Του Γιώργου Καρβουνιάρη
Μια σπάνια φωτογραφία από την Πάτρα του 1949 αποκαλύπτει τη συνάντηση δύο κόσμων: του ποδοσφαίρου και της μουσικής. Ανάμεσα στους φιλάθλους που κατευθύνονται προς το γήπεδο της Παναχαϊκής, ένα παιδί που κανείς δεν γνωρίζει ακόμη ότι θα γράψει τη δική του ιστορία στον ελληνικό πολιτισμό. Ο μικρός Θάνος Μικρούτσικος.
Υπάρχουν φωτογραφίες που καταγράφουν μια στιγμή. Και υπάρχουν φωτογραφίες που, χωρίς να το γνωρίζουν οι άνθρωποι που απεικονίζονται σε αυτές, καταγράφουν ένα κομμάτι από το μέλλον.
Μια τέτοια φωτογραφία φέρνει στο φως ο Κίμων Αποστολόπουλος μέσα από το υπό έκδοση βιβλίο του «Όσα δεν γράφτηκαν σ’ ένα φύλλο αγώνα». Στο κέντρο της εικόνας βρίσκεται ένα μικρό παιδί. Ο Θάνος Μικρούτσικος. Τον κρατούν από τα χέρια οι γονείς του, ο Στέργιος και η Μπεμπέκα Μικρούτσικου. Γύρω τους ξετυλίγεται η καθημερινότητα της μεταπολεμικής Πάτρας, μιας πόλης που προσπαθεί να ξαναβρεί τον βηματισμό της μέσα από τις μικρές τελετουργίες της ζωής.
Μία από αυτές ήταν το ποδόσφαιρο.
Το 1949 οι αγώνες επιστρέφουν δυναμικά στο γήπεδο της Παναχαϊκής και στα Προσφυγικά. Οι Κυριακές αποκτούν ξανά χρώμα, οι κερκίδες γεμίζουν και οι δρόμοι οδηγούν χιλιάδες Πατρινούς προς τα γήπεδα. Το ποδόσφαιρο δεν είναι απλώς ένα άθλημα. Είναι ένας τόπος συνάντησης, ένας κοινωνικός δεσμός για μια κοινωνία που αναζητά κανονικότητα μετά από δύσκολα χρόνια.
Σε αυτόν τον κόσμο ανήκε και ο Στέργιος Μικρούτσικος. Μαθηματικός στο επάγγελμα, αλλά και μια σημαντική μορφή της πατραϊκής διαιτησίας. Διετέλεσε πρόεδρος του Συνδέσμου Διαιτητών Πατρών και συνδέθηκε στενά με την ιστορία του τοπικού ποδοσφαίρου.
Η φωτογραφία, ωστόσο, αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία μέσα από μια προσωπική μαρτυρία που καταγράφει ο συγγραφέας.
Ο πατέρας του, Παναγιώτης Αποστολόπουλος, διαιτητής της εποχής, του είχε διηγηθεί ένα περιστατικό που σήμερα μοιάζει βγαλμένο από άλλη εποχή. Λίγες ημέρες πριν από έναν κρίσιμο αγώνα ανάμεσα στην Παναχαϊκή και τον Απόλλωνα Πατρών, φιλοξενήθηκε κρυφά στο σπίτι του Στέργιου Μικρούτσικου, ώστε να μην υπάρξει η παραμικρή υπόνοια επηρεασμού ή επαφής με κάποια από τις δύο ομάδες.
Ήταν η εποχή όπου η αξιοπιστία του διαιτητή δεν αφορούσε μόνο τις αποφάσεις του μέσα στο γήπεδο, αλλά και κάθε πτυχή της προσωπικής του παρουσίας πριν από έναν αγώνα. Ένας άγραφος κώδικας τιμής που χαρακτήριζε το ελληνικό ποδόσφαιρο των προηγούμενων δεκαετιών.
Έτσι, το σπίτι της οικογένειας Μικρούτσικου στην Αράτου δεν υπήρξε μόνο οικογενειακή εστία. Έγινε για λίγες ημέρες και καταφύγιο ενός διαιτητή, υπηρετώντας μια αντίληψη περί ακεραιότητας που σήμερα φαντάζει σχεδόν ρομαντική.
Η ζωή, όμως, επεφύλασσε διαφορετικές διαδρομές.
Το 1967 η δικτατορία θα αλλάξει ριζικά τα δεδομένα. Ο Στέργιος Μικρούτσικος θα εγκαταλείψει την Πάτρα και θα εγκατασταθεί στην Αθήνα, όπου θα ιδρύσει τα γνωστά φροντιστήρια μαθηματικών ΑΛΦΑ.
Η Πάτρα θα μείνει πίσω.
Θα μείνει όμως και εκείνη η φωτογραφία.
Μια φωτογραφία που σήμερα συγκινεί όχι μόνο για όσα δείχνει, αλλά κυρίως για όσα γνωρίζουμε πλέον ότι ακολούθησαν. Ανάμεσα στους φιλάθλους, στους παράγοντες, στους διαιτητές και στους ανθρώπους της ποδοσφαιρικής Πάτρας, βρίσκεται ένα παιδί που κανείς δεν μπορεί να φανταστεί πως θα εξελιχθεί σε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες συνθέτες.
Ο μικρός Θάνος δεν κοιτά ακόμη προς τις μεγάλες σκηνές, τα έργα, τις συναυλίες και τη διαχρονική μουσική του παρακαταθήκη. Βρίσκεται δίπλα στους γονείς του, σε μια απλή κυριακάτικη διαδρομή προς το γήπεδο.
Κι όμως, μέσα σε αυτή την απλότητα κρύβεται όλη η μαγεία της ιστορίας.
Γιατί η φωτογραφία ενώνει κόσμους που φαινομενικά δεν συναντώνται. Το ποδόσφαιρο και τη μουσική. Τη διαιτησία και τον πολιτισμό. Την οικογενειακή μνήμη και τη συλλογική ιστορία μιας πόλης.
Και ακριβώς γι’ αυτό αποτελεί ένα από τα πιο πολύτιμα ντοκουμέντα που περιλαμβάνονται στο βιβλίο του Κίμωνα Αποστολόπουλου. Ένα στιγμιότυπο της παλιάς Πάτρας, παγωμένο στον χρόνο, το οποίο θυμίζει πως πίσω από κάθε αγώνα, πίσω από κάθε φωτογραφία και πίσω από κάθε αποτέλεσμα, υπάρχουν πάντα άνθρωποι, διαδρομές και ιστορίες που αξίζει να διασωθούν.
Στη δεύτερη φωτο εικονίζεται ο πατέρας του συγγραφέα