Ο Τάσος Γιατράς είναι ο πρόεδρος του συλλόγου εστίασης στην Αχαΐα και την Πάτρα. Ενός από τους μεγαλύτερους συλλόγους στην Ελλάδα και με πολλές δράσεις. Μαζί του μιλήσαμε για το τι σημαίνει για την εστίαση Καρναβάλι στην Πάτρα,τι πρέπει να προσέξουν αυτές τις ημέρες,ποιές παθογένειες υπάρχουν και φυσικά για τα προβλήματα του κλάδου γενικότερα. Και όπως μας λέει χαρακτηριστικά η Πάτρα είναι η πόλη της εστίασης ενώ πρέπει να επενδύσει και στο Καρναβάλι!
Συνέντευξη στον Σωτήρη Γεωργίου
-Πως είναι η κατάσταση στον κλάδο της εστίασης σήμερα γενικότερα;
“Υπάρχει ανάγκη μετασχηματισμού του κλάδου για να είναι βιώσιμος. Γιατί τώρα δεν είναι. Η εστίαση δεν έχει καν γενικό γραμματέα εστίασης,δεν έχει καν επιμελητήριο. Είναι ένας κλάδος τεράστιος,σχεδόν μισό εκ εργαζόμενοι.80.000 επιχειρήσεις και θα πεις με ποιόν θα μιλήσουμε για ωράριο,ντεσιμπέλ,πνευματικά δικαιώματα κτλ! Είχαμε μετρήσει κάποια στιγμή και υπήρχαν 25 υπηρεσίες εμπλεκόμενες στον επαγγελμά μας. Μόνο ο στρατός δεν είχε εμπλοκή! Το Ναυτικό για παράδειγμα έχει καθώς δίνει κάποιες προβλήτες! Είναι μια δραστηριότητα που είχε αφεθεί σε …νιρβάνα. Η πανδημία μας ανέδειξε κάθε πρόβλημα. Ο ΣΚΕΑΝΑ είναι ένα σωματείο μεγάλο,το μεγαλύτερο στην Ελλάδα στην εστίαση. Με τεράστια δυναμική. Με ανθρώπους που ήταν και στο συνδικαλιστικό κομμάτι. Που όμως ασχολούνται με την εστίαση και όχι απλά. Στην πανδημία τα βρήκαμε μεταξύ μας και δεν είναι κάτι απλό αυτό. Και βάλαμε σε σειρά τα προβλήματα”
-Η Πάτρα είναι η πόλη της εστίασης;
“Η Πάτρα είναι η πόλη της εστάσης,ναι. Λόγω κυρίως των φοιτητών, που είναι ίσως και παραπάνω από 50.000. Δηλ είναι μισή πόλη ακόμα! Και φέρνει φρέσκο χρήμα. Όχι από την ίδια πίτα μάλιστα. Η εστίαση στην Πάτρα είναι καλή, έως πολύ καλή. Με μαγαζιά και επιχειρηματίες με ιστορία. Εχουμε 2.000 καταστήματα ως Αχαΐα. Ένας από τους μεγαλύτερους κλάδους. Είμαστε ο δεύτερος εργοδότης μετά το Δημόσιο. Γιατί θα περάσουν όλοι έστω ευκαιριακά από την εστίαση. Μπορεί να είναι και πάνω από 600.000 εργαζόμενοι γιατί υπάρχουν και οικογενειακές επιχειρήσεις,πάνω από 60% και υπάρχει προσωπικό που δεν είναι δηλωμένο.Συνεπώς με το πικ του καλοκαιρού μπορεί να φτάνουμε και στο 1 εκ εργαζομένους συνολικά ”
-Και όμως ακούμε δεν βρίσκει η εστίαση προσωπικό! Ισχύει και στην Πάτρα και που θα πάει η κατάσταση;
“Είναι το φαινόμενο της μεγάλης φυγής που άρχισε στις ΗΠΑ στην πανδημία με στελέχη σε όλους τους κλάδους να αλλάζουν τρόπο ζωής και να αναζητούν ποιοτικό προσωπικό χρόνο. Να θέλουν να βρουν χρόνο με την οικογενειά τους,με τον συντροφό τους. Στην πανδημία επίσης κόσμος που δεν του έφταναν τα 500 ευρώ της αναστολής όταν ζούσε με 1500 όπως π χ ένας σεφ,,έφυγε γιατί σου λέει είναι και αβέβαιο το μέλλον. Και πήγαν στο
λιανικό εμπόριο που εκτοξεύθηκαν οι τζίροι. Τα σούπερ μάρκετ πχ,οι κάβες,πήραν τον τζίρο που θα πήγαινε στην εστίαση. Το πρόβλημα υφίσταται και στην Πάτρα ασφαλώς Δείτε τι κάνουν τα τουριστικά θέρετρα. Ψάχνου εργατικά χέρια και όταν αναζητήσουν και εδώ θα σου πουν τι κάνεις εδώ; Υποδοχή; Παίρνεις το πολύ 50 ευρώ. Σου λένε έλα Μύκονο να πάρεις 140. Έφυγα χθες!
Για τον Μυκονιάτη είναι τζαμπα τα 130 μεροκάματο γιατί το κουβέρ εκεί είναι τόσες φορές πάνω από της Πάτρας πχ. Θα δουλέψεις επτά στα επτά ,αλλά όταν επιστρέψεις με βάση την νομοθεσία θα έχεις ταμείο ανεργίας και άρα δουλεύεις έξι μήνες ουσιαστικά! Οπότε γίνεται μετακινούμενος επαγγελματίας εστίασης ο εργαζόμενος αυτός και έτσι απενεργοποιείται καλό και εξειδικευμένο προσωπικό! Δεν βρίσκουμε για το Καρναβάλι καν φοιτητές να δουλέψουν που παλιά ήθελαν όλοι! Αλλά τρία χρόνια χωρίς Καρναβάλι οι νέοι φοιτητές σου λένε δεν το έχω ζήσει καν ,δεν το έχω δει! Να το ζήσω τώρα και βλέπουμε του χρόνου!
Συνεπώς δεν είναι μόνο μισθολογικό λοιπόν το θέμα καθώς η πλειοψηφία δεν δουλεύει με το βασικό,τα 25. Ξεκινάς βάση προσφοράς -ζήτησης από τα 40 και πέφτεις και σε ανειδίκευτους. Ειδικά τα καλοκαιρινά μαγαζιά έχουν τεράστιο πρόβλημα γιατί υπάρχει αφαίμαξη από τα τουριστικά θέρετρα και φεύγουν και οι δικοί μας”
-Τι βλέπετε να γίνεται;
” Ήδη μαθαίνω ότι συζητάνε πως θα φέρουν μετανάστες από το Μπαγκλαντές για να δουλέψουν στον τουριστικό κλάδο. Μαθαίνω επίσης ότι εκπαιδεύονται και σε Δομές μετανάστες για να μπουν στην εργασία. Με ρωτάνε αν θα γίνουμε σερβιτόροι της Ευρώπης, αλλά εγώ αυτή την δουλειά κάνω και δεν μου φαίνεται υποτιμητικό. Υπάρχουν και άλλα όμως απίθανα προβλήματα για μια επιχείρηση που δεν βρίσκουμε προσωπικό. Για παράδειγμα γνωρίζετε ότι νέοι που είναι σε Δημόσια ΙΕΚ και σχολές μαγειρικής πχ ,ακόμα και μπάρμαν,δεν μπορούν να εργάζονται μετά τις 10 το βράδυ”;
-Στην πανδημία υπήρξε πραγματική στήριξη από το κράτος;
“Υπήρχε πρόθεση στήριξης. Ουσιαστικά δώθηκαν χρήματα που πήραν λίγοι, πάρα πολλά. Αρκετοί πήραν λίγα αλλά και πολλές οικογενειακές επιχειρήσεις ζούσαν με 1000 ευρώ για τρεις μήνες. Κάποιες ευνοήθηκαν αλλά δεν έγινε σκόπιμα,βρεθήκαν απλά ευνοημένες. ”
-Ποιό το μέλλον της εστίασης στην Πάτρα
“Η Πάτρα έχει την ευκαιρία της τα επόμενα χρόνια και στο χώρο μας που θεωρείται υπερκορεσμένος. Αλλά πάντα υπάρχει χώρος για κάτι καλύτερο,κάτι ποιοτικό. Ανταγωνισμός υπάρχει,με τον ΣΚΕΑΝΑ έχουμε πλέον ένα επίπεδο συννενόησης όμως. Υπάρχει αλληλεπίδραση. Τα έργα όπως με το τρένο και την ανάπτυξη γενικότερα που περιμένουμε τα επόμενα χρόνια. Θα βοηθήσουν στις αφίξεις. Το Καρναβάλι είναι εξαγώγιμο και πάει μάλλον στον αυτόματο και δεν έχουμε επενδύσει ώστε να εισπράξουμε τα βασικά. Πάμε στη μαζικοποίηση ,δηλ να καταμετρήσουμε πολλούς,ενώ ίσως θέλουμε λιγότερους αλλά πιο ποιοτικούς.
Είναι η παγίδα που έχουμε και στον τουρισμό μας. Πρώτα να κοιτάμε το οικονομικό παρά τις αφίξεις. Η πόλη δεν έχει στηθεί να υποδεχθεί 100.000 κόσμο πχ. Έχουμε την ευκαιρία να πείσουμε τον κόσμο ότι μπορεί να έρθει και ένα άλλο τριήμερο και όχι να περιμένουμε μόνο το Καρναβάλι, Στην εορταστική περίοδο για παράδειγμα πήγαμε πολύ καλά και οι συνάδελφοι λέγανε πωπω σαν Καρναβάλι! Ο κόσμος ήταν έξω,διασκέδαζε,κατανάλωσε. Να επενδύσουμε στους επισκέπτες λοιπόν”!
-Έχουν ακουστεί όμως και φαινόμενα κερδοσκοπίας στο Καρναβάλι ή και αθέμιτου ανταγωνισμού
“Αυτό δεν είναι κακό πάντα με την έννοια ότι σε όλα τα μεγάλα event της Ευρώπης,οι τιμές είναι διαφορετικές.Οπως και στα ξενοδοχεία όταν υπάρχει μεγάλη ζήτηση. Αλλά πλέον με τόση μαζικότητα κανείς δεν μπαίνει στην νοοτροπία αυτή. Χωρίς αυτό να είναι παράνομο. Είναι μια επιχειρηματική επιλογή που κρίνεται από όλους. Οι τιμές θα είναι ίδιες στο Καρναβάλι και η εστίαση στην πόλη είναι και καλή και φθηνή και ειδικά σε σχέση με Αθήνα ή Θεσσαλονίκη. Στο άλλο κομμάτι που είπατε είναι το θέμα με τις υπαίθριες ψησταριές που βλέπουμε. Κάναμε μεγάλη συζήτηση και με τον Δήμαρχο και τον Αντιπεριφερειάρχη για να προστατεύσουμε την οργανωμένη εστίαση που είναι 365 μέρες τον χρόνο. Ακούστε και κάτι τρομερό. Υπήρξαν προσπάθειες να έρθουν καντίνες από άλλες πόλεις στο Καρναβάλι.
Υπάρχει τεράστιο επιχειρηματικό ενδιαφέρον Και δεν μιλάω για τους πλανόδιους πωλητές,αλλά οργανωμένα,επίσημα. Μας ζήτησαν και την ανοχή μας φανταστείτε! Να σας πω και το άλλο για το παρελθόν. Και γιατί πρέπει να προσέχουμε. Υπήρχαν καταγγελίες ότι υπήρχε αποθήκη σε κοντέινερ με διανομή μαύρων ποτών και είναι κάτι επικίνδυνο για την Δημόσια υγεία. Και χαλάει και η εικόνα μας. Και φανταστείτε να το πιουν ανήλικοι αυτό. Από την άλλη όταν έχεις σχεδόν 100.000 άτομα μαζί με τους καρναβαλιστές ταυτόχρονα, είναι φαινόμενο που λογικά θα έχει και περιστατικά μέθης και κάποια συμβάντα. Συνεπώς πρώτο μέλημα στο υπαίθριο πλανόδιο εμπόριο. Όποιος έρχεται από οπουδήποτε πρέπει να ελεγχθεί. Δε μπορεί ο οποιοσδήποτε έτσι να βγαίνει και να πουλάει οπουδήποτε. Το Καρναβάλι είναι διαφήμιση,είναι εξαγώγιμο προϊόν. Και ευκαιρία και ευκαιρία για restart καθώς το Καρναβάλι είναι μπολιασμένο στο DNA του πατρινού! Και μπορούμε να επενδύσουμε και αναπτυξιακά στον θεσμό”!
Ο ρόλος της εστίασης;
“Σοβαρός και έχουμε ευθύνη να δείξουμε ένα καλό πρόσωπο. Η εστίαση είναι αυτή που θα υποδεχθεί πρώτο και θα αποχαιρετήσει τον επισκέπτη. Μπορεί να μην δει κάποιος το Καρναβάλι αλλά να γνωρίσει πχ την γυναίκα της ζωής του! Αν του φερθείς με αγένεια θα σου πει πήγα και δεν ήθελαν τα χρηματά μου! Συνεπώς έχουμε σοβαρό ρόλο για να μεταφέρουμε ότι η Πάτρα είναι ένας προορισμός.Δεν θα γίνουμε Μονακό να είμαστε 52 τριήμερα αλλά ας έχουμε δέκα καλά 3ήμερα. Ας βρούμε αφορμές,όπως κάναμε με το Χριστουγεννιάτικο χωριό με την αιγίδα του ΣΚΕΑΝΑ που λειτούργησε η Πάτρα σαν μητροπολιτικό κέντρο και ήρθε κόσμος ακόμα και από τα Γιάννενα ,το Αγρίνιο,τον Πύργο. Από παντού. Μια επίσκεψη ,βόλτα και άφησε χρήματα στην αγορά. Και λέγαμε είναι ο καλός καιρός”;
-Τα έσοδα στην περίοδο του Καρναβαλιού είναι μια ανάσα;
“Τα έσοδα είναι μια μεγάλη ένεση για τα μαγαζιά γιατί υπάρχει οικονομία κλίμακος. .Είναι τζίροι συσσωρευμένοι με κερδοφορία γιατί είναι σε μικρό διάστημα. Αυτό δίνει βιωσιμότητα. Αλλά ασφαλώς δεν αρκεί. Και σημαντικό ότι γίνεται με χρήμα όχι ανακυκλωμένο,αλλά απο έξω. Ομως δεν αρκεί το Καρναβάλι μόνο του για να επενδύσει κανείς”
-Πως είναι οι σχέσεις με τους φορείς της πόλης;
“‘Εχουμε μια εξαιρετική συνεργασία με όλους τους φορείς ως σύλλογος και παλαιότερα και το νέο προεδρείο είπαμε ότι μόνο με συνέργειες θα προχωρήσουμε”
-Συμμετέχετε κανονικά στο Καρναβάλι;
“Κανονικά ασφαλώς. Είμαστε δικό μας πλήρωμα,οι μπαλάκες! Από το 1994 η ίδια παρέα με μένα και την γυναίκα μου αρχηγό”!
*Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό αρχείο του κ.Γιατρά