Γράφει η Ευτυχία Λαμπροπούλου
Ήμουν η πρώτη που, πριν από δύο και πλέον χρόνια , πριν ακόμη αρχίσουν τα γυρίσματα της ταινίας «Καποδίστριας», άκουσα τον Γιάννη Σμαραγδή να προφέρει μια φράση που τότε φάνταζε τολμηρή, σχεδόν προφητική. Σε συνέντευξη που μου είχε παραχωρήσει για το “Patrinorama περιοδικό”, ο σπουδαίος σκηνοθέτης μού είχε πει με απόλυτη βεβαιότητα: «Μετά την ταινία, ο Καποδίστριας θα αγιοποιηθεί».
Τα λόγια του δεν ειπώθηκαν ως σχήμα λόγου. Βασίζονταν, όπως μου είχε εξηγήσει, σε βαθιές συζητήσεις που είχε ο ίδιος με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, γύρω από το ιστορικό, πνευματικό και ηθικό αποτύπωμα του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.
Λίγες ώρες πριν, σε νέα συζήτηση που είχα με τον κ. Σμαραγδή, με αφορμή τη συνέντευξή του στον Γρηγόρη Αρναούτογλου αλλά και τα μηνύματα που ήδη εκπέμπει η ταινία, καταλήξαμε σε ορισμένα κοινά και οδυνηρά επίκαιρα συμπεράσματα.
Οι παθογένειες του ελληνικού κράτους δεν έχουν διαφοροποιηθεί στο ελάχιστο από τότε μέχρι σήμερα. Από το μηδέν ξεκινήσαμε και, με άλλες μορφές και άλλα προσωπεία, στο μηδέν παραμένουμε. Σε όλες τις μεγάλες εθνικές τραγωδίες, πάντοτε υπήρχε ένας «μάντης» που έδινε τη σωστή απάντηση – το προφητικό «ο Γιάννης θα πεθάνει, όχι ο Καποδίστριας»– και πάντοτε ένας προδότης που γύριζε την πλάτη στον ίδιο του τον ευεργέτη.
Συμφωνήσαμε επίσης πως κανείς δεν αγιάζει στον τόπο του. Η αξία και το έργο του Ιωάννη Καποδίστρια αναγνωρίζονται στην Ελβετία και στη Ρωσία πολύ περισσότερο απ’ ό,τι στην ίδια του την πατρίδα. Εκεί όπου το όνομά του συνδέεται με θεσμούς, παιδεία και κοινωνική πρόοδο, στην Ελλάδα εξακολουθεί να βαραίνεται από σιωπές, παρεξηγήσεις και ιστορική αχαριστία.
Τέλος, δεν θα μπορούσε να λείπει η διαχρονική αλήθεια, οι ξένες δυνάμεις πάντοτε έκαναν κουμάντο, αξιοποιώντας το προσωπικό συμφέρον και την εσωτερική οργή των ίδιων των Ελλήνων. Ένα μοτίβο που επαναλαμβάνεται σχεδόν ανατριχιαστικά από τον 19ο αιώνα έως σήμερα.
Όσο για τον Αντώνη Μυριαγκό, δεν πρόκειται απλώς για έναν ηθοποιό που υποδύεται τον Καποδίστρια. Είναι κάτι βαθύτερο και σπάνιο. Στη μεγάλη οθόνη, δεν βλέπεις μια ερμηνεία· βλέπεις τον ίδιο τον Ιωάννη Καποδίστρια να ζωντανεύει. Σαν να επιστρέφει για να μας κοιτάξει ξανά – και να μας ρωτήσει αν, αυτή τη φορά, μάθαμε κάτι από την Ιστορία.