Υπάρχουν στιγμές που το θέατρο παύει να είναι απλώς τέχνη και γίνεται μνήμη, χρέος, συλλογική συγκίνηση. Η μουσικοθεατρική παράσταση αφιερωμένη στη Σοφία Βέμπο, τη γυναίκα-σύμβολο που ταύτισε τη φωνή της με την ελευθερία και την αξιοπρέπεια ενός ολόκληρου λαού, έρχεται να υπενθυμίσει πως η Ιστορία δεν ξεθωριάζει όταν ειπωθεί με αλήθεια.
Η Θεοφανία Παπαθωμά, υπογράφοντας το κείμενο, τη σκηνοθεσία και τα κοστούμια, και ενσαρκώνοντας τη «Φωνή της Νίκης», καταθέτει μια βαθιά προσωπική και ταυτόχρονα συλλογική ματιά πάνω στη ζωή και στο έργο της Σοφίας Βέμπο. Με σεβασμό, γνώση και συγκίνηση, η παράσταση ζωντανεύει τις καθοριστικές στιγμές μιας γυναίκας που δεν υπηρέτησε μόνο την τέχνη της, αλλά και την πατρίδα της.
Ενόψει της παρουσίασης της παράστασης στο Θέατρο Πάνθεον, την Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2025, στις 21.00, η Θεοφανία Παπαθωμά μιλά στο Πατρινόραμα – Hellenic και στη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου για τη διαδρομή της, την έννοια της αυθεντικότητας στην τέχνη, αλλά και για την ευθύνη που συνοδεύει την αναβίωση μιας ιστορικής μορφής που συνεχίζει να συγκινεί και να εμπνέει.
Μια συνέντευξη που φωτίζει όχι μόνο το πρόσωπο της Σοφίας Βέμπο, αλλά και τη βαθύτερη σχέση της τέχνης με τη μνήμη, την ιστορία και τον άνθρωπο.
Πώς θα περιγράφατε τη διαδρομή σας μέχρι σήμερα στον χώρο της τέχνης;
Θα την περιέγραφα ως περιπετειώδη. Με πολλά ον και οφ. Με διαφορετικές αναζητήσεις. Ούτως η άλλως ένας καλλιτέχνης χρειάζεται χρόνο για να προσδιοριστεί, ποιος είναι, τί θέλει να εκφράσει και πώς. Κάποιες φορές είχε αρκετό ενδιαφέρον, κάποιες λιγότερο, σίγουρα όμως είχε πολλά μαθήματα.
Τι είναι αυτό που σας κρατάει δημιουργική μέσα σε αυτά τα χρόνια στο θέατρο και την τηλεόραση;
Η ανάγκη της έκφρασης, της επικοινωνίας, η ανάγκη να υπάρχεις μέσα από την Τέχνη και για την Τέχνη. Η ομορφιά που μπορείς να δημιουργήσεις, η προσφορά στον συνάνθρωπο.
Κοιτώντας πίσω, ποιες στιγμές θεωρείτε καθοριστικές για την εξέλιξή σας;
Κάθε στιγμή είναι καθοριστική. Κάθε συγκυρία, βίωμα είναι ένα μάθημα. Εξελισσόμαστε, έτσι προχωράει η ζωή αλλιώς θλίβεσαι. Φτάνεις στην απελπισία, δεν πρέπει. Πρέπει να αντλείς από τις εμπειρίες, να διδάσκεσαι και να προχωράς.
Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση αλλά και η μεγαλύτερη ευλογία στο επάγγελμα του ηθοποιού;
Η μεγαλύτερη ευλογία είναι η ίδια η Τέχνη. Αυτή η μυσταγωγία, η τελετουργία που συντελείται. Η κοινωνία αυτού του μεγαλείου. Το να δίνεις χαρά στους ανθρώπους, να γεμίζει η ψυχή τους, να εξυψώνονται. Αυτή είναι η ανταμοιβή και ο προορισμός της Τέχνης. Η θεραπεία του ωραίου. Να κάνουμε έναν κόσμο πιο φωτεινό, να ζήσουμε λίγο καλύτερα, ενωμένοι. Η Τέχνη μας ενώνει.
Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι οι συνθήκες της δουλειάς που δεν είναι ποτέ οι ιδανικές. Είναι μια ομαδική εργασία και το ανθρώπινο δυναμικό είναι αστάθμητος παράγων.
Πόσο σας καθοδηγεί η προσωπική αναζήτηση και η ανάγκη για εξέλιξη στη δουλειά σας;
Μόνο αυτή με καθοδηγεί πια. Δεν βρίσκω νόημα σε τίποτα άλλο παρά στο να δημιουργώ και να επικοινωνώ χρήσιμα πράγματα που κάνουν καλό σε όλους. Δεν μου αρέσει η ασχήμια, μ’ αρέσει η ομορφιά!
Ποιο στοιχείο θεωρείτε απαραίτητο για να παραμείνει κάποιος αυθεντικός καλλιτέχνης;
Η αλήθεια. Αυτήν πρέπει να υπηρετούμε. Να εκφράζουμε την προσωπική και την οικουμενική αλήθεια κι έτσι τα έργα παραμένουν διαχρονικά στην αιωνιότητα.
Τι σας οδήγησε στην ολοκλήρωση του πτυχίου της Νομικής και τι σημαίνει για εσάς αυτή η επιστημονική κατάκτηση;
Έχω τελειώσει τις σπουδές μου στη Νομική αμέσως μετά το σχολείο. Το μεταπτυχιακό είναι αυτό που έκανα πρόσφατα πάνω στις Συγκριτικές Νομικές Σπουδές. Ήταν μια ανάγκη μου να αποκτήσω και πάλι επαφή με την επιστήμη μου. Μ’ αρέσει η Νομική, μου ξεκουράζει το μυαλό. Είναι ένας μαθηματικός τρόπος σκέψης που μου πάει.
Πτυχιούχος της Νομικής, με ποιον τρόπο η νομική παιδεία έχει επηρεάσει τον τρόπο σκέψης και δουλειάς σας;
Μου έχει διαμορφώσει έναν τρόπο σκέψης, έναν τρόπο να αντιλαμβάνομαι τα πράγματα, να τα εξηγώ, να τα αξιολογώ. Και μια γνώση του δικαίου και των κανόνων του, χρήσιμη για τη ζωή και την κοινωνία που ζούμε.
Πώς βιώσατε την προετοιμασία για τον ρόλο μιας τόσο ιστορικής και αγαπημένης προσωπικότητας;
Ήταν μια υπέροχη διαδικασία για μένα. Ήταν σαν να γνωριζόμασταν από πάντα. Μου μίλησε εξ’ αρχής, κατάλαβα τί ήθελε να πει και μου επέτρεψε να γίνω το όχημα, για να ξαναγυρίσει ανάμεσά μας. Είναι μια μεγάλη Γυναίκα, ένα σύμβολο, μια ηρωίδα. Πρόσφερε στην Ελλάδα και στους Έλληνες. Οφείλουμε να τη θυμόμαστε και να την τιμούμε. Είναι ένα φωτεινό παράδειγμα για όλους μας.
Τι θέλετε να πάρει μαζί του το κοινό φεύγοντας από την παράσταση για τη ζωή και την προσωπικότητα της Σοφίας Βέμπο;
Το κοινό φεύγει συγκλονισμένο από την παράσταση. Τα λόγια που ακούμε είναι απίστευτα, οι κριτικές που έχει πάρει η παράσταση είναι διθυραμβικές και η χαρά μας είναι μεγάλη. Γιατί αν ο θεατής φεύγει με την ψυχή γεμάτη, η παράσταση έχει επιτελέσει το έργο της. Κατ’ αρχήν ακούμε τα ωραιότερα τραγούδια της επί σκηνής με ζωντανή ορχήστρα, από τη μοναδική φωνή της Χρυσούλας Στεφανάκη, ζούμε τις σημαντικότερες στιγμές από την πολυτάραχη ζωή της και θυμόμαστε τα κυριότερα ιστορικά γεγονότα που σημάδεψαν τη χώρα μας. Η παράσταση είναι μια πραγματική εμπειρία, θα το δείτε.
Η παράσταση αυτή δεν αποτελεί απλώς μια θεατρική πρόταση, αλλά μια εμπειρία μνήμης και συνείδησης. Φέρνει επί σκηνής τη ζωή και το έργο της Σοφίας Βέμπο όχι ως μουσειακό αφήγημα, αλλά ως ζωντανή μαρτυρία μιας εποχής που σφράγισε την εθνική ταυτότητα και τη συλλογική ψυχή του τόπου. Με ζωντανή ορχήστρα και σύνολο εγχόρδων επί σκηνής, τα αθάνατα τραγούδια που ταυτίστηκαν με τη φωνή της «Φωνής της Νίκης» αποκτούν ξανά παλμό και συγκινούν βαθιά.
Τη σκηνική ατμόσφαιρα συμπληρώνουν καθοριστικά οι φωτισμοί της διεθνώς βραβευμένης διευθύντριας φωτογραφίας Κατερίνας Μαραγκουδάκη, που με ευαισθησία και ακρίβεια μας μεταφέρει στις δεκαετίες του ’40 και του ’50, καθώς και τα σκηνικά του καταξιωμένου σκηνογράφου David Negrin, τα οποία ενισχύουν ουσιαστικά τη δραματουργία του έργου. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Θεοφανία Παπαθωμά, η οποία υπογράφει το κείμενο, τη σκηνοθεσία και τα κοστούμια και, με μια ερμηνεία υψηλής ευθύνης και συγκίνησης, ενσαρκώνει τη Σοφία Βέμπο, μεταφέροντας στο σήμερα το ήθος, την τόλμη και την προσφορά μιας γυναίκας-συμβόλου.
Δίπλα της, ο Βασίλης Τραιφόρος στον ρόλο του Μίμη Τραιφόρου, ο Τάσος Χρυσόπουλος ως Τζώρτζης Μπέμπος και η καταξιωμένη αοιδός Χρυσούλα Στεφανάκη, που ερμηνεύει τα τραγούδια της Βέμπο με ζωντανή ορχήστρα, συνθέτουν ένα σύνολο που υπηρετεί με συνέπεια και σεβασμό το έργο. Το κείμενο, βασισμένο στο βιβλίο του Βασίλη Τραιφόρου «Σοφία Βέμπο και Μίμης Τραιφόρος – της Ελλάδος τα παιδιά», φωτίζει όχι μόνο τη μουσική κληρονομιά της μεγάλης Ελληνίδας, αλλά και το πάθος, την αφοσίωση και τη βαθιά της σχέση με την πατρίδα και την τέχνη.
Κανείς δεν πρέπει να χάσει αυτή την παράσταση, γιατί δεν απευθύνεται μόνο στον θεατρόφιλο ή τον μουσικόφιλο, αλλά σε κάθε θεατή που αναζητά ουσιαστικές εμπειρίες. Είναι μια υπενθύμιση ότι η τέχνη μπορεί ακόμη να συγκινεί, να ενώνει και να φωτίζει. Και κυρίως, ένας τρόπος να θυμόμαστε και να τιμούμε εκείνους που, με τη φωνή και τη στάση ζωής τους, μας δίδαξαν τι σημαίνει ελευθερία, ευθύνη και αξιοπρέπεια.
