Η Θεοδώρα Σιάρκου είναι μια ηθοποιός που αντιλαμβάνεται το θέατρο όχι ως χώρο προβολής, αλλά ως πεδίο ευθύνης, αλήθειας και βαθιάς εσωτερικής εργασίας. Με συνέπεια, πίστη στο κείμενο και προσήλωση στο σκηνοθετικό όραμα, προσεγγίζει κάθε ρόλο ως μια διαδικασία κατανόησης και όχι απλής αναπαράστασης.Σε μια άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη, συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Ανθή Ροδοπούλου, φωτίζοντας τον τρόπο με τον οποίο η υποκριτική, για την ίδια, ξεκινά από τη σιωπή, τη λεπτομέρεια και την ειλικρινή «εμπλοκή» με τον χαρακτήρα στοιχεία που διατρέχουν συνολικά την καλλιτεχνική της πορεία.Με αφορμή τη συνεργασία της με τον σκηνοθέτη Γιώργο Ζαμπουλάκη στη θεατρική παράσταση του ΔΗΠΕΘΕ «Ταξίδι μεγάλης μέρας μέσα στη νύχτα», που ανεβαίνει για λίγες ακόμη ημέρες στο θέατρο Μπάρι, μιλά για μια σπάνια ισορροπία ασφάλειας και ελευθερίας, που της επέτρεψε να ξεδιπλώσει τη δική της ευαισθησία πάνω στη σκηνή, χωρίς να απομακρυνθεί από τον πυρήνα του έργου.Αντιμετωπίζοντας τη Mary Tyrone ως μια βαθιά ανθρώπινη φιγούρα, απαλλαγμένη από ηθικές κρίσεις και εύκολες ερμηνείες, αναδεικνύεται μια δημιουργός που επιμένει να «βουτά» στους ρόλους με τόλμη και ψυχή, αναζητώντας κάθε φορά όχι απλώς μια ερμηνεία, αλλά μια αλήθεια που αξίζει να ειπωθεί επί σκηνής.
Η μητέρα στο έργο του Ευγένιου Ο’Νηλ δεν είναι απλώς ένας δραματικός χαρακτήρας, αλλά ο συναισθηματικός πυρήνας γύρω από τον οποίο περιστρέφεται ολόκληρη η οικογενειακή σύγκρουση. Είναι ταυτόχρονα πηγή τρυφερότητας και ενοχής, αγάπης και απώλειας, μνήμης και άρνησης. Ποια είναι η Mary Tyrone όταν τη συναντάμε για πρώτη φορά μέσα στο έργο;
Η Mary έχει επιστρέψει πρόσφατα στο σπίτι των Tyrone από θεραπεία αποτοξίνωσης από τη μορφίνη. Προσπαθεί με νύχια και με δόντια να πείσει ότι είναι καλά και ότι έχει ξεπεράσει την εξάρτησή της ωστόσο στη συμπεριφορά της ελλοχεύει πάντα η πιθανότητα να υποτροπιάσει και αυτό φαίνεται από τη νευρικότητα και τη φλυαρία της, καθώς και την ανάγκη της να φροντίσει την οικογένεια.
Πώς λειτουργεί η εξάρτησή της όχι μόνο ως προσωπικό δράμα, αλλά ως μηχανισμός που διαμορφώνει ολόκληρη την οικογενειακή δυναμική; Σε ποιον βαθμό η ασθένεια και η εξάρτηση της Mary γίνονται άλλοθι και σε ποιον βαθμό γίνονται κραυγή βοήθειας;
Η εξάρτησή της από τη μορφίνη είναι το σύμπτωμα και όχι η αιτία. Είναι ο άξονας γύρω από τον οποίο περιστρέφονται οι ενοχές και οι συγκρούσεις όλων αλλά αυτό στην πραγματικότητα φανερώνει μια δυσλειτουργική επικοινωνιακά οικογένεια όπου ο καθένας αποποιείται των ευθυνών του. Επομένως για τους υπόλοιπους λειτουργεί όντως ως άλλοθι ενώ για εκείνη είναι μια κραυγή βοήθειας. Αυτό φανερώνει όλες τις παθογένειες της οικογένειας, που ζει φαινομενικά ενωμένη αλλά μέσα σε μια κατεστραμμένη μήτρα, με ό,τι προεκτάσεις μπορεί να έχει αυτό συμβολίζοντας την Αμερική εκείνης της εποχής.
Πώς βιώνει η ίδια τη μητρότητα; Είναι η σχέση της με τους γιους της σχέση αγάπης, ενοχής ή διαρκούς απολογίας;
Είναι και τα τρία. Για τη Mary η μητρότητα είναι καθήκον, αγαπά βαθιά τα παιδιά της όμως οι ενοχές της την οδηγούν σε μια διαρκώς απολογητική στάση. Η αίσθηση ανεπάρκειάς της την οδηγεί σε μια συμπεριφορά γεμάτη τύψεις, μέσω της οποίας αποζητά την εξιλέωση, κυρίως από τον μικρότερο γιο της. Το πραγματικό θέμα είναι όμως ότι αυτές οι ενοχές διαρκώς ανατροφοδοτούνται από τη στάση της καθώς για παράδειγμα δεν αναγνωρίζει τη σοβαρότητα της ασθένειας του μικρού της γιου. Ζει επομένως σε έναν φαύλο κύκλο διαδοχής λαθών και τύψεων.
Σε ποιον βαθμό η Mary εκφράζει τον φόβο της γυναίκας που θυσίασε την προσωπική της ταυτότητα στον ρόλο της συζύγου και της μητέρας;
Πόσο σύγχρονο παραμένει αυτό το ερώτημα;
Είναι πάντα επίκαιρο αυτό το ερώτημα. Κάθε γυναίκα κάνει θυσίες για να εξυπηρετήσει τους ρόλους που της έχουν ανατεθεί αλλά και τους ρόλους που η ίδια έχει επιλέξει. Δεν θα τον χαρακτήριζα ως φόβο όμως. Πιο πολύ είναι μια παραίτηση και ένα διαρκές ανάθεμα, που απευθύνεται στον σύζυγο αλλά αφορά κυρίως τον εαυτό της.
Πώς ένας ηθοποιός – και ειδικά μια ηθοποιός – προσεγγίζει έναν χαρακτήρα που κινείται συνεχώς ανάμεσα στη διαύγεια και στη φυγή; Ποια είναι η δυσκολία στο να αποδοθεί η εξάρτηση χωρίς μελοδραματισμό και χωρίς ηθική κρίση;
Κάθε ρόλος είναι απαιτητικός. Και σε κάθε ρόλο υπάρχουν διάφορες οδοί προσέγγισής του. Όλα ξεκινούν από τη σκηνοθετική γραμμή και καταλήγουν στο ταλέντο, τη δουλειά και την τεχνική του καθενός. Δεν είναι απαραίτητο ότι η προσέγγιση γίνεται με σκοπό το αποτέλεσμα. Συνηθέστερα γίνεται με σκοπό τη κατανόηση του χαρακτήρα, των δυσκολιών του και την εναρμόνιση με το γενικότερο όραμα του σκηνοθέτη.
Πώς η Θεοδώρα Σιάρκου συνομιλεί με τη Mary Tyrone; Ποια στοιχεία του χαρακτήρα λειτουργούν ως γέφυρα και ποια ως αντίσταση; Πώς «δουλέψατε» το ρόλο της μητέρας και τι ήταν αυτό που σας δυσκόλεψε;
Καταρχάς μέσω της απόπειρας κατανόησης. Επειδή τελικά θα μπορούσε να είναι μια σύγχρονη γυναίκα, η Mary με έφερε κοντά της επειδή την αναγνώρισα σε μένα και σε άλλες γυναίκες της εποχής. Προσπάθησα να την αντιμετωπίσω με σεβασμό, ειλικρίνεια και ευθύνη. Είναι σημαντικό για μένα ότι αυτή η γυναίκα υπήρξε στην πραγματικότητα – είναι ξεκάθαρα η μητέρα του Ο’ Νηλ. Σε κάθε παράσταση, κάθε βράδυ πιάνω το χέρι της και ταξιδεύω μαζί της επί σκηνής με σκοπό να την δικαιώσω και να της πω… πως δεν έφταιγε εκείνη…
Πώς αντιδρά το κοινό απέναντι σε αυτή τη μητέρα; Υπάρχει χώρος για κατανόηση ή κυριαρχεί η ανάγκη για καταδίκη;
Φαντάζομαι ότι στην αρχή αντιδρά κάπως επιφυλακτικά απέναντί της. Η εξάρτησή της λειτουργεί ενδεχομένως αυτόματα ως στίγμα. Όσο όμως προχωρά η παράσταση, και επειδή η Mary λειτουργεί και ως καθρέφτης, ειδικά για το γυναικείο κοινό, ενδεχομένως γεννά περισσότερη κατανόηση ή ακόμα και ταύτιση. Άλλωστε αυτό προσπαθεί σε όλο το έργο, να την ακούσουν και να την δουν. Ίσως τα καταφέρνει στο τέλος. Ελπίζω να δικαιώνεται.
Ακολουθείτε τον τρόπο ερμηνείας που σας υποδεικνύει ο σκηνοθέτης ή σας αφήνει ελεύθερη να ξεδιπλώσετε την ηθοποιό Θεοδώρα Σιάρκου πάνω στη σκηνή; Ποια δικά σας στοιχεία βάλατε στην Mary Tyrone; Ποιο θεωρείτε το γοητευτικό στοιχείο του ρόλου;
Ο Γιώργος Ζαμπουλάκης, με τον οποίο συνεργάζομαι πρώτη φορά, και μου έκανε την τιμή να μου εμπιστευτεί αυτόν τον κορυφαίο ρόλο, ήταν εξαρχής πολύ σαφής σε σχέση με αυτό που ήθελε να δει πάνω στη σκηνή. Αυτό μου προσέφερε ασφάλεια αλλά και ελευθερία, κάτι που ήταν από την αρχή ζητούμενο. Στη Mary έβαλα όλη μου την ευαισθησία, τη σιωπή μου, την αντοχή αλλά και την τρυφερότητά μου. Το πιο γοητευτικό της στοιχείο είναι ότι είναι μια εντελώς αληθινή και ανθρώπινη γυναικεία φιγούρα.
Πώς αυτοπροσδιορίζεστε και πώς έχετε αποκωδικοποιήσει τον εαυτό σας μέσα από το θέατρο; Το θέατρο λειτουργεί και ως “ασφαλιστική δικλείδα” για εσάς;
Είναι τρόπος έκφρασης, αυτογνωσίας, πηγή βαθιάς προσωπικής ασφάλειας και κατανόησης του εαυτού και του κόσμου γύρω μου. Κάθε καλλιτέχνης αποζητά άλλωστε μέσα από την Τέχνη να προσεγγίσει πιο πολύ τη δική του αλήθεια και να την εξωτερικεύσει απευθυνόμενος στο κοινό, με την ελπίδα ότι αυτό θα πάρει μαζί του ένα κομμάτι εαυτού και κόπου, ότι θα δει την αλήθεια μέσα στο αποτέλεσμα.
Εσείς πώς θα χαρακτηρίζατε υποκριτικά τον εαυτό σας;
Είναι μια δύσκολη ερώτηση. Δεν μπορώ να με χαρακτηρίσω, μπορώ όμως να σας πω ότι δουλεύω με συνέπεια, με πίστη στο κείμενο, με αφοσίωση στην αλήθεια και τη λεπτομέρεια. Παίρνω τεράστια ικανοποίηση όταν πραγματώνεται το σκηνοθετικό ζητούμενο από την απόδοσή μου. Στόχος μου πάντα είναι να δίνω τον καλύτερό μου εαυτό μέσα από τον ρόλο μου, υπηρετώντας την παράσταση και προσπαθώντας να προσφέρω στο κοινό τη μέθεξη που επιζητά.
Ποιες ήταν οι πρώτες σας θεατρικές και τηλεοπτικές δουλειές; Το θέατρο σε ποια φάση της ζωή σας το συναντάτε;
Το θέατρο το συναντώ πολύ νωρίς, στα εφηβικά μου χρόνια. Κατάλαβα από την αρχή ότι είναι ο προορισμός μου. Δεν θα μιλήσω για το βιογραφικό μου, θα πω όμως ότι ξεκίνησα με κάτι σπουδαίο, καθώς η πρώτη μου δουλειά ήταν οι Τρωάδες του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Μιχάλη Κακογιάννη στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου.
Κατά πόσο αισθάνεστε δικαιωμένη από τη μέχρι τώρα πορεία σας στο θεατρικό χώρο;
Αισθάνομαι δικαιωμένη καταρχάς από την προσπάθεια και την ειλικρίνεια με την οποία έχω προσεγγίσει κάθε ρόλο που έχω αναλάβει. Το ότι αυτή η πορεία συνεχίζεται ακόμα ενδεχομένως δείχνει ότι αυτή η ειλικρίνεια γίνεται αντιληπτή και μέσα στον «χώρο». Έχω ικανοποιήσει πολλά από τα όνειρά μου, έχω όμως ακόμα πολλές επιθυμίες και πολλά καλλιτεχνικά «απωθημένα», όπως το να επιστρέψω κάποια μέρα στην Επίδαυρο με έναν ρόλο Αρχαίου δράματος.
Θεωρείτε ότι παίζει ρόλο το ταλέντο, η κλίση, οι τεχνικές ή η ψυχή ενός ηθοποιού για να γίνει κάποιος καλός ηθοποιός; Τι χρειάζεται από όλα αυτά;
Όλα αυτά παίζουν ρόλο. Κυρίως όμως η ψυχή. Χρειάζεται δύναμη, αφοσίωση, ενσυναίσθηση, ελευθερία πνεύματος για «εμπλοκή», αντίληψη, κουράγιο. Χρειάζεται ψυχικές, πνευματικές και σωματικές αντοχές καθώς κάθε ρόλος είναι εξαντλητικός. Πρέπει να μπορεί ο ηθοποιός να βουτά με τα μούτρα και μετά, με κάποιον τρόπο, να μπορεί και να απομακρύνεται, αφήνοντας ένα κομμάτι του εαυτού του πίσω και παίρνοντας ένα καινούριο για να επεξεργαστεί.
Ποια τα επόμενα καλλιτεχνικά σχέδιά σας; Τι θα κάνετε θεατρικά και τηλεοπτικά την ερχόμενη σεζόν;
Την 1η Φεβρουαρίου ολοκληρώνονται οι παραστάσεις και επομένως ολοκληρώνεται και η επί σκηνής σύνδεσή μου με τη Mary Tyrone και το ΔΗΠΕΘΕ Πάτρας. Παράλληλα, και μέχρι το τέλος της σεζόν, εμφανίζομαι στο θέατρο ΦΙΛΙΠ στην Κυψέλη, στο Terror, ένα δικαστικό δράμα του Ferdinand von Schirach. Όσο για τα επόμενα επιφυλάσσομαι, τίποτα δεν είναι ακόμα … ανακοινώσιμο!