομίζω πώς υπήρχε ποτέ σχέδιο, γιατί ποτέ από όσο θυμάμαι δεν μας κάλεσαν να μιλήσουμε για τον χορό και πως μπορούμε να επενδύσουμε στην τέχνη του χορού.

Βέβαια, υπήρξαν προσπάθειες και πρωτοβουλίες Αντιδημάρχων, όπως οι Σπύρος Καραχάλιος και Αλέξης Σκαρμέας, οι οποίοι είχαν την ιδέα «Οι Σχολές Χορού παρουσιάζουν στο Καρναβάλι». Μια πρόταση που άρεσε σε όλους και μάλιστα ο κ. Σκαρμέας ήταν εκείνος που μας ζήτησε η παρέλαση των Σχολών μας να είναι χορογραφημένη! Μια τέτοια εκδήλωση θα μπορούσε να καταστεί θεσμός στο Καρναβάλι και να εξελιχθεί. Δυστυχώς όμως σταμάτησε, γιατί κάποιοι δεν θέλουν ή δεν συμφωνούν. Και όπως προ είπα, όταν θέλεις μπορείς, αν δεν θέλεις βρίσκεις …δικαιολογίες!

Όμως πιστεύω πώς όταν περάσει η πανδημία και με το καλό επιστρέψουμε στους ρυθμούς μας, εμείς οι άνθρωποι του Χορού και της Μουσικής να καθίσουμε να μιλήσουμε με στόχο την ανάδειξη του χορού, της μουσικής και της πόλης μας. Φτάνει πια το «γιατί αυτός και όχι εγώ!»

 

1998: Τιμητική διάκριση, από τον τότε Δήμαρχο Πατρέων, Ανδρέα Καράβολα

 

 

«Πονεμένη ιστορία στην Πάτρα τα χοροδιδασκαλεία…»

–  Έχει «πήξει» η Πάτρα από …χοροδιδασκάλους και χοροδιδασκαλεία! Με την ιδιότητα σου του Αντιπροέδρου του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Σχολών Χορού,  υπάρχει δικλείδα ασφαλείας για τους σπουδαστές ή πρόκειται για μια …πονεμένη ιστορία;

«Πολύ σωστά το λες, πήξαμε στους χοροδιδασκάλους και τα χορευτικά… Να συμπληρώσω εγώ, πως δεν έχουμε πλέον χορευτική ταυτότητα, η ομορφιά του να χορεύεις σωστά τους τοπικούς μας χορούς . Έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που αυτοί που ξέρουν να χορεύουν δεν χορεύουν και οι άλλοι κάνουν πώς χορεύουν!

Ο ΕΟΠΠΕΠ μαζί με το σωματείο το δικό μας (ΠΑΣΙΣΧ) και άλλους επιστημονικούς φορείς ετοίμασαν το περίγραμμα με το οποίο θα μπορεί κάποιος δάσκαλος χορού η χορευτής να πάρει πιστοποίηση εκεί αναφέρεται το είδος του χορού κλπ. Το σημαντικό εδώ είναι, ότι και ο κόσμος δεν ενδιαφέρεται για το ποιος είναι αυτός που διδάσκει ή αν ο χώρος πληροί  τις προϋποθέσεις! Το μόνο που ενδιαφέρει είναι το κόστος…»

 

2002: Βράβευση από τον τότε Δήμαρχο Πατρέων, Ευάγγελο Φλωράτο
Με τον θρύλο του χορού και δάσκαλό του, Γιώργο Προβιά