*Της Νίκης Μισαηλίδη
Το μυθιστόρημα του Ανδρέα Τσολοδήμου, Ένας έρωτας και μια ανορεξία, που εκδόθηκε το 2024 αποτελείται από δέκα (10) κεφάλαια, οι τίτλοι των οποίων παραπέμπουν στον κεντρικό τίτλο, όπως για παράδειγμα: «Ο έρωτας», «Η ανορεξία», «Η ανατροπή της καθημερινότητας», «Επίθεση στους ανορεκτικούς», «Βουλιμική κοινωνία», «Όρεξη για ζωή».
Τα πρόσωπα του μυθιστορήματος ζουν μόνιμα στην Αθήνα. Κινούνται από την Ακρόπολη και τον Λυκαβηττό στους δρόμους του Θησείου, στο Μοναστηράκι, στο Κολωνάκι και το Λαγονήσι. Πηγαίνουν για πικνίκ στην Πάρνηθα και ταξιδεύουν στην Θεσσαλονίκη και από εκεί στην Αμερική, την Κίνα και την Αφρική. Σ’ αυτό το ταξίδι τους, όπως και στα γεύματά τους, μιλούν για τον Νίτσε και τον Πλάτωνα. Προσπαθούν να ερμηνεύσουν τα όνειρά τους σύμφωνα με τη θεωρία του υποσυνείδητου του Φρόυντ. Εμπνέονται «από τον εθνικό μας ποιητή, τον Διονύσιο Σολωμό» (σ. 26). Θέλουν να νικήσουν «τον Γκαίτε» και να μοιραστούν «κάποια εκατομμύρια όμορφες στιγμές» (σ. 30). Τραγουδούν «ένα παλιό τραγουδάκι της Σοφίας Βέμπο» (σ. 39) ή του Θέμη Ανδρεάδη (σ. 153). Ονειρεύονται να πάνε «στο Νταβός, το «μαγικό βουνό» του Τόμας Μαν» (σ. 44). Απαγγέλλουν «τους στίχους του Παλαμά από τη Φλογέρα του βασιλιά» (σ. 135) και κατανοούν την αξία των ποιητών και της ποιητικής τέχνης. Θυμούνται τον αγαπημένο τους συγγραφέα, τον «Alberto Moravia» (σ. 163) και μνημονεύουν τον Γκαμπριέλ Γκαρσία Μαρκές (σ. 380).
Στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήματος ο συγγραφέας «συστήνει» στον/στην αναγνώστη/-στρια τους ήρωες του. Είναι η Εύα και ο Πέτρος, ένα νέο ζευγάρι χτυπημένο από τα βέλη του μυθολογικού θεού, του Έρωτα. Η πρώτη σκηνή, όπως και οι περισσότερες σκηνές, εκτυλίσσεται σ’ ένα πολυτελές εστιατόριο. «Το ζευγάρι είχε σαν μια από τις διασκεδάσεις του, τις εξόδους φαγητού. […] Οι έξοδοι φαγητού δεν είχαν την έννοια της γαστριμαργικής περιπέτειας, αλλά της επικοινωνίας, ό,τι πιο σημαντικό […], σε ένα ερωτευμένο ζευγάρι» (σ. 13). Τα γεύματα, λοιπόν, δημιουργούν τις κατάλληλες συνθήκες μέσα στις οποίες ο άνθρωπος μπορεί να εκφράσει τα συναισθήματά του για τον άλλο, «αλλά και να κάνουν όνειρα μαζί» (σ. 15). Η επικοινωνία είναι στην ψυχή, αλλά το φαγητό και το ποτό είναι βοηθητικά της επικοινωνίας» (σ. 15) θα δηλώσει ο συγγραφέας με το προσωπικό του σχόλιο προκειμένου να αιτιολογήσει την λογοτεχνική παρουσία τουλάχιστον τριάντα (30) σε αριθμό γευμάτων του ζευγαριού σ’ εστιατόρια ή σε φιλικά και οικογενειακά σπίτια.
Την ομαλή γραμμική αφήγηση της ιστορίας με τις εκμυστηρεύσεις του ερωτευμένου ζευγαριού και την απόλαυση του φαγητού έρχεται να κλονίσει και να ανατρέψει η ξαφνική ανορεξία του Πέτρου στο δεύτερο κεφάλαιο του μυθιστορήματος. «[..] ο εγκέφαλος του δεν έδινε με τίποτα την εντολή να λειτουργήσουν ως μοχλός ο αγκώνας του και να τροφοδοτήσει το στόμα του» (σ. 40), ενώ μπροστά του απλωνόταν «η τεράστια πιατέλα με την αστακομακαρονάδα [που] έστεκε στο κέντρο του τραπεζιού (σ. 47) και την οποία ονειρευόταν όλο το σαββατοκύριακο, ή το φιλέτο που στεκόταν μπροστά του στο επόμενο δείπνο του ζευγαριού. Η ανορεξία του ήρωα αισθητοποιείται λογοτεχνικά από τον συγγραφέα με μια παρομοίωση: «Έμοιαζε πιο πολύ σαν το σαράκι που τρώει τα ξύλα και που, όταν αντιλαμβάνεσαι την παρουσία του, μένεις να παρατηρείς τη ζημιά που έγινε και που κατόπιν εποχής αντελήφθης» (σσ. 57 – 58). Κάπως «έτσι έμοιαζε ο ύπουλος εχθρός της ανορεξίας, που φαινόταν να έχει φωλιάσει για τα καλά στο κορμί του Πέτρου» (σ. 58). Και όσο ο καιρός περνούσε κι αυτός ο ύπουλος εχθρός επέμενε ο ήρωας «είχε αρχίσει να συνειδητοποιεί πως η ανορεξία του ήταν κάτι τυχαίο κα περιστασιακό, αλλά κάτι σοβαρό και μόνιμο, κάτι σαν τον έρωτά του με την Εύα. Αυτή η σύγκριση στο μυαλό του τον γέμιζε κάποιες στιγμές με φόβο, κάποιες άλλες με πανικό και του έφερνε μια μόνιμη ταραχή, μικρότερης ή μεγαλύτερης έντασης, όποτε καταλάμβανε κυρίαρχο ρόλο στη σκέψη του» (σσ. 77 – 78). Έτσι, ο Πέτρος μπήκε στη διαδικασία ιατρικών εξετάσεων, όπως τον συμβούλεψαν οι γιατροί της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης. Το επόμενο ιατρικό ταξίδι είναι στην Αμερική, όπου ο γιατρός επιβεβαιώνει τα ψυχολογικά αίτια της ανορεξίας. Ο ήρωας όχι μόνο μαθαίνει να ζει συμφιλιωμένος με την ανορεξία του αλλά βλέπει πλέον τη ζωή και με μια διαφορετική οπτική γωνία, όπου το φαγητό δεν πρέπει να έχει μεγάλη σημασία και αξία στην ανθρώπινη ζωή. Ο συγγραφέας δράττει της ευκαιρίας να διατυπώσει την προσωπική του στάση για τη σχέση του ανθρώπου με το αίσθημα της πείνας. «Θεριό η πείνα. Θεριό που βγαίνει τακτικά και επαναλαμβανόμενα από το κλουβί του. Κανείς θηριοδαμαστής δεν μπορεί να το δαμάσει. Οι πιο καλοί το υπνωτίζουν με κάποια αναισθητικά βέλη για λίγες ώρες, μα αυτό ξανασηκώνεται πιο επικίνδυνο και άγριο. Στην επαναληψιμότητα βασίζεται η δύναμη των αναγκών, σαν τον ύπνο και το φαγητό» (σ. 228). Και όλα αυτά την παραμονή των Χριστουγέννων, καθώς ο Πέτρος περπατά μόνος του στην πλατεία στο Μοναστηράκι.
Η ανορεξία πάλι φαίνεται πως δεν αποτελεί εμπόδιο στη σχέση του ήρωα με τη λατρεμένη του Εύα, και στην επικοινωνία που έχει μαζί της. Μάλιστα φαίνεται πως και η Εύα αποδέχεται την ιδιαιτερότητα του συντρόφου της και μάλιστα κάποιες φορές την διασκεδάζει κιόλας. Ο κεντρικός μας ήρωας καταφέρνει με ξεχωριστή προσωπική μαεστρία να επινοεί τακτικές και τρόπους να ελίσσεται κάθε φορά που παρευρίσκεται σε γεύμα με άλλους συνδαιτημόνες. Ιδιαίτερη συγγραφική επινόηση αποτελεί το ταξίδι του Πέτρου και της Εύας στην Αφρική στο κεφάλαιο με τίτλο «Ζωή χωρίς φαγητό». Το ταξίδι αυτό με προορισμό τη φτώχεια του πλανήτη λειτουργεί αντιστικτικά με τον δυτικό τρόπο ζωής, με τον κόσμο της ευμάρειας. «Η ζώνη του Sahel […] είναι ντροπή για τον σύγχρονο πολιτισμό μας: ο μέσος όρος ζωής δεν ξεπερνά το 60% […] Ο πληθυσμός που δεν έχει πρόσβαση σε νερό, φτάνει το 40%» (σ. 244). Η αποστολή προσφοράς τροφίμων στην Αφρική και οι μοναδικές εμπειρίες ενθουσιάζουν τον ανορεκτικό ήρωα και τον προβληματίζουν. Το επόμενο κεφάλαιο, «Επίθεση στους ανορεκτικούς», λειτουργεί αντιθετικά και σχολιαστικά σε σχέση με το ταξίδι στην Αφρική. Η «anorexia neurosa» (σ. 273) που προσβάλλει πολλές γυναίκες μοντέλα δεν είναι «από τίποτα άλλο, παρά μόνο από το ίδιο το ανθρώπινο μυαλό και οι συνέπειες της στον οργανισμό είναι πραγματικά καταστροφικές. Έχει απ’ όλες τις ψυχικές ασθένειες το υψηλότερο ποσοστό θνησιμότητας» (σ. 273).
Θα καταφέρει στο τέλος ο Πέτρος να νικήσει την ανορεξία του και να απολαμβάνει τα πλούσια γεύματα με την Εύα; Η ανορεξία θα γίνει στο τέλος της ιστορίας εμπόδιο στην σχέση των δύο νέων ή θα υπερισχύσει η δύναμη της βαθιάς επικοινωνίας και της εσωτερικής επαφής;
Ένα απολαυστικό μυθιστόρημα που ταξιδεύει τον/την αναγνώστη/-στρια στον κόσμο του έρωτα και των γεύσεων!
*Η Νίκη Ι. Μισαηλίδη κατάγεται από την Πάτρα. Έχει σπουδάσει Φιλολογία και είναι
κάτοχος Μεταπτυχιακού διπλώματος στη Δημιουργική Γραφή. Εργάζεται ως
Φιλόλογος στη δημόσια εκπαίδευση. Έχει παρακολουθήσει σεμινάρια για τη γραφή
και συμμετέχει ως επιμορφώτρια σε εργαστήρια πεζού και ποιητικού λόγου.
Κριτικά της κείμενα για τη σύγχρονη λογοτεχνία, καθώς και ποιήματα και διηγήματά
της έχουν δημοσιευτεί σε ηλεκτρονικά περιοδικά, σε ιστοσελίδες και στον έντυπο
τύπο. Τον Νοέμβριο του 2024 κυκλοφορεί από τις εκδόσεις 24 γράμματα το βιβλίο
της Σχολικές Ποιητικές διαδρομές – Μια κυψέλη όλο μέλισσες και μέλι που
συνέγραψε με την Πωλλέτα Ψυχογυιοπούλου.