Το ΦΕΚ του 1991, το ιστορικό Θεοδώρειον και το ερώτημα που ζητά επίσημη απάντηση
Η φωτιά που εκδηλώθηκε τα ξημερώματα του Σαββάτου στην Achaia Clauss και προκάλεσε σοβαρές ζημιές στην Κάβα Δανιηλίδος φέρνει αναπόφευκτα στο προσκήνιο και μια άλλη πλευρά της υπόθεσης: το καθεστώς προστασίας των ιστορικών κτιρίων του συγκροτήματος.
Η Achaia Clauss δεν αποτελεί απλώς μια παλιά οινοποιία. Είναι ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα τοπόσημα της Πάτρας και ένα σημαντικό κομμάτι της βιομηχανικής ιστορίας της περιοχής.
Η ιστορική και πολιτιστική της αξία έχει, άλλωστε, αναγνωριστεί θεσμικά εδώ και δεκαετίες.
Με υπουργική απόφαση της 4ης Ιουλίου 1991, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ 642/Β/7-8-1991, κτίρια του βιομηχανικού συγκροτήματος της οινοποιίας «Αχαΐα Κλάους» χαρακτηρίστηκαν ιστορικά διατηρητέα μνημεία.
Η συγκεκριμένη απόφαση εξακολουθεί να αποτελεί σημείο αναφοράς και σε μεταγενέστερες πράξεις του Υπουργείου Πολιτισμού που αφορούν την προστασία της ιστορικής κληρονομιάς της οινοποιίας.
Η Κάβα Δανιηλίδος και το Θεοδώρειον
Το κτίριο που επλήγη από τη φωτιά έχει τη δική του ιδιαίτερη ιστορία.
Η σημερινή Κάβα Δανιηλίδος ταυτίζεται με το ιστορικό Θεοδώρειον (Theodoreum). Η ονομασία, σύμφωνα με την καταγραφή της ιστορίας της Achaia Clauss, αφορά ολόκληρο το κτίσμα – υπόγειο, ισόγειο και ανώγειο.
Εδώ ακριβώς προκύπτει και το βασικό ερώτημα μετά τη φωτιά. Περιλαμβάνεται το Θεοδώρειον στα συγκεκριμένα κτίρια που χαρακτηρίστηκαν ιστορικά διατηρητέα μνημεία με την υπουργική απόφαση του 1991;
Η ύπαρξη της κήρυξης είναι δεδομένη. Εκείνο που χρειάζεται να αποσαφηνιστεί είναι η ακριβής αντιστοίχιση του κτιρίου που επλήγη με τα κτίρια που περιλαμβάνονται στον φάκελο και στο τοπογραφικό της κήρυξης.
Μέχρι να υπάρξει αυτή η επίσημη επιβεβαίωση, θα ήταν πρόωρο να υποστηριχθεί ότι «κάηκε διατηρητέο μνημείο».
Η προστασία δεν σταμάτησε το 1991
Το ενδιαφέρον είναι ότι το καθεστώς προστασίας της Achaia Clauss απασχόλησε το Υπουργείο Πολιτισμού και αρκετά χρόνια αργότερα.
Το 2018 χαρακτηρίστηκαν ως μνημεία in situ τέσσερα ιστορικά βαρέλια που βρίσκονται στο Αυτοκρατορικό Κελάρι, ενώ ακολούθησαν και άλλες αποφάσεις για αντικείμενα και ιστορικό εξοπλισμό του συγκροτήματος.
Το 2023 υπήρξε νέα συμπληρωματική απόφαση, η οποία αφορά, μεταξύ άλλων, ξύλινα βαρέλια, κάδες και μηχανολογικό εξοπλισμό και συνοδεύεται από τοπογραφικό διάγραμμα.
Όλα αυτά δείχνουν ότι η Achaia Clauss αντιμετωπίζεται εδώ και χρόνια όχι μόνο ως ένας χώρος παραγωγής, αλλά και ως ένα σύνολο με ιδιαίτερη ιστορική και πολιτιστική αξία.
Τώρα χρειάζονται συγκεκριμένες απαντήσεις
Μετά τη φωτιά, το πρώτο που προέχει είναι η ολοκλήρωση της έρευνας για τα αίτια και η αποτίμηση των ζημιών.
Παράλληλα, όμως, υπάρχει ένα εύλογο ενδιαφέρον για την επόμενη ημέρα του ιστορικού κτιρίου.
Ποιο ακριβώς είναι το καθεστώς προστασίας του Θεοδωρείου; Σε ποια κατάσταση βρίσκεται μετά την πυρκαγιά; Ποια διαδικασία θα ακολουθηθεί για την αποκατάστασή του και με ποια μορφή θα επανέλθει;
Απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα μπορούν να δοθούν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού, αφού εξεταστεί ο φάκελος της κήρυξης και η σημερινή κατάσταση του κτιρίου.
Η Achaia Clauss είναι συνδεδεμένη με την Πάτρα για περισσότερο από ενάμιση αιώνα. Η εικόνα του συγκροτήματος, τα πέτρινα κτίρια, τα κελάρια και το ιστορικό ρολόι αποτελούν μέρος της συλλογικής μνήμης της πόλης.
Γι’ αυτό και η αποκατάσταση των ζημιών δεν αφορά μόνο την επόμενη ημέρα μιας επιχείρησης.
Αφορά και τη διατήρηση ενός σημαντικού κομματιού της ιστορίας της Πάτρας.
Το Πατρινόραμα θα επανέλθει στο θέμα, αναζητώντας την επίσημη απάντηση για το καθεστώς προστασίας του Θεοδωρείου και τα στοιχεία του φακέλου της κήρυξης του 1991.