Ιάσονας Φωτήλας στο “Patrinorama Magazine”: “Ο πολιτισμός δεν ανήκει στους λίγους…¨

Ο υφυπουργός Πολιτισμού Ιάσονας Φωτήλας μιλά στο περιοδικό “Πατρινόραμα” Hellenic και τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου σε μια συνέντευξη ουσίας και ειλικρίνειας. Με λόγο καθαρό και προσωπικό αναφέρεται στη διαδρομή του, στις πολιτικές του προτεραιότητες και στη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία, φωτίζοντας ταυτόχρονα τη σχέση του κράτους με τους δημιουργούς, τη σημασία της περιφέρειας και τις προκλήσεις της νέας εποχής. Μια συζήτηση που συνδυάζει την πολιτική εμπειρία με την ανθρώπινη ματιά και αναδεικνύει τον πολιτισμό ως ζωντανό πυρήνα της κοινωνίας.

Προέρχεστε από μια πολιτική οικογένεια. Πως επηρέασε αυτό, τόσο για την απόφασή σας να εμπλακείτε στην πολιτική, όσο και στην διαδρομή σας στην πολιτική;

Εδώ υπάρχει ένα μεγάλο παράδοξο! Έχοντας μεγαλώσει μέσα σε μια, όπως την περιγράφετε, πολιτική οικογένεια, είχα τη δυνατότητα να βιώσω από πρώτο χέρι, τόσο τα καλά, όσο και τα δύσκολα της εμπλοκής με την πολιτική.

Γιατί η πολιτική διαδικασία είναι κάτι που σε απορροφά, κάτι που απαιτεί όλο τον χρόνο και όλη σου την ενέργεια. Παράλληλα βέβαια σου δίνει και ένα ισχυρό αίσθημα ικανοποίησης, ειδικά όταν καταφέρνεις να είσαι αποτελεσματικός και χρήσιμος.

Στη δική μου περίπτωση, η πολιτική ήταν τελείως εκτός κάδρου για πολλά-πολλά χρόνια. Ήταν κάτι που δεν στόχευα, ούτε σκόπευα, αλλά ούτε και έκανα ποτέ κάποια ενέργεια, ή προετοιμασία.

Φαίνεται όμως ότι πρόκειται για ένα μικρόβιο, που μπορεί να είναι σε “νάρκη” μέχρι να έρθει κάποιο γεγονός, ή κάποια συγκυρία για να το αφυπνίσει και να το ενεργοποιήσει.

Στη δική μου περίπτωση ήταν τα αδιέξοδα και τα μαύρα σύννεφα που μαζεύονταν πάνω από τη χώρα μας σαν απότοκο της κρίσης.

Και που έθεταν πιεστικά διλήμματα σε όλους μας.

Τώρα, σχετικά με το αν σε βοηθά στη διαδρομή σου, η οικογενειακή “κληρονομιά”, δεν θα σας πω ψέματα.

Ασφαλώς και βοηθά.

Όχι τόσο η όποια αναγνωρισιμότητα, όσο τα εφόδια που, χωρίς να το καταλάβεις, έχεις αποκτήσει.

Ο τρόπος που σκέπτεσαι, η ψυχραιμία που χρειάζεται, καθώς και η αίσθηση του καθήκοντος. Καθώς και η πρόσβαση σε ανθρώπους που θα σου δώσουν συμβουλές και παροτρύνσεις.

Αλλά και αυτή η “κληρονομιά” , όπως και κάθε κληρονομιά, είναι στο χέρι σου να την σπαταλήσεις, ή να την αξιοποιήσεις.

Αγωνίζομαι καθημερινά για το δεύτερο.

Γνωρίζοντας πως έχετε θέσει πολιτικές προτεραιότητες στο Υπουργείο και τον τομέα σας την ενίσχυση του σύγχρονου πολιτισμού, μπορείτε να μας μιλήσετε γι’ αυτό;

Βασική μας προτεραιότητα στον τομέα μου στο Υπουργείο Πολιτισμού είναι η ενίσχυση της σύγχρονης πολιτιστικής δημιουργίας, με επίκεντρο τον άνθρωπο – τον δημιουργό και τον πολίτη.

Στηρίζουμε ενεργά τους καλλιτέχνες και τους φορείς πολιτισμού, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον που ενθαρρύνει την ελευθερία έκφρασης, την καινοτομία και τη βιωσιμότητα του πολιτιστικού έργου.

Παράλληλα, δίνουμε ιδιαίτερη έμφαση στους νέους ανθρώπους, ώστε να έχουν πρόσβαση σε πολιτιστικά αγαθά, ευκαιρίες συμμετοχής και δημιουργίας.

Πιστεύουμε ότι ο πολιτισμός δεν είναι προνόμιο λίγων, αλλά δικαίωμα όλων και θεμέλιο μιας ζωντανής, δημοκρατικής κοινωνίας.

Έχω την τύχη να θητεύω σε ένα Υπουργείο που η προϊσταμένη υπουργός, Λίνα Μενδώνη, είναι άριστη γνώστης του αντικειμένου, διαθέτει ισχυρή άποψη, βασισμένη στην εμπειρία και το όραμά της και είναι απόλυτα προσηλωμένη στην αποστολή της.

Αυτές είναι αρετές που για μένα αποτελούν ιδανικό περιβάλλον και πραγματική ευκαιρία για το ξεκίνημα της θητείας μου σε κυβερνητικό τομέα και προσπαθώ να ανταποκριθώ με όλες μου τις δυνάμεις.

Η Πάτρα και γενικότερα η Δυτική Ελλάδα έχουν πλούσια πολιτιστική κληρονομιά. Ποιες πρωτοβουλίες έχετε λάβει ή σχεδιάζετε για την ανάδειξή της περιοχής μας;

Η Πάτρα, η Αχαΐα και η Δυτική Ελλάδα διαθέτουν έναν εξαιρετικά πλούσιο πολιτιστικό χάρτη, τον οποίο στόχος μας είναι να αναδείξουμε με ουσιαστικό και βιώσιμο τρόπο.

Βρισκόμαστε σε μόνιμη επαφή και συνεργασία με θεσμούς, φορείς, καλλιτέχνες και τοπικές κοινότητες, αναγνωρίζοντας τη δυναμική και τη δημιουργικότητα της περιοχής.

Το Υπουργείο έχει θεσπίσει ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και προγράμματα που επιτρέπουν την ισότιμη συμμετοχή όλων, ανεξαρτήτως μεγέθους ή δυνατοτήτων.

Δική μου ευθύνη είναι να διασφαλίζω την υπεύθυνη ενημέρωση, τη διαφάνεια και την αξιοποίηση των ιδεών που προκύπτουν τοπικά, με δίκαιο και αποτελεσματικό τρόπο.

Η πόρτα, το τηλέφωνο και το γραφείο μου είναι ανοικτά σε όλες και όλους, ώστε να μπορέσουμε να αναδείξουμε το πολιτιστικό μας απόθεμα, τους δημιουργούς μας και τους θεσμούς μας.

Αλλά θέλω για άλλη μια φορά να είμαι ξεκάθαρος: δεν υπάρχουν μαγικά ραβδιά και λύσεις από το σακούλι.

Υπάρχει ειλικρινής συνεργασία, σχέδιο και κοινή προσπάθεια. Και είναι βέβαιο ότι αυτή η κοινή προσπάθεια και συμπόρευση, θα φέρνει πάντα θετικό αποτέλεσμα.

Μπορεί να ενισχυθεί η συνεργασία του κράτους με τους τοπικούς πολιτιστικούς φορείς και καλλιτέχνες; Ποιες πρωτοβουλίες έχετε λάβει προς αυτή την κατεύθυνση;

Για παράδειγμα: έχει το ΥΠΠΟ εκπονήσει σχέδια για την πολιτιστική αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων ή χώρων σε πόλεις της περιφέρειας;

Η ενίσχυση της συνεργασίας του κράτους με τους τοπικούς φορείς και δημιουργούς είναι για εμάς θεμελιώδης προτεραιότητα.

Πιστεύουμε βαθιά ότι η πολιτιστική πολιτική δεν μπορεί πια να σχεδιάζεται από τα πάνω, χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των κοινωνιών.

Η εποχή που οι αποφάσεις λαμβάνονταν ερήμην των πολιτών έχει παρέλθει.

Ως Υπουργείο έχουμε ενεργοποιήσει εργαλεία και προγράμματα που επιτρέπουν την ουσιαστική εμπλοκή τοπικών φορέων, ενώ επεξεργαζόμαστε σχέδια πολιτιστικής αξιοποίησης ανενεργών ή εγκαταλελειμμένων χώρων, ιδίως σε πόλεις της περιφέρειας, με στόχο να μετατραπούν σε ζωντανά κύτταρα πολιτισμού. Όμως, όλα αυτά απαιτούν σοβαρότητα, σχέδιο και μακροπρόθεσμο όραμα.

Δεν έχει νόημα να παραχωρείται ένα δημόσιο κτίριο, εάν ο φορέας που το ζητά δεν μπορεί να απαντήσει στα βασικά: πώς θα το επισκευάσει, πώς θα το συντηρήσει, ποιος θα το λειτουργεί, τι πρόγραμμα θα φιλοξενεί και –το πιο κρίσιμο– πώς αυτό θα ωφελήσει την κοινωνία και όχι απλώς μια κλειστή ομάδα.

Έχουμε δει, δυστυχώς, πολλές φορές μεγαλόπνοα σχέδια να ναυαγούν, επειδή δεν στηρίζονταν σε ρεαλιστικά δεδομένα και δεν απαντούσαν στις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας.

Ο ρόλος μου είναι να ενθαρρύνω την κατάθεση σοβαρών, ώριμων προτάσεων, να εξασφαλίζω δίκαιους και διαφανείς όρους συμμετοχής και να αξιοποιούνται ιδέες που έχουν νόημα και μέλλον για τον τόπο.

Πώς αξιοποιείται η τεχνολογία και η ψηφιακή καινοτομία στον πολιτισμό; Οι νέες τεχνολογίες και η τεχνητή νοημοσύνη μπορούν να αναδείξουν τον σύγχρονο πολιτισμό;

Η τεχνολογία και η ψηφιακή καινοτομία έχουν ήδη αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο παράγεται, διαδίδεται και προσλαμβάνεται ο πολιτισμός – και αυτό είναι μόνο η αρχή.

Για τη χώρα μας, αυτή είναι μια ιστορική ευκαιρία: να αξιοποιήσει τις τεράστιες δυνατότητες των νέων τεχνολογιών και της τεχνητής νοημοσύνης, τόσο για τη διεθνή προβολή του πολιτιστικού της αποθέματος όσο και για την ενίσχυση της σύγχρονης καλλιτεχνικής δημιουργίας.

Μέσα από καινοτόμα εργαλεία μπορούμε να αναδείξουμε ελληνικά έργα τέχνης σε όλο τον κόσμο, να φέρουμε νέες γενιές σε επαφή με τον πολιτισμό με πιο άμεσους και δημιουργικούς τρόπους, αλλά και να γεννηθούν νέες μορφές έκφρασης που συνδέουν την τέχνη με τον ψηφιακό κόσμο.

Παράλληλα, αναγνωρίζουμε και τους σοβαρούς κινδύνους που προκύπτουν: η παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων, η παραπληροφόρηση, η αλλοίωση ή παραποίηση πολιτιστικού περιεχομένου.

Αυτά τα θέματα έχουν ήδη πυροδοτήσει έναν παγκόσμιο διάλογο, στον οποίο η Ελλάδα συμμετέχει ενεργά. Στόχος μας είναι να διαμορφώσουμε ένα ασφαλές και δίκαιο πλαίσιο για όλους: δημιουργούς, κοινό, πολίτες.

Η τεχνολογία δεν πρέπει να αντικαταστήσει τον άνθρωπο – πρέπει να λειτουργήσει ως εργαλείο που ενισχύει την ανθρώπινη δημιουργικότητα και καθιστά τον πολιτισμό περισσότερο προσβάσιμο, διαδραστικό και ζωντανό.

Θεωρείτε πως οι καλλιτέχνες στην Ελλάδα έχουν τον χώρο και τη στήριξη να δημιουργήσουν ελεύθερα και με ασφάλεια;

Είναι μια πολύ ουσιαστική ερώτηση. Η αλήθεια είναι πως, για πάρα πολλά χρόνια, οι καλλιτέχνες στη χώρα μας δεν είχαν ούτε τον χώρο ούτε τις συνθήκες που τους άξιζαν. Η ελευθερία της έκφρασης ήταν και παραμένει ένα αναφαίρετο δικαίωμα, αλλά οι συνθήκες έκαναν πολλές φορές τις φωνές των δημιουργών να μην μπορούν να ακουστούν. Η πανδημία λειτούργησε σαν καταλύτης – έφερε με βίαιο τρόπο στην επιφάνεια παθογένειες και αδικίες δεκαετιών. Το θετικό είναι ότι από τότε ξεκίνησε μια σοβαρή προσπάθεια αποκατάστασης αυτών των ανισορροπιών.

Σήμερα μπορώ να πω, με πλήρη συναίσθηση, ότι βρισκόμαστε στην καλύτερη κατάσταση που έχουμε υπάρξει εδώ και πολλά χρόνια.

Έχουν γίνει σημαντικά βήματα: στα εργασιακά δικαιώματα, στην κοινωνική ασφάλιση των καλλιτεχνών, στην αναγνώριση επαγγελματικών δικαιωμάτων, αλλά και σε σύγχρονες πολιτικές που στηρίζουν τη δημιουργία.

Η ίδρυση της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών που επίκειται, είναι ένα ιστορικό βήμα που καλύπτει ένα τεράστιο θεσμικό κενό.

Ξέρω πολύ καλά ότι υπάρχει ακόμα πολύς δρόμος.

Όμως πλέον αυτός ο δρόμος έχει κατεύθυνση, έχει όραμα, έχει σχέδιο και έχει καθημερινή, μεθοδική δουλειά.

Οι δημιουργοί αξίζουν να δουλεύουν και να προσφέρουν με ασφάλεια, αξιοπρέπεια και δημιουργική ελευθερία – και όλες μας οι ενέργειες υπηρετούν αυτόν τον στόχο.

Ποιο θα θέλατε να είναι το αποτύπωμά σας στο Υπουργείο Πολιτισμού; Πώς φαντάζεστε τον ρόλο σας ως Υφυπουργού Πολιτισμού τα επόμενα χρόνια και τι θέλετε να αφήσετε ως παρακαταθήκη για το μέλλον;

Δεν ανήκω στους ανθρώπους που έχουν προσωπική αγωνία για το “αποτύπωμά” τους.

Δεν με απασχολεί να αφήσω πίσω μου ένα έργο με το όνομά μου πάνω του. Αυτό που με νοιάζει είναι να ενισχυθεί ένα θεσμικό πλαίσιο διαφάνειας, αξιοκρατίας και αποτελεσματικότητας, το οποίο έχει αρχίσει να χτίζεται με σταθερά βήματα από την Κυβέρνηση και ειδικά από την Υπουργό Πολιτισμού, Λίνα Μενδώνη.

Ο ρόλος μου είναι να υπηρετώ αυτό το πλαίσιο με συνέπεια και σοβαρότητα. Αν, στο τέλος της θητείας μου, μπορώ να πω ότι συνέβαλα –έστω και λίγο– στη σταθεροποίηση και εμβάθυνση αυτής της πολιτικής, νομίζω πως θα έχω δικαιώσει και την εμπιστοσύνη του Πρωθυπουργού, και τη δική μου πορεία στον χώρο του πολιτισμού.

Τέλος, θα ήθελα να μου πείτε πώς καταφέρνετε και κρατάτε τόσο δεμένη την οικογένειά σας. Η σύζυγός σας Κωνσταντίνα διαχρονικά σας στηρίζει, το ίδιο και τα παιδιά σας. Έχετε νιώσει να είστε ανεπαρκής απέναντί τους και πώς βρίσκετε ποιοτικό χρόνο για τον ουσιαστικό πυρήνα της ζωής σας;

Αυτή είναι ίσως η πιο δύσκολη ερώτηση, γιατί αγγίζει τον πυρήνα της προσωπικής μου ζωής.

Ναι, πολλές φορές νιώθω ανεπαρκής απέναντι στην οικογένειά μου, λόγω των απαιτήσεων του ρόλου μου.

Όμως προσπαθώ με ειλικρίνεια να είμαι παρών – όχι μόνο χρονικά, αλλά ουσιαστικά.

Η Κωνσταντίνα είναι η βασική προϋπόθεση για να μπορώ να πορεύομαι έτσι όπως πορεύομαι.

Χωρίς τη δική της συμφωνία, βοήθεια, στήριξη και, το λέω χωρίς υπερβολή, την υπερ-προσπάθειά της Κωνσταντίνας στην καθημερινότητα της οικογένειάς μας, δεν θα μπορούσα όχι μόνο να ανταποκριθώ, αλλά ούτε να ξεκινήσω καν αυτόν τον δρόμο.

Τα παιδιά μας, τα παιδιά όλων μας, είναι η πηγή της δύναμής μας.

Ο ποιοτικός χρόνος είναι ο χρόνος με νόημα – εκείνος που δίνεις προτεραιότητα σε αυτά που έχουν πραγματική αξία.

Και αυτός είναι ο σταθερός μου στόχος, κάθε μέρα.

who is who 

Ο Ιάσονας Φωτήλας γεννήθηκε στην Πάτρα το 1969. Σπούδασε Νομικά στο Πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης, από όπου αποφοίτησε με άριστα, ενώ εκπόνησε ειδική διατριβή με αντικείμενο τις σχέσεις Εκκλησίας και Κράτους. Παράλληλα, έχει παρακολουθήσει επιμορφωτικά προγράμματα και σεμινάρια σε θέματα ευρωπαϊκού δικαίου και δημόσιας διοίκησης. Από το 1999 ασκεί το επάγγελμα του δικηγόρου, με κύρια ενασχόληση το ποινικό δίκαιο, ενώ έχει συνεργαστεί και με μεγάλους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς.
Η πολιτική του διαδρομή ξεκίνησε από τον χώρο του κέντρου από το 2017 έως σήμερα εκλεγεται βουλευτής Αχαΐας με τη Νέα Δημοκρατία στις εθνικές εκλογές του 2019 καθώς και στις διπλές εκλογές του 2023. Κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής του θητείας έχει συμμετάσχει σε σειρά κοινοβουλευτικών επιτροπών, μεταξύ των οποίων των Κοινωνικών Υποθέσεων, της Παιδείας και Πολιτισμού, καθώς και της Δημόσιας Τάξης και Δικαιοσύνης, ενώ έχει αναλάβει και κομματικές αρμοδιότητες σε τομείς δημόσιας πολιτικής.
Τον Ιούνιο του 2024 ορίστηκε Υφυπουργός Πολιτισμού, με αρμοδιότητα τη σύγχρονη πολιτιστική πολιτική. Στο πλαίσιο των καθηκόντων του εστιάζει στην ενίσχυση της σύγχρονης δημιουργίας, στη στήριξη των πολιτιστικών φορέων και στη διαφάνεια των θεσμών πολιτισμού. Γνωρίζει άριστα ιταλικά και αγγλικά. Είναι παντρεμένος με την Κωνσταντίνα Ρουμελιώτη και έχουν δύο παιδιά.
Διαβάστε τη συνέντευξη εδώ: https://heyzine.com/flip-book/f33ab71607.html