Του Παναγιώτη Ρηγόπουλου
Σαν άλλος… Τζεπέτο, όχι από την Ιταλία, αλλά από την Πάτρα, δίνει με τη σμίλη του κίνηση και μορφή σε άμορφα κομμάτια ξύλου, δημιουργώντας απαράμιλλης ομορφιάς και χάρης, μαριονέτες!
Ο Κώστας Σαλπιστής είναι ένας από τους τελευταίους κατασκευαστής χειροποίητης ξύλινης μαριονέτας στην Ελλάδα! Διατηρεί το ταπεινό εργαστήριό του στην περιοχή Αγ. Ιωάννη Πράτσικα της Πάτρας, ζώντας ανάμεσα στις δημιουργίες του: Σε Δον Κιχώτες, πριγκίπισσες, Πινόκιους, στρατιωτάκια, ξωτικά, οινόφλυγες και βαρελόφρονες, νεράιδες και κάθε είδους ευφάνταστες καρικατούρες! Μάλιστα έχει καταθέσει και μια πατρινή καινοτομία «μετακομίζοντας» το θέατρο Σκιών στο Θέατρο Μαριονέτας: Ο προικισμένος εικαστικός δημιουργός και ξυλουργός προχώρησε σε αυτό το ρηξικέλευθο καλλιτεχνικό εγχείρημα, που αποτελεί πανελλήνια πρωτοτυπία!Ο ξυπόλητος ήρωας, η οικογένειά του, ο Χατζιαβάτης και όλοι οι υπόλοιποι λατρεμένοι ήρωες του μπερνέ, ξετρυπώνουν από… τις σκιές τους και μεταφέρονται τρισδιάστατοι, ως ήρωες σε παράσταση μαριονέτας!
Όπως σημειώνει ο ίδιος ο καλλιτέχνης στο «Π»: «Είναι μία καινοτόμα καλλιτεχνική πρόταση, που πιστεύω ότι θα αγκαλιαστεί από το κοινό. Η Πάτρα είναι ως γνωστόν η πόλη που εξελλήνισε τον Καραγκιόζη, ήρθε τώρα η ώρα, να τον παρουσιάσει σε ένα άλλο επίπεδο: Και ως ξύλινη μαριονέτα! Τρισδιάστατο και με πλήρεις κινήσεις των μελών του σώματός του! Νομίζω, ότι θα είναι κάτι εντελώς διαφορετικό και πρωτότυπο!»
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ
Μαραγκός με οικογενειακή παράδοση είναι ο Κώστας Σαλπιστής, καθώς ο πατέρας του Γιώργος Σαλπιστής ήταν από τους σπουδαίους μάστορες της Πάτρας, έχοντας δημιουργήσει ανάμεσα στα άλλα, τις ξυλουργικές εγκαταστάσεις στο Δημαρχείο της Μαιζώνος, στο Παλαιό Δημοτικό Νοσοκομείο, στη Βίλα Κόλλα του ΑΤΕΙ Πάτρας, στο νεοκλασικό της Σαχτούρη πριν την Αγ. Ανδρέου κ.ά. Θήτευσε δίπλα στον πατέρα του από ηλικία μόλις 8 ετών, μαθαίνοντας από αυτόν όλα τα μικρά και μεγάλα μυστικά του ξύλου, που στα χέρια του Κώστα Σαλπιστή έγινε εύπλαστο και «ζωντανό» υλικό. Περίπου σαν… πλαστελίνη! Και ο αυτοδίδακτος καλλιτέχνης που υπήρχε για πολλά χρόνια «φυλακισμένος» στο σώμα του μαραγκού, αποκαλύφθηκε εδώ και δύο περίπου χρόνια, όταν ξεκίνησε συστηματικά να διοχετεύει το ταλέντο του, στην κατασκευή μαριονετών: «Άργησα να ξεκινήσω την δημιουργική αυτή ενασχόλησή μου και το έχω μετανιώσει. Θα μπορούσα να είχα φοιτήσει και σε κάποια Σχολή Καλών Τεχνών, ώστε να εξελίξω το όποιο ταλέντο έχω. Αλλά οι συγκυρίες δυστυχώς δεν μου το επέτρεψαν» εξομολογείται στο «Π», αλλά σίγουρα ποτέ δεν είναι αργά.
Η ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ
Η διαδικασία της κατασκευής είναι μακριά και απαιτητική: Με το μολύβι και τις μπογιές του, δημιουργεί αρχικά το σχέδιο, προσδίδοντας στοιχεία καρικατούρας στα πρόσωπα που σχεδιάζει, με έμφαση στη λεπτομέρεια και στην ανάδειξη μέσω της υπερβολής, των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του ήρωα που ξεδιπλώνει.Στη συνέχεια, η σμίλη και το σκαρπέλο του παίρνουν «φωτιά», μεταμορφώνοντας κάποια άμορφα κομμάτια ξύλου σε παραστατικές φιγούρες και παραστάσεις. Μόλις ολοκληρώσει την σμίλευση του έργου του, έρχεται η ώρα να χαρίσει κίνηση στη δημιουργία του, «δαμάζοντας» με τις κλωστές και τις αρθρώσεις των μελών του σώματος κάθε φιγούρας, την αδράνεια και τη βαρύτητα. Η ταλάντευση και η ροπή, ελέγχονται με τον ξύλινο σταυρό που κουνάει τις κλωστές, δίνοντας ανθρώπινα χαρακτηριστικά, κίνηση και «ψυχή» στις κούκλες του!
«ΣΑΝ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΖΩΝΤΑΝΑ ΠΛΑΣΜΑΤΑ»
Ο σεμνός καλλιτέχνης Κώστας Σαλπιστής εκτός από το εργαστήριό του, άνοιξε και την καρδιά του στο «Π»: «Δένομαι με τις μαριονέτες που δημιουργώ! Νιώθω το βλέμμα τους όταν τις κοιτάζω, νιώθω την ανάσα τους, αισθάνομαι την παρουσία τους μέσα στο εργαστήριό μου, σαν να είναι ζωντανά πλάσματα! Δυσκολεύομαι να τα αποχωριστώ, για το λόγο αυτό, όταν κάποιος μου ζητάει να αγοράσει κάποια μαριονέτα μου, προτιμάω να του φτιάξω μια καινούργια από την αρχή!»Για τη δημιουργία μιας μαριονέτας, απαιτείται εντατική εργασία 1-2 εβδομάδων, αλλά όπως μας λέει ο ίδιος: «Είναι κάτι που δεν με κουράζει! Μπορώ να τη φτιάξω χωρίς διακοπή, από το πρωί έως το βράδυ! Όταν δημιουργώ μια μαριονέτα, βγαίνει ο εαυτός μου. Κάθε μία από αυτές έχει μια διαφορετική έκφραση. Άλλες είναι θλιμμένες, άλλες είναι χαρούμενες, όπως μεταβάλλεται και η διάθεσή μας. Δεν θέλω να μπω στη μαζική παραγωγή, επιθυμώ η κάθε μαριονέτα μου να είναι χειροποίητη! Αυτό είναι η ομορφιά, αυτό αξίζει»
ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΘΕΣΗ
Πολλές είναι οι προτάσεις που έχει δεχθεί για να παρουσιάσει τις δημιουργίες του σε μεγάλες εκθέσεις, ενώ ο στόχος του είναι να δημιουργήσει σειρές μαριονετών για θέατρο, που θα αναπαριστούν πρόσωπα από την ιστορία, όπως ήρωες του 1821, της Αρχαίας Ελλάδας, αλλά και σημαντικές προσωπικότητες της νεότερης Ελλάδας.
Οι ρυθμοί της δημιουργίας που ακολουθεί είναι ακατάπαυστοι και ο ίδιος φιλοδοξεί να αφήνει πίσω του κάθε φορά, ένα ισχυρό αποτύπωμα Τέχνης και Πολιτισμού, χωρίς αυτοσκοπό την εμπορικότητα. Ως γνώμονα έχει κυρίως, το μεράκι του για την ξυλογλυπτική και τη διάδραση με τις ξύλινες φιγούρες του, που λες και έχουν ψυχή, αυτές «συνομιλούν» μαζί του και του κλείνουν το μάτι!
Αναδημοσίευση από το περιοδικό “πατρινόραμα” που κυκλοφορεί με διπλό εξώφυλλο από την 1η Ιανουαρίου 2025 στην Πάτρα και από 9 Ιανουαρίου 2025 σε όλη την Ελλάδα.
