Συνέντευξη στον Αχιλλέα Ροδίτη
Ο Πατρινός που συμπεριελήφθη στην 10άδα των Οικονομικών Αναλυτών του κόσμου και στην 3άδα των Ερευνητών στις Κοινωνικές Επιστήμες, ξεδιπλώνει την ιστορία του, αποκλειστικά, στο «ΠΑΤΡΙΝΟΡΑΜΑ».
Γεννήθηκε… την ίδια μέρα που ιδρύθηκε η Βρετανική Βιβλιοθήκη. «Σημαδιακό», αφού χρόνια μετά, ο μεγάλος αυτός Οίκος θα φιλοξενούσε την διδακτορική του διατριβή, ως Ακαδημαϊκού! Ο Αιμίλιος Γαλαριώτης έχει αναδειχθεί στην πρώτη δεκάδα των Οικονομικών αναλυτών του κόσμου αλλά και στην πρώτη τριάδα των ερευνητών στις κοινωνικές επιστήμες. Είναι Καθηγητής Οικονομικών στο Audencia Business School (EQUIS, AMBA, AACSB), στη Γαλλία, και Αναπληρωτής Πρύτανης για την έρευνα. Ιδρυτής και Διευθυντής του Ινστιτούτου Οικονομικών και Προϊστάμενος του Τμήματος Οικονομικών, ενώ έχει διατελέσει Επικεφαλής του Ερευνητικού Άξονα «Χρηματοοικονομική, Ριψοκίνδυνη και Λογιστική Απόδοση».
Το βιογραφικό του «απλώνεται» σε κάμποσες σελίδες κι είναι δύσκολο να απαριθμηθούν όλες οι ιδιότητες του. Σίγουρα όμως, πολλά απ’ όσα κατόρθωσε, φτάνοντας να έχει πιστό ακροατή επί Οικονομικών κι όχι μόνο θεμάτων, τον Πρίγκιπα Κάρολο, εντός του Βρετανικού παλατιού ή να δημοσιεύουν άρθρα του οι μεγαλύτερες εφημερίδες του κόσμου (Financial Times κ.α.), δεν τα φανταζόταν όταν πήγαινε στο 10ο δημοτικό της Πάτρας, το 2ο Γυμνάσιο και στα στέκια των εφήβων τα χρόνια του ’90. Σε ηλικία 7 ετών εργάστηκε για πρώτη φορά, στην Πάτρα, μαζεύοντας… πριονίδια! Και τότε δημιούργησε το πρώτο «μοντέλο κόστους σε ώρες εργασίας». Τα Οικονομικά τον είχαν κερδίσει και ήθελε να μάθει τα… μυστικά τους. Αλλά ένα λάθος στο Μηχανογραφικό του, στις Πολιτικές Επιστήμες του Παντείου αντί μιας Οικονομικής σχολής. «Σωτήριο» αποδείχθηκε αυτό το λάθος. Διότι έτσι διείσδυσε σε περισσότερα μυστικά και η «δίψα» του για γνώση έγινε ακόμα μεγαλύτερη. Μια «δίψα» που τον έκανε να υποβάλλει παραίτηση από την μόνιμη θέση του στην Τράπεζα Εργασίας, για να φύγει στο εξωτερικό και να συνεχίσει τις σπουδές του!
• Kύριε Γαλαριώτη, ξεκινώντας… πάμε… πίσω, στην αρχή. Στα πρώτα χρόνια της ζωής, της εφηβείας, των ονείρων που κάνατε για το μέλλον. Γειτονιές…, στέκια…, τι θυμάστε από εκείνη την εποχή;
Γεννήθηκα στην Πάτρα μια Κυριακή την 1η Ιουλίου του 1973. Την ίδια μέρα ιδρύθηκε μια από τις μεγαλύτερες βιβλιοθήκες του κόσμου, η Βρετανική βιβλιοθήκη, με την οποία η μοίρα θα μας ξαναέδενε όταν θα φιλοξενούσε στην συλλογή της την διδακτορική μου διατριβή σημαίνοντας την ημέρα της γέννησης μου ως ακαδημαϊκός. Τα παιδικά μου χρόνια ήταν μοιρασμένα μεταξύ Ελλάδος και Αφρικής διότι ο πατέρας μου εργαζόταν ως διευθυντικό στέλεχος μεγάλης πολυεθνικής στην Νιγηρία. Αρχικά η ζωή μου ήταν όλη ένα καλοκαίρι, με εξαίρεση δυο χρόνια, περνούσα τους χειμώνες μου στο Λάγος οπού είχε ακόμα και τον Γενάρη πάνω από 30 βαθμούς κελσίου, και τα καλοκαίρια Πάτρα, Ροΐτικα, Βραχνείκα όπου και παραθερίζαμε, αλλά και για λίγες μέρες από το χωριό του πατέρα μου, Κρίνο Αχαΐας ή Μπούκουρα.
Επέστρεψα στην Πάτρα για να φοιτήσω στο γυμνάσιο και στο λύκειο. Τα πρώτα χρόνια με την παρέα παίζαμε μπάλα στον Άγιο Ανδρέα, συχνάζαμε στο ηλιακό ρολόι και κάθε Σάββατο τρώγαμε κοτόπουλο πανέ στο Τέξας, στο πάνω μέρος της πλατείας Γεωργίου. Στο λύκειο, πέρα από Υψηλά Αλώνια, στην Ηφαίστου, στην Βούρβαχη, στο τεϊοποτείων. Τα καλοκαίρια στο Ρίο ή τα μαγαζιά της παραλιακής (θυμάται κάποιος την Καλκούτα κτλ;) και Μαρίνα για καφέ. Για κάποιον λόγο άγνωστο έπρεπε να περάσουμε από το Σνούπι για σάντουιτς στην Αγίου Ανδρέου και Κολοκοτρώνη μετά το ξενύχτι. Ήταν ωραία χρόνια, ισορροπημένα, ανέμελα, στο λύκειο γνώρισα και την Λίτσα, στην Δευτέρα, και ο έρωτας με χτύπησε κατακούτελα. Από τότε είμαστε μαζί, στα εύκολα και τα δύσκολα!
• Και… φτάνουμε στη στιγμή που σας κέρδισε η επιστήμη των αριθμών! Πότε συνέβη και γιατί; Πότε και γιατί καταστάλαξε μέσα σας η σκέψη να γίνεται Οικονομολόγος;
Το ενδιαφέρον μου στα οικονομικά ξεκίνησε από πολύ μικρή ηλικία και οφείλεται αρχικά στην ανάγκη μου από παιδί να καταλάβω γιατί αυτό το κομμάτι από χαρτί που λέγεται χρήμα μπορεί να το ανταλλάξεις με ότι θες, και πώς για κάθε πράγμα απαιτείται διαφορετικός αριθμός «χαρτιών» στον οποίον συμφωνούν όλοι, και αυτοί που εργάζονται και τα παίρνουν ως μισθό, και εκείνοι που τα δίνουν. Πώς ξέρουν την σωστή αντιστοιχία; Το παζλ ήταν πιο ενδιαφέρον γιατί λόγω των ταξιδιών μας έβλεπα πως στην Ιταλία, Ελβετία, Αγγλία, Νιγηρία, το ίδιο πράγμα κόστιζε διαφορετικά, και τα χαρτάκια το ίδιο, π.χ., όταν τα ανταλλάσσαμε με τα δικά μας, αλλού δίναμε πολλά για να πάρουμε λίγα και αλλού το ανάποδο. Ήθελα λοιπόν να καταλάβω τα μυστικά της οικονομίας αλλά και να δαμάσω τις οικονομικές δυνάμεις για το καλό της κοινωνίας, και αποφάσισα να σπουδάσω οικονομικά αλλά και να τα καταλάβω από νωρίς. Πάνω σε αυτό να φανταστείτε, σε κάποιες διακοπές που βαριόμουν αφάνταστα, η μαμά μου άδραξε την ευκαιρία για να μου δείξει πόσο δύσκολα βγαίνουν τα χρήματα, και εργάστηκα στα 7 μου για τις διακοπές σε ένα ξυλουργείο μαζεύοντας πριονίδια, άλλο που δεν ήθελα, το είδα σαν παιχνίδι και βούταγα μέσα στο πριονίδι. Όταν πληρώθηκα και πήρα ένα πεντακοσάρικο σε δραχμές για την εβδομάδα, κάθισα και έφτιαξα ένα μοντέλο κόστους σε ώρες εργασίας του κάθε προϊόντος και υπηρεσίας με βάση το ποσό που πήρα.
Για παράδειγμα των τσικλών που αγόραζα, του ελικοπτέρου στην ομόνοια που έβαζα το κέρμα και ανεβοκατέβαινε, ήταν η πρώτη φορά που ρώτησα πόσο κάνουν οι τσίκλες, όταν υπερήφανος πήγα να ψωνίσω με τον κόπο μου στη τσέπη, και μου φάνηκαν ακριβές γιατί εγώ δούλεψα σχεδόν δυο ώρες για τα χρήματα που αντιστοιχούσαν στο κόστος τον τσικλών που συνήθως έπαιρνα και ρώτησα για αρκετές πριν καταλήξω. Αυτή την στιγμή την θυμάμαι σαν χθες, και αυτή η εμπειρία γενικά με καθόρισε σαν άνθρωπο, όταν βρέθηκα σε ανάγκη ως φοιτητής δεν φοβήθηκα να κάνω καμία δουλειά, ξυλουργικά, οικοδομικά, πωλήσεις πόρτα-πόρτα κτλ.
• Τι επακολούθησε στην πορεία αυτή; Περιγράψτε μας σαν σε ταινία μικρού μήκος τις σημαντικότερες στιγμές – σταθμούς στην καριέρα σας…
Όταν τέλειωσα το λύκειο ήταν να φύγω στις Η.Π.Α για να πραγματοποιήσω το όνειρό μου, κάποιες εξελίξεις όμως οικονομικό-οικογενειακές δεν μου επέτρεψαν να πάω. Αφού ξεπέρασα την απογοήτευση και με αφύπνισε ένας φίλος και άνθρωπος (σε ευχαριστώ Παντελή) ετοιμάστηκα ενώ εργαζόμουν για να μπω στο πανεπιστήμιο. Από ένα λάθος μου, της τελευταίας στιγμής στο μηχανογραφικό, τελικά σπούδασα πολιτικές επιστήμες και διεθνολογία στην Αθήνα, ενώ έπιανα τα μόρια για όλες τις οικονομικές σχολές. Είχα τύχη όταν έκανα αυτό το λάθος αφενός γιατί όπως ανακάλυψα πρόκειται για πραγματικά σημαντικές σπουδές στην πολιτική θεωρία, φιλοσοφία, κοινωνία και δίκαιο, αφετέρου διότι χωρίς να το γνωρίζω τότε, θα μου επέτρεπαν να κατανοήσω βαθύτερα την ουσία της οικονομίας και την αλληλεπίδραση της με την πολιτική, την κοινωνία, των ρόλο των ελίτ και των κλειστών ομάδων πίεσης κτλ. Αν κάτι είναι γραφτό να γίνει θα γίνει, και όταν μετά το πρώτο μου πτυχίο εργάστηκα στην Τράπεζα Εργασίας ξανάναψε η σπίθα μέσα μου, παραιτήθηκα για να σπουδάσω στο Λονδίνο οικονομικά των επιχειρήσεων και μετά τραπεζικά και χρηματοοικονομικά, ως υπότροφος του ιδρύματος Λεβέντη, με σκοπό να επιστρέψω στις τράπεζες σε κεντρικό επίπεδο και την σχεδίαση της στρατηγικής τους.
Εκεί αρίστευσα και μου πρότειναν να κάνω διδακτορικό στα οικονομικά της χρηματοοικονομικής σε ένα από τα καλύτερα και παλιότερα βρετανικά πανεπιστήμια, στο Ντάραμ με ειδίκευση στην συμπεριφορική χρηματοοικονομική, οπότε πάλι άδραξα την ευκαιρία με προτροπή και της μετέπειτα συζύγου μου. Τελειώνοντας, πήρα εκεί θέση λέκτορα και λίγο μετά έγινα διευθυντής μεταπτυχιακών σπουδών και στη συνέχεια επίκουρος καθηγητής. Μετά από 11 χρόνια στην Αγγλία, έγινα αναπληρωτής καθηγητής στην Ναντ της Γαλλίας σε μια από τις καλύτερες σχολές διοίκησης επιχειρήσεων (Audencia Business School) που ανήκει στον μικρό αριθμό σχολών με τριπλή πιστοποίηση. Η απόφαση ήταν δύσκολη διότι δεν γνωρίζαμε γαλλικά, και γιατί θα άφηνα την μόνιμη θέση μου. Όμως η ευκαιρία μεγάλη και θα μου έδινε τη δυνατότητα να μεγαλώσω τα παιδιά μου σ’ ένα περιβάλλον ιδεατό. Για να πάρω αυτή τη θέση απέρριψα μια προσφορά που είχε τρεις φορές παραπάνω εισόδημα. Όμως έμαθα να κοιτάζω μακριά και να είμαι ισορροπημένος, οπότε πήγαμε Γαλλία και 13 χρόνια μετά δεν το μετανιώσαμε. Εκεί ίδρυσα ένα Κέντρο Ερευνών το οποίο αργότερα μετεξελίχτηκε σε Ινστιτούτο, έγινα υπεύθυνος τομέα, πρόεδρος του τμήματος της χρηματοοικονομικής, διευθυντής εργαστηρίου έρευνας και στην συνέχεια αναπληρωτής κοσμήτορας για την έρευνα. Παράλληλα δημοσίευσα πολλές μελέτες σε επιθεωρήσεις εγνωσμένου κύρους, κέρδισα χρηματοδοτήσεις και συμμετείχα στα διοικητικά συμβούλια εταιριών όπως της Financial Engineering and Banking Society όπου έγινα αναπληρωτής γενικός γραμματέας, Hellenic Association of Energy Economics (HAEE), και French Finance Association (affi) όπου έγινα και πρόεδρος 2019-21 και παραμένω στο διοικητικό τους συμβούλιο.
• Πώς νιώθετε που από την… μικρή Πάτρα φτάσατε να γίνετε ένας από τους πλέον καταξιωμένους παγκοσμίως Οικονομολόγους; Σε ποιον θα αφιερώνατε αυτήν την κατάκτηση;
Η Πάτρα είναι μια μικρή μεν πόλη που έχει βγάλει όμως πολύ σημαντικούς ανθρώπους στις τέχνες και τα γράμματα, διανοούμενους και πολιτικούς, ανθρώπους πολύ πιο καταξιωμένους από εμένα με έργο σημαντικό για την κοινωνία. Ότι μικρό κατάφερα είναι αποτέλεσμα σκληρής δουλειάς, δύσκολων αποφάσεων, και της τύχης. Νιώθω από τυχερός γιατί έκανα τα όνειρα μου πραγματικότητα, έγινα πρωτοβάθμιος καθηγητής στα 37 μου, ταξίδεψα πολύ, απέκτησα όσα ήθελα και πάνω από όλα μια υπέροχη οικογένεια. Αυτό λοιπόν το αφιερώνω πρώτα στην μητέρα μου και τον πατέρα μου, γιατί μου έδιναν κίνητρο να γίνομαι καλύτερος, με δίδαξαν ότι η μόρφωση είναι υπέρτατο αγαθό άμεσα και έμμεσα, και με στήριξαν και στις πιο δύσκολες τους εποχές. Όταν ο πατέρας μου ερχόταν Ελλάδα και με πήγαινε βόλτες στην πλ. Γεωργίου και μου έκανε συζητήσεις που πάντα κατέληγαν στο ότι η μόρφωση είναι το υπέρτατο αγαθό. Και η μητέρα μου που με πήγαινε να αγοράσω βιβλία για να διαβάζω. Μια βιβλιοθήκη γεμάτη βιβλία! Έτσι ήρθα σε επαφή με τον Τολστόι, Ουγκώ, Εκο, αλλά και Φρόιντ, Καζαντζάκη, Τσιφόρο κτλ. Σε πολλή μικρή ηλικία. Αλλά το αφιερώνω και στη γυναίκα μου και τα παιδιά μου, για όλα αυτά που τους στέρησε αυτή, η όποια, επιτυχία.
Με τον καθηγητή του Stern Business School του Πανεπιστημίου της Νέας Υόρκης κ. Εντ Άλτμαν, μεταξύ άλλων, στο Διεθνές Συνέδριο της FEBS, το 2015
• Πέρυσι αναδειχθήκατε στο «TOP TEN» των Οικονομικών Αναλυτών του κόσμου. Πείτε μας λίγο για αυτή τη διάκριση…
Οι διακρίσεις πάνε κι έρχονται, τιμητικές μεν αλλά η ουσία είναι αλλού, στο να κάνεις κάτι που απολαμβάνεις και αυτό το κάτι να αλλάζει τις ζωές των ανθρώπων προς το καλύτερο. Πέρυσι ήμουν στο τοπ 3% των ερευνητών στις κοινωνικές επιστήμες στον κόσμο με βάση το SSRN, αλλά και στους τοπ 25 στις επιστήμες διοίκησης στην Γαλλία με βάση το P-index ή τοπ 10 στην επιστημονική περιοχή μου με άλλα κριτήρια κτλ. με βάση την επιρροή που είχα στη επιστήμη κατά το διάστημα μέτρησης.
Φυσικά ανάλογα με τα κριτήρια μπορεί η θέση 10 να γίνει θέση 1000. Για αυτό τώρα υπάρχει ένα κύμα αλλαγής στην επιστήμη στον τρόπο που κρίνονται οι καθηγητές και η κάθε μελέτη πρέπει να κρίνεται στην ουσία της και όχι με βάση το που δημοσιεύτηκε για να δούμε την επιρροή της στην επιστήμη. Η μεγαλύτερη τιμή που είχα στην ζωή μου είναι το να δω τα παιδιά μου να ολοκληρώνονται ως άνθρωποι και να είναι σκεπτόμενα και
ισορροπημένα πλάσματα, ίσως μαθαίνοντας από το δικό μου σχεδόν μονοδιάστατο πάθος με την επιστήμη και τον αλτρουισμό της συζύγου μου..
Με τους φοιτητές του
• Αλήθεια, μονίμως προβληματιζόμαστε… «Γιατί οι Έλληνες διαπρέπουν στο εξωτερικό, ενώ εντός Ελλάδας όχι…». Εσείς έχει καταλήξει σε κάποια απάντηση σχετικά με αυτό;
Ναι έχω καταλήξει νομίζω, ως παρατηρητής και δρών.
1) Οι Έλληνες είναι άρτια εκπαιδευμένοι, με όλες τις ατέλειές του το εκπαιδευτικό μας σύστημα σε όλες τις βαθμίδες του είναι πολύ δυνατό στις γνώσεις που δίνει στον εκπαιδευόμενο. Για να καταλάβετε οι Έλληνες φοιτητές που έχω διδάξει σε μεταπτυχιακά στη Ισπανία, Αγγλία Γαλλία κτλ. είχαν άρτια εκπαίδευση και ξεχώριζαν για τις βάσεις τους.
2) Δουλεύουν σκληρά και με φιλότιμο λόγω κουλτούρας, το φιλότιμο του Έλληνα δεν υπάρχει.
3) Επιπλέον, λόγω αφενός των δυσχερειών στην Ελλάδα εδώ και αιώνες, για ένα μόνο παράδειγμα από τα δεκάδες πιθανά, δείτε την γραφειοκρατία μας που δεν είναι το ίδιο μακρά και εξελιγμένη λόγω της τουρκοκρατίας όπως στην Βρετανία π.χ., και αυτό δημιουργεί καθυστερήσεις στην πρόοδο των ανθρώπων σε όλες τις εκφάνσεις του επαγγελματικού τους βίου, και εμπόδια που μοιάζουν αδιέξοδα και είναι αντιπαραγωγικά. Αφετέρου, ακόμα και σήμερα η αξιοκρατία δεν πρωταγωνιστεί στον βαθμό που θα έπρεπε στον επαγγελματικό και όχι μόνο στίβο παρά τα γενναία βήματα που έχουν γίνει. Όλα τα παραπάνω οδηγούν τον Έλληνα να θεωρεί φυσικό το να παλεύει και να βρίσκει λύσεις, και να σκέφτεται έξω από το κουτί, να προσαρμόζεται και να είναι ευρηματικός όχι για να διαπρέπει αλλά απλά για να κινηθεί καθημερινά και να επιβιώσει μέσα στην πραγματικότητα του. Αν τον βάλουμε λοιπόν:
α)ανάμεσα σε άλλους ανθρώπους που δεν έχουν τις ίδιες εμπειρίες, κουλτούρα και δεξιότητες, και β) σε ένα σύστημα που αναγνωρίζει την προσφορά του κάθε ανθρώπου και προωθεί την επιχειρηματικότητα, την καινοτομία και το ταλέντο, την εργατικότητα και την παραγωγικότητα και τιμωρεί την νωθρότητα, τότε το αποτέλεσμα είναι να… διαπρέπει ο Έλληνας στο εξωτερικό.
• Ως άνθρωπος, ο Αιμίλιος Γαλαριώτης, πώς είναι;
Εργατικός, τίμιος, αλλά και αυστηρός, όμως δίκαιος και αισθητός, πονετικός και δοτικός. Εκτός διακοπών η μέρα μου ξενικά στις 6 με ένα καυτό ντους και έναν σκέτο διπλό ελληνικό καφέ. Διαβάζω τα οικονομικά νέα για περίπου μισή ώρα, πηγαίνω στο γραφείο μου, συνομιλώ με την ομάδα μου για τις προτεραιότητες, και αρχινά ο αγώνας με συναντήσεις, συμβούλια κτλ. Φυσικά παραμένω ερευνητής οπότε δεν τελειώνω ποτέ πριν τις 11 το βράδυ και συνήθως αργότερα. Τα σαββατοκύριακα συνήθως, τα αφιερώνω στη οικογένειά μου με περιπάτους, ποδηλασία, δραστηριότητες και μερικές φορές τους μαγειρεύω παρότι έχουμε μια εξαιρετική μαγείρισσα στο σπίτι, γιατί εκτονώνομαι και γιατί το «δημιουργώ» με αγάπη για αυτούς που αγαπώ, το εκτιμώ και το απολαμβάνω. Το αγαπημένο τους είναι το κοκκινιστό και τα μακαρόνια με κιμά. Είμαι λάτρης των καλών αυτοκινήτων και της ταχύτητας!
• Αν θα είχατε μόνο μία συμβουλή να δώσετε στα παιδιά σας για την ζωή, ποια θα ήταν αυτή;
Ζούμε μόνο μια φορά, και κάθε λεπτό που περνά δεν θα ξαναέρθει. Για αυτό κάνετε κάθε λεπτό να μετράει, κάνετε τα χόμπι σας δουλειά σας και μείνετε μακριά από μικρότητες, απολαύσετε την ζωή σας και αγαπήστε τον εαυτό σας και τους γύρω σας, αλλά μην περιμένετε και μην ψάχνετε να σας αγαπούν όλοι, δηλαδή μην ψάχνετε την αναγνώριση στους άλλους αλλά μέσα σας.