Σύνοδος BRICS: Η αποδολαριοποίηση, η Κίνα και ο «πολυπολικός» κόσμος

Οι ηγέτες των BRICS συναντώνται στη Νότια Αφρική αυτή την εβδομάδα για να συζητήσουν πώς μπορούν να μετατρέψουν την ομάδα των πέντε χωρών που αντιπροσωπεύει το ένα τέταρτο της παγκόσμιας οικονομίας σε μια γεωπολιτική δύναμη που μπορεί να αμφισβητήσει την κυριαρχία της Δύσης στις παγκόσμιες υποθέσεις.

Με οικονομίες που λειτουργούν με πολύ διαφορετικούς τρόπους, το κύριο στοιχείο που ενώνει τις χώρες των BRICS είναι ο σκεπτικισμός σχετικά με μια παγκόσμια τάξη που θεωρούν ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και των συμμάχων των πλούσιων χωρών τους που προωθούν τους διεθνείς κανόνες που επιβάλλουν αλλά δεν δεν σέβονται πάντα.

Η συνεδρίαση ξεκίνησε  την Τρίτη 22 Αυγούστου. Οι ηγέτες πέντε αναδυόμενων οικονομιών (Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα, Νότια Αφρική), που σκέπτονται να υποδεχθούν νέα μέλη.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν, για τον οποίο υπάρχει διεθνές ένταλμα σύλληψης για εγκλήματα πολέμου στην Ουκρανία, δεν  συμμετάσχει στη συνάντηση, εν μέσω ρήξεων σχετικά με το αν θα επεκταθεί η ένωση ώστε να συμπεριλάβει δεκάδες χώρες του «Παγκοσμίου Νότου» που περιμένουν στην ουρά για να μπουν στην ομάδα.

Έτσι ο Νοτιοαφρικανός πρόεδρος Σίριλ Ραμαφόζα υποδέχεται τους πρoέδρους της Βραζιλίας, Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα και της Κίνας, Σι Τζινπίνγκ. Η Ινδία θα εκπροσωπηθεί από τον πρωθυπουργό Ναρέντρα Μόντι και η Ρωσία από τον υπουργό Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ. Ο Πούτιν θα λάβει μέρος στη σύνοδο κορυφής μέσω βιντεοδιάσκεψης.

Οι BRICS

Εκπροσωπώντας μια ομάδα διάσπαρτων γεωγραφικά χωρών και με άνισα επίπεδα οικονομικής μεγέθυνσης, οι BRICS έχουν ως κοινό μέτωπο τις επιφυλάξεις απέναντι σε μια παγκόσμια τάξη η οποία θεωρούν ότι εξυπηρετεί τα συμφέροντα των πλούσιων χωρών και κυρίως των Ηνωμένων Πολιτειών.

«Το παραδοσιακό σύστημα παγκόσμιας διακυβέρνησης έχει γίνει δυσλειτουργικό, ανεπαρκές και αναποτελεσματικό», δήλωσε την Παρασκευή στους δημοσιογράφους ο πρεσβευτής της Κίνας στην Πραιτόρια, Τσεν Σιαοντόνγκ, διαβεβαιώνοντας πως «οι BRICS γίνονται μια όλο και πιο στέρεα δύναμη».

«Αναζητούν πολυμερείς χώρους που δεν θα κυριαρχούνται αυτόματα από δυτικές δυνάμεις», εξηγεί στο Γαλλικό Πρακτορείο (AFP), ο Κόμπους Βαν Στάντεν, Νοτιοαφρικανός ερευνητής που ειδικεύεται στις σχέσεις Κίνας-Αφρικής.

Η ατζέντα

Η Πραιτόρια δήλωσε τον περασμένο μήνα πως περίπου 40 χώρες ζήτησαν να γίνουν μέλη ή εκδήλωσαν ενδιαφέρον για να ενταχθούν στην ομάδα.

Το Ιράν, η Αργεντινή, το Μπανγκλαντές και η Σαουδική Αραβία περιλαμβάνονται σε αυτές κυρίως. Στην Αφρική, η Αλγερία, η Αίγυπτος και η Αιθιοπία εξέφρασαν την επιθυμία να ενταχθούν στον συνασπισμό.

Η Κίνα επιδιώκει να επεκτείνει την επιρροή της απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες. H Ρωσία, υπό το βάρος των κυρώσεων λόγω της εισβολής της στην Ουκρανία, έχει ανάγκη διπλωματικούς συμμάχους.

Η Πραιτόρια, που αρνείται από την έναρξη της σύγκρουσης να καταδικάσει τη Ρωσία, είναι ήδη ένας σύμμαχος με βάρος στην Αφρική, έχοντας γίνει ένα νέο διπλωματικό διακύβευμα στην παγκόσμια σκηνή.

Η Μόσχα και το Πεκίνο διεκδικούν την επιρροή στην ήπειρο σε ένα πλαίσιο διαιρέσεων που υποδαυλίζει η ουκρανική σύγκρουση.

Η σύνοδος κορυφής, το θέμα της οποίας είναι “Οι BRICS και η Αφρική” πραγματοποιείται τη στιγμή που «το υφιστάμενο πολυμερές σύστημα έχει τεθεί σε σκληρή δοκιμασία», υπογραμμίζει ο Στίβεν Γκρουζντ του Νοτιοαφρικανικού Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (SAIIA).

Ωστόσο οι BRICS «δεν είναι σε θέση να επιβάλουν μια νέα μορφή πολυμέρειας» σε αυτό το στάδιο, «η εξουσία εξακολουθεί να βρίσκεται στα χέρια δυτικών χωρών», εκτιμά ο ειδικός.

Και «κάθε διεύρυνση των BRICS θα περιπλέξει τη γεωπολιτική κατάσταση», προειδοποιεί ο Βαν Στάντεν, με κάθε νεοεισερχόμενο να φέρνει το «δικό του μερίδιο προβλημάτων, περιφερειακών σχέσεων ή [σχέσεων] με τις Ηνωμένες Πολιτείες».

Διαδήλωση κατά της Ρωσίας στην οποία καλεί η ΜΚΟ Διεθνής Αμνηστία και μια τοπική ουκρανική ένωση αναμένεται να πραγματοποιηθεί το πρωί της Τρίτης στο Γιοχάνεσμπουργκ. Οι διοργανωτές καλούν τους ηγέτες της συνόδου να «απαιτήσουν από τις ρωσικές αρχές να βάλουν τέλος στην επίθεση εναντίον της Ουκρανίας».

Συνολικά, κάπου πενήντα αρχηγοί κρατών «φίλων των BRICS» αναμένονται, «καταδεικνύοντας τη σημασία και το βάρος της Νότιας Αφρικής», υπογράμμισε χθες, Σάββατο, ο Σίριλ Ραμαφόζα.

Η τελευταία σύνοδος κορυφής είχε οργανωθεί διαδικτυακά πέρυσι από την Κίνα.

Έρχεται η σύνοδος των BRICS με στόχο να περιορίσουν τη δυτική κυριαρχία