Υπάρχουν άνθρωποι που δεν χρειάζεται να αναζητήσουν την πατρίδα τους, γιατί την κουβαλούν μέσα τους. Η Σοφία Μιχαηλίδη είναι μία από αυτούς. Γεννημένη στο Vladikavkaz της Ρωσίας, μέσα σε μια οικογένεια Ποντίων, μεγάλωσε με τις μνήμες, τις αφηγήσεις και τα τραγούδια μιας πατρίδας που πέρασε από γενιά σε γενιά. Από πολύ μικρή βρέθηκε μπροστά στο πιάνο και η μουσική έγινε ο δικός της τρόπος να συνομιλεί με τις ρίζες της, αλλά και με τον κόσμο.
Αποφοίτησε από το Μουσικό Σχολείο Τσαϊκόφσκι και συνέχισε τις σπουδές της στη Σχολή Καλών Τεχνών της γενέτειράς της, όπου απέκτησε πτυχίο πιάνου με 1ο βραβείο. Παράλληλα, ως σολίστ του ελληνικού συλλόγου «Προμηθέας» του Vladikavkaz, εκπροσώπησε τον ελληνισμό της διασποράς σε πολλά φεστιβάλ και διαγωνισμούς, τραγουδώντας ελληνικά και μεταφέροντας τη φωνή της Ελλάδας πολύ μακριά από τα σύνορά της.
Η επιστροφή στην Ελλάδα δεν ήταν απλώς μια γεωγραφική αλλαγή. Ήταν ένας νέος κύκλος ζωής. Στην Πάτρα συνέχισε τις ανώτερες σπουδές πιάνου στο Αχαϊκό Ωδείο, με καθηγήτρια τη Ρόνα Ζορμπά, και απέκτησε δίπλωμα σολίστ με 1ο βραβείο και ειδική διάκριση μουσικής ευφυΐας. Από τότε η μουσική διαδρομή της συνδέθηκε με σημαντικούς φορείς και ανθρώπους της πόλης υπήρξε πιανίστας της Προπαιδικής Χορωδίας της Πολυφωνικής, μέλος της ομάδας διεθνών σολίστ Conversazione, δίδαξε πιάνο στο Δημοτικό Ωδείο Λειβαθούς, συνεργάστηκε με το φωνητικό σύνολο Vocal και αφιερώθηκε στη μουσική αγωγή των παιδιών, ως υπεύθυνη μουσικοπαιδαγωγός στον παιδικό σταθμό «Μικρό Γυρί» και ως δασκάλα πιάνου και μουσικοκινητικής στη χορωδία Cantelena.
Κι όμως, μέσα σε αυτή την πλούσια πορεία, η ανάγκη για έκφραση δεν σταμάτησε στο πιάνο. Τα τελευταία χρόνια η Σοφία Μιχαηλίδη στρέφει το καλλιτεχνικό της βλέμμα ακόμη περισσότερο στο τραγούδι, μέσα από τους Carmen Terrae – «Το Τραγούδι της Γης», μαζί με τον Σπύρο Μπονέλη και τον Δημήτρη Ρήγα, αλλά και άλλους αξιόλογους μουσικούς της Πάτρας.
Και η μουσική αυτή έκανε τον κύκλο της επιστρέφοντας εκεί απ’ όπου ξεκίνησε. Από τις 14 έως τις 18 Μαΐου, οι Carmen Terrae ταξίδεψαν στον Καύκασο της Ρωσίας, παρουσιάζοντας το πρόγραμμά τους στο Vladikavkaz. Η Σοφία Μιχαηλίδη στη φωνή και το πιάνο, ο Σπύρος Μπονέλης στην κιθάρα, ο Δημήτρης Ρήγας στο ηλεκτρικό μπάσο και ο Παναγιώτης Κονταξής στο μπουζούκι έδωσαν τρεις συναυλίες στο Art Café, παράρτημα του Vahtangov Theatre της Μόσχας, ενώ επισκέφθηκαν και τον ελληνικό σύλλογο της πόλης, συναντώντας την ελληνική κοινότητα.
Εκεί, όπου ζουν περίπου 3.000 Ελληνοπόντιοι που κρατούν ακόμη αναμμένη τη φλόγα του ελληνισμού, η επιστροφή της Σοφίας είχε κάτι περισσότερο από συμβολικό χαρακτήρα. Ήταν μια επιστροφή στις ρίζες, αυτή τη φορά όχι ως παιδί του Vladikavkaz, αλλά ως καλλιτέχνιδα που έφτασε από την Πάτρα για να τραγουδήσει την Ελλάδα.
Με αυτή την αίσθηση της μνήμης, της επιστροφής και της μουσικής ως γέφυρας ανάμεσα στους ανθρώπους, η Σοφία Μιχαηλίδου συνομιλεί με τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου για το «πατρινόραμα – hellenic».
Η ζωή σας ξεκίνησε στο Vladikavkaz, μέσα σε μια ποντιακή οικογένεια με βαθιές ρίζες και μνήμες. Πόσο έντονα κουβαλάτε σήμερα μέσα στη μουσική σας αυτή την αίσθηση της πατρίδας και της προσφυγικής ταυτότητας;
Νιώθω πολύ περήφανη για την καταγωγή μου.Από μικρή άκουγα τις ιστορίες των παππούδων μου ,το τι είχαν περάσει ,το πώς έζησαν την προσφυγιά μες στην προσφυγιά ,επειδή απο τον Πόντο πήγαν στην Ρωσία,στον Καύκασο. Όλο αυτό με επηρέασε και στην ζωή μου και στην μουσική.
Όταν αφήσατε τη Ρωσία για να έρθετε στην Ελλάδα, ποια ήταν η πιο δύσκολη εσωτερική «μετάβαση» που χρειάστηκε να κάνετε ως άνθρωπος και ως καλλιτέχνιδα;
Μπορώ να πω πως ένιωσα έντονα αυτό που είχε τραγουδήσει ο Καζαντζίδης «στα ξένα είμαι Έλληνας και στην Ελλάδα ξένος» ,αλλά είμαι τυχερή που γνώρισα ανθρώπους που με αγκάλιασαν και θα ήθελα να τους αναφέρω είναι : η Ρόνα Ζορμπά ,η Φωτεινή Σαμαρά,η Τούλα Μανιάκη,η Βιβή Λουκοπούλου, ο Ανέστης Χατζής, ο Γιάννης Χαριτάντης.
Έχετε βραβευτεί για το ταλέντο και τη μουσική σας ευφυΐα. Υπήρξε όμως κάποια στιγμή στη ζωή σας που νιώσατε να αμφισβητείτε τον ίδιο σας τον εαυτό και τη δύναμη της μουσικής;
Ποτέ.Η μουσική είναι θείο δώρο και νιώθω ευλογημένη που είμαι μουσικός.
Ως μητέρα δύο παιδιών, μουσικός και παιδαγωγός, πώς καταφέρνετε να κρατάτε ζωντανή τη δική σας ψυχή μέσα σε μια καθημερινότητα γεμάτη ευθύνες και απαιτήσεις;
Τι υπέροχη ερώτηση .Τρεις ρόλοι ,που ο καθένας μόνος του θα γέμιζε μια ζωή .Δεν υπάρχει κάποιο μυστικό απλά αγαπώ τα παιδιά μου ,αγαπώ αυτό που κάνω ,τους μαθητές μου ,τη μουσική μου.Και η πίστη στον Θεό.Αυτο μου δίνει δύναμη.
Μέσα από το μουσικό σας σχήμα CARMEN TERRAE «Το Τραγούδι της Γης» τι είναι αυτό που θέλετε πραγματικά να «θεραπεύσετε» ή να αφυπνίσετε στους ανθρώπους που σας ακούν;
Οι βασικοί μου συνεργάτες στο σχήμα Carmen Terrae είναι ο Σπύρος Μπονέλης και ο Δημήτρης Ρήγας . Συνεργαζόμαστε όμως και με άλλους μουσικούς της Πάτρας .Παίζουμε μαζί τρία χρόνια και τραγουδάμε σε διάφορες γλώσσες . Πολλές φορές βλέπω τους ανθρώπους να συγκινούνται με τα τραγούδια ,ενώ δεν ξερουν τα λόγια ,τότε καταλαβαίνω πόση δύναμη έχει η μουσική.Επίσης η μουσική ενώνει τους ανθρώπους . Σήμερα οι άνθρωποι νιώθουν μοναξιά. Ο καθένας είναι κλεισμένος στον εαυτό του ,στις σκέψεις του , στα προβλήματα του . Οι άνθρωποι που έρχονται σε μία συναυλία μουσικής φεύγουν πάντα διαφορετικοί.Καλύτεροι ..
Η μαγεία της συναυλίας είναι στην στιγμή και στην ενέργεια.Η μουσική γεννιέται εκείνη τη στιγμή. Και η ενέργεια ανάμεσα στον καλλιτέχνη και στον ακροατή .
Έχετε συνεργαστεί με χορωδίες, ωδεία, παιδιά και σολίστ από διαφορετικούς κόσμους. Ποια στιγμή επάνω στη σκηνή ή μέσα σε μια αίθουσα διδασκαλίας σας έκανε να συγκινηθείτε βαθιά και να πείτε «γι’ αυτό υπάρχω στη μουσική»;
Μου έχει συμβεί πολλές φορές να πω αυτή τη φράση.Ειδικά στα μαθήματα με τα μικρά παιδιά.Ειναι μεγάλη ευθύνη να τους βοηθήσεις να γνωρίσουν την Μουσική και να την αγαπήσουν.
Αν μπορούσατε να μιλήσετε σήμερα στο μικρό κορίτσι που καθόταν μπροστά στο πιάνο στο σχολείο Τσαϊκόφσκι, τι θα της λέγατε για τη ζωή, την ξενιτιά, τη μητρότητα και το τίμημα της τέχνης;
Θα έλεγα σ’ αυτό το κορίτσι με δύο κοτσίδες να ονειρεύεται! Να μην φοβάται να κάνει λάθη! Να ακούει πάντα την καρδιά της και να πιστεύει στον εαυτό της!Παντα!
Τέλος, έχετε εκπροσωπήσει τον ελληνισμό της διασποράς σε παραστάσεις και φεστιβάλ στη Ρωσία. Τι θυμάστε πιο έντονα από εκείνη τη συνεργασία και τη στιγμή που ανεβήκατε στη σκηνή κουβαλώντας μαζί σας την ελληνική ψυχή μακριά από την πατρίδα;
Από 17 χρονών εκπροσωπούσα τον ελληνικό σύλλογο σε διάφορα φεστιβάλ και διαγωνισμούς. Τραγουδούσα μόνο ελληνικά.Αυτό που μου έκανε πάντα εντύπωση είναι το πόσο πολύ στην Ρωσία αγαπάνε την Ελλάδα και την ελληνική μουσική.
Η ιστορία της Σοφίας Μιχαηλίδου δεν είναι μόνο μια μουσική διαδρομή γεμάτη σπουδές, διακρίσεις, συνεργασίες και σκηνικές παρουσίες. Είναι μια ιστορία επιστροφής. Μια διαδρομή που ξεκίνησε από τον Καύκασο, πέρασε από το πιάνο, τη διδασκαλία, τις χορωδίες και τις μουσικές συνεργασίες και έφτασε ξανά στον τόπο όπου γεννήθηκαν οι πρώτες της αναμνήσεις.
Η πρόσφατη παρουσία των Carmen Terrae στο Vladikavkaz απέκτησε έτσι έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Η ίδια πόλη που κάποτε άκουγε τη νεαρή Σοφία να εκπροσωπεί τον ελληνικό σύλλογο «Προμηθέας» σε φεστιβάλ και διαγωνισμούς, υποδέχθηκε χρόνια αργότερα την ώριμη πλέον καλλιτέχνιδα, αυτή τη φορά από την Ελλάδα, μαζί με τους συνεργάτες της από την Πάτρα.
Στο ελληνικό κοινό του Vladikavkaz, η μουσική έγινε ξανά σημείο συνάντησης. Εκεί όπου προηγούμενα χρόνια είχαν φιλοξενηθεί σημαντικοί Έλληνες καλλιτέχνες, όπως η Λιζέτα Νικολάου και η Σόνια Θεοδωρίδου, η παρουσία των Carmen Terrae έγραψε ένα ακόμη κεφάλαιο στην πολιτιστική επικοινωνία των δύο τόπων. Όπως τόνισε και ο πρόεδρος του ελληνικού συλλόγου, ήταν η πρώτη φορά που μουσικοί από την Αχαϊκή πρωτεύουσα βρέθηκαν εκεί, δημιουργώντας μια νέα γέφυρα ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Ρωσία.
Ίσως, τελικά, αυτό να είναι και το βαθύτερο νόημα της μουσικής της Σοφίας Μιχαηλίδου. Να μην γνωρίζει σύνορα. Να μπορεί να ταξιδεύει από την Πάτρα στον Καύκασο και από τον Πόντο στη σύγχρονη Ελλάδα. Να θυμίζει στους ανθρώπους από πού έρχονται, αλλά ταυτόχρονα να τους δίνει έναν λόγο να συναντηθούν στο σήμερα.
Και μέσα σε όλα αυτά, παραμένει εκείνο το μικρό κορίτσι με τις δύο κοτσίδες μπροστά στο πιάνο. Το κορίτσι που έμαθε να ονειρεύεται. Και που, χρόνια αργότερα, εξακολουθεί να πιστεύει πως η μουσική είναι ένα Θείο δώρο, ένα δώρο που, όταν μοιράζεται, δεν λιγοστεύει. Αντίθετα, μεγαλώνει και γίνεται γέφυρα, μνήμη, συγκίνηση και ζωή.