Η σκηνοθεσία, λένε, είναι μια πράξη απόλυτης ελευθερίας. Για τη δημιουργό Έλενα Μπονέλη, που φιλοξενεί το ¨π¨ και η δημοσιογράφος Ευτυχία Λαμπροπούλου, είναι και κάτι παραπάνω από αυτό, είναι ένας τρόπος να επικοινωνεί, να αποκαλύπτει, να εκθέτει συναισθήματα και ιδέες μέσα από εικόνες. Με σπουδές στον κινηματογράφο και εφόδια πολλές καλλιτεχνικές εμπειρίες που ξεκινούν από την παιδική της ηλικία, η συνομιλήτριά μας έχει κατακτήσει τη δική της ξεχωριστή θέση στον σύγχρονο χώρο της 7ης Τέχνης. Μιλήσαμε μαζί της για το πάθος της για τη σκηνοθεσία, την αγάπη της για τη φωτογραφία, τις σκέψεις της γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη και τα μελλοντικά της σχέδια. Ένα ταξίδι από το φως έως τη σιωπή κι ακόμα πιο πέρα.
Ποιο είναι εκείνο το στοιχείο που σας τράβηξε στη σκηνοθεσία;
Στην εφηβική μου ηλικία ξεκίνησα να παρακολουθώ ταινίες ευρωπαϊκού κινηματογράφου. Εκεί συνειδητοποίησα ότι υπάρχει και κάτι άλλο. Το σινεμά μου κέντρισε το ενδιαφέρον και η σκηνοθεσία με έβαλε να δημιουργώ καινούργιους κόσμους, όπου οι ιδέες και τα συναισθήματα γίνονται εικόνες. Το να γεννάς ένα έργο είναι πρώτον ένα ξεγύμνωμα του ίδιου σου του χαρακτήρα και δεύτερον ένας τρόπος επικοινωνίας με τρίτους – έμμεσος, αλλά τόσο ρεαλιστικός. Ο Λιντς, ο Αρονόφσκι και ο Τρίερ ήταν ένα καλό ξεκίνημα για να αγαπήσω την κινηματογραφική ζωή.
Το γεγονός πως προέρχεστε από μία καλλιτεχνική οικογένεια αποτέλεσε έναυσμα για εσάς να ασχοληθείτε με τον χώρο της 7ης Τέχνης;
Μέσα στο σπίτι μας, από μικρά παιδιά, υπήρχε έντονα το κομμάτι της μουσικής – λόγω του πατέρα μου που είναι μουσικός. Πολλά βινύλια, βιβλία, πίνακες… Το ερέθισμα ήταν έντονο και, θα έλεγα, αναπόφευκτο να έχω τέτοια βιώματα. Όταν επέλεξα να ασχοληθώ με αυτό και σπούδασα στη Σχολή Κινηματογράφου της Καλών Τεχνών στην Ελλάδα, ήξερα ότι αυτό ήθελα να κάνω. Ο δισταγμός δεν υπήρξε ποτέ.
Έχετε ασχοληθεί και με τη φωτογραφία, έχετε λάβει μέρος σε διαγωνισμούς. Μιλήστε μας για την πορεία σας σε αυτό τον χώρο.
Όταν έχεις την ανάγκη για έκφραση, πολλές φορές επιλέγεις τους τρόπους. Η φωτογραφία είναι άμεσα συνδεδεμένη με το σινεμά, καθώς ένα φωτογραφικό κάδρο μπορεί να είναι η σεκάνς μιας ολόκληρης ταινίας! Εγώ εμπνέομαι από τις συνθήκες κάθε φορά. Παρακολούθησα στη Σχολή ΟΡΑΜΑ το φωτογραφικό κομμάτι πιο αναλυτικά. Ακολούθησαν αρκετοί διαγωνισμοί και βραβεία και γενικά μου αρέσει να εκθέτω τα έργα μου στο κοινό. Κάθε άνθρωπος αντιλαμβάνεται διαφορετικά τις εικόνες – και αυτό με συγκινεί βαθιά.
Αν “ηθοποιός σημαίνει φως”, τότε “σκηνοθέτης” τι σημαίνει για τη σύγχρονη τέχνη;
Ο ρόλος του σκηνοθέτη στη σύγχρονη τέχνη είναι σύνθετος και καθοριστικός. Η σκηνοθεσία δεν είναι απλώς μια “αισθητική επιλογή” αλλά παρέμβαση και τοποθέτηση μέσα στον σύγχρονο διάλογο. Αυτό που με προκαλεί σε αυτή τη δουλειά είναι ότι δεν υπάρχει φόβος πειραματισμού: με τον χρόνο, τον χώρο, την αφήγηση, την αλληλεπίδραση. Θα έλεγα πως ο σκηνοθέτης αμφισβητεί τα όρια ανάμεσα στην τέχνη και την πραγματικότητα – κι αυτό καλεί το κοινό να βιώσει, να σκεφτεί και να αμφισβητήσει την “έτοιμη” εποχή που ζούμε.
Θεωρείτε πως η τεχνητή νοημοσύνη βοηθάει έναν σκηνοθέτη;
Το πιστεύω, ναι – κυρίως στα τεχνικά κομμάτια. Αν και είμαι λίγο της παλιάς σχολής, δεν θα μου άρεσε να είναι όλα δημιουργήματα της A.I. Στη φωτογραφία, για παράδειγμα, είμαι εντελώς κάθετη ως προς αυτό, γιατί όλες οι αρχές και η ιστορία της καταστρέφονται. Αυτό δεν σημαίνει πως δεν μπορεί κάποιος να είναι δημιουργικός με την τεχνητή νοημοσύνη. Σκηνοθετικά, πιστεύω ότι μπορεί να βοηθήσει στο οργανωτικό μέρος: storyboard, δομή έργου, αναπαράσταση φωτισμών, προγραμματισμός και ομαδοποίηση γυρισμάτων. Αλλά δεν μπορεί – σε καμία περίπτωση – να αντικαταστήσει τον άνθρωπο, το ένστικτο και το όραμα του δημιουργού.
Τι ετοιμάζετε αυτή την περίοδο;
Αυτήν την περίοδο ετοιμάζω κάτι καινούργιο στο κομμάτι του ντοκιμαντέρ. Πάντα μου αρέσουν οι νέες συνεργασίες – και θα το μάθετε άμεσα. Πέρα όμως από αυτές, εκφράζομαι και μέσα από προσωπικά πρότζεκτ. Αυτή την εποχή ετοιμάζω την επόμενη έκθεσή μου με τίτλο In Light and Silence.
Σιγομιλώντας κανείς με την Έλενα Μπονέλη μπορεί να πει με σιγουριά είναι πως τίποτα δεν μένει στάσιμο. Η δημιουργία δεν σταματά, ούτε και η ανάγκη της να πειραματίζεται με νέα μέσα, νέες μορφές αφήγησης, νέες συνθήκες. Αυτό που έρχεται, θα είναι πάντα ένα βήμα πιο πέρα από το προηγούμενο και πάντα θα κουβαλάει μέσα του κάτι αληθινό, όπως αληθινή και υπέροχη είναι η δημιουργός.