“Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου” 12ος Διαγωνισμός Ποίησης και Πεζόμορφου Στοχασμού

Ο Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου | Σ.Π.Ε.Κ. υπό την αιγίδα του Stelios Philanthropic Foundation προκηρύσσει τον 12ο ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ Ποίησης και Πεζόμορφου Στοχασμού με τίτλο “Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου“. Έναρξη Διαγωνισμού 21/6/2024. Λήξη Διαγωνισμού 30/8/2024. Ελεύθερη και Δωρεάν Συμμετοχή. Πρώτο Βραβείο: έκδοση βιβλίου. Δεύτερο Βραβείο: έκδοση eBook. Τρίτο Βραβείο: έκδοση audiobook. Διαβάστε προσεχτικά τις συνοδευτικές οδηγίες και στείλτε το απαιτούμενο υλικό στο email: [email protected]

• Δικαίωμα συμμετοχής έχουν ελληνόφωνοι από Ελλάδα, Κύπρο και Ομογένεια. Τα έργα που θα υποβληθούν πρέπει να είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα – πανελλήνια δημοτική, ορθογραφημένα, επιμελημένα και δεν θα περιέχουν ανοίκειες ή υβριστικές εκφράσεις/ λέξεις ακρότητας, ρατσισμού, ναζισμού-φασισμού, εναντίον της ελευθερίας και δημοκρατίας.
• Το έργο που υποβάλλεται θα είναι ενυπόγραφο και αυστηρά α) ποίημα 12-20 γραμμών (90-150 λέξεων) ή β) πεζόμορφος στοχασμός σε κείμενο 16-23 γραμμών (250-370 λέξεων), με γραμματοσειρά Calibri ή Times New Roman, μέγεθος 12, με διάστημα γραμμών 1,0, αποθηκευμένα σε αρχείο word text. Θα συνοδεύεται στο ίδιο αρχείο word από ένα σύντομο βιογραφικό σημείωμα του συμμετέχοντα (παράγραφος 70 λέξεων με ροή κειμένου: όνομα, επίθετο, ηλικία, καταγωγή, τόπος κατοικίας, σπουδές, εργασία, email επικοινωνίας, τηλέφωνο επικοινωνίας). Επίσης θα κατατεθεί μια ατομική φωτογραφία υψηλής ευκρίνειας του γράφοντα σε ξεχωριστό αρχείο jpg.
• Το έργο πρέπει να είναι ανέκδοτο και να έχει γραφτεί αποκλειστικά για τον 12ο Διαγωνισμό Ποίησης και Πεζόμορφου Στοχασμού του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου και να μην έχει υποβληθεί σε άλλο Διαγωνισμό σε Ελλάδα, Κύπρο, Ομογένεια και να μην έχει ενταχθεί σε άλλη Ανθολογία. Κάθε ενδιαφερόμενος μπορεί να υποβάλει μόνον ένα έργο και να είναι αυθεντικά δικό του.
• Οι διαγωνιζόμενοι στέλνουν το ανωτέρω αναφερόμενο υλικό με το οποίο συμμετέχουν έως 30/8/2024, με email στην ηλεκτρονική διεύθυνση [email protected], υπόψη της Κριτικής Επιτροπής, με θέμα 12ος Διαγωνισμός Ποίησης και Πεζόμορφου Στοχασμού του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου “Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου“. 

Η έγκριτη Κριτική Επιτροπή καθηγητών, ακαδημαϊκών, επιστημόνων και λογοτεχνών, βάσει κριτηρίων και ειδικού πλαισίου θα επιλέξει τα καλύτερα μεταξύ των έργων που θα κατατεθούν στον Διαγωνισμό. Τα ονόματά των μελών της Κριτικής Επιτροπής δεν ανακοινώνονται ώστε απερίσπαστοι να αφοσιωθούν στην αμερόληπτη και αντικειμενική κρίση των πονημάτων.

Τον Οκτώβριο του 2024 θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα από τον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου | Σ.Π.Ε.Κ. υπό την αιγίδα και υποστήριξη του Stelios Philanthropic Foundation ειδική εκδήλωση αφιερωμένη στο θέμα του διαγωνισμού “Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου“. Στη συγκεκριμένη εκδήλωση θα συμμετέχουν οι αριστεύσαντες και οι διακριθέντες του διαγωνισμού, όπου και θα παρουσιάσουν το έργο με το οποίο διαγωνίσθηκαν. Παράλληλα θα παρουσιαστεί η αφιερωματική συλλογική έκδοση με τα έργα που αρίστευσαν και διακρίθηκαν, η 12η Ανθολογία Ποίησης και Πεζόμορφου Στοχασμού του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου με τίτλο “Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου“. Η αφιερωματική αυτή εκδήλωση παράλληλα θα περιλαμβάνει βραβεύσεις, φιλμικό αφιέρωμα και μουσική συναυλία.

Ο Σύνδεσμος Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου αναθέτει την έκδοση της ανθολογίας στις εκδόσεις Αρχύτας, οι οποίες θα αναλάβουν την κυκλοφορία και διάθεση αυτής διεθνώς. Μέρος των εσοδών από τις πωλήσεις της εν λόγω ανθολογίας θα διατεθεί για καλό σκοπό στηρίζοντας συγκεκριμένο φορέα φροντίδας – προάσπισης παίδων.

Την ημέρα της εκδήλωσης θα απονεμηθούν έντυπες τιμητικές διακρίσεις στους διακριθέντες που θα δηλώσουν εγκαίρως συμμετοχή στην εκδήλωση. Στους διακριθέντες που δεν θα είναι παρόντες οι τιμητικές διακρίσεις θα σταλούν ηλεκτρονικά.  Η ανθολογία θα διατίθεται προς πώληση σε προνομιακή τιμή στους διακριθέντες.

Ο 12ος Διαγωνισμός Ποιήματος και Πεζόμορφου Στοχασμού του Συνδέσμου Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου “Παιδί… δικό μας… γράφουμε για τα παιδιά του πολέμου“ θα καλυφθεί επικοινωνιακά από συνεργαζόμενα ΜΜΕ, Social Media, τον διαδικτυακό κόμβο www.cultural-association.org, το περιοδικό πολιτισμού «ΩΡΕΣ» του ΣΠΕΚ, την ετήσια περιοδική έκδοση πολιτισμού του ΣΠΕΚ «ΜΝΗΜΟΣΥΝΗ» και το SOLOMOS Web Radio TV.

Τέλος, δίνεται η δυνατότητα σε όλους ανεξαιρέτως που θα συμμετέχουν στον Διαγωνισμό να καταθέσουν αίτηση εγγραφής στον Σύνδεσμο Πολιτισμού Ελλάδας Κύπρου, ώστε να ενταχθούν στα Φίλια Μέλη του ΣΠΕΚ, να συμμετέχουν σε έργα και δράσεις, να ενημερώνονται, να αρθρογραφούν και να επικοινωνούν θέματα ενδιαφέροντός τους στην αντίστοιχη στήλη / σελίδα στον διαδικτυακό κόμβο www.cultural-association.org.

Κάποιοι ισχυροί στη γη που επιβάλλουν πολέμους για τα συμφέροντά τους ισχυρίζονται κιόλας ότι ανήκουν στον «πολιτισμένο κόσμο» και «στην ορθή πλευρά της Ιστορίας». Κι όμως άλλος είναι ο Πολιτισμός και αλλού η ορθή μεριά της Ιστορίας. Τα θύματα είναι πολλά, αλλά τα πιο αδικημένα θύματα είναι τα παιδιά. Βλέπουμε στις οθόνες μας εικόνες παιδιών που διασχίζουν με τις έντρομες μητέρες τους τα σύνορα, αφήνοντας πίσω τους σπίτια ισοπεδωμένα από βόμβες. Φεύγουν με ένα πελώριο «Γιατί;». Μπορούμε να τους απαντήσουμε; Δεν γίνονται εκπτώσεις στις βόμβες; Και τι να πει κανείς για τα τόσα εκατομμύρια παιδιά που λόγω των πολέμων βιώνουν αρνητικά συναισθήματα που “σκάβουν” την ομαλή ψυχοσυναισθηματική τους εξέλιξη, λόγω ανασφάλειας, αβεβαιότητα για το μέλλον, και κυρίως αβάσταχτου τρόμου. Το πιο ύπουλο γι’ αυτά είναι η εξοικείωση με τον φόβο και τον τρόμο. Γιατί φτάνουν στο σημείο πώρωσης και αδιαφορίας, ώστε να αδιαφορούν για τον διπλανό τους, γιατί το μόνο που τους καίει είναι η επιβίωση και μόνο. Προέχει για κάθε άνθρωπο, άρα και για κάθε παιδί, το ένστικτο της αυτοσυντήρησης. Κι αν ο πόλεμος είναι μακροχρόνιος τα παιδιά χάνουν την αθωότητά τους κι είναι έτοιμα να κλέψουν το ψωμί του πλαϊνού τους. Χάνεται, λοιπόν, η παιδικότητα, η αθωότητά τους, γιατί πασκίζουν να εγκλιματιστούν και να προσαρμοστούν στη νέα πραγματικότητα, σε σκηνές, χωρίς σχολείο και μόρφωση. Κατά κάποιο τρόπο σκληραίνει η καρδία τους ενώ αναζητούν την χαμένη παιδικότητα. Αλλά χάνεται ή διαλύεται και η οικογένεια του παιδιού, με κάποιο γονιό σκοτωμένο ή αιχμάλωτο. Χάνουν την οικογένεια που είναι ο πυρήνας για τη ανάπτυξή τους και ο προθάλαμος να περάσουν στην κοινωνία και να δημιουργήσουν δική τους οικογένεια. Η φτώχεια σε εποχή ειρήνης αντέχεται.

Στο μυθιστόρημά του Μενέλαου Λουντέμη “ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ ΜΕΤΡΑΕΙ Τ’ΑΣΤΡΑ” ο Μέλιος κάνει αγώνες και καταβάλλει τεράστιους κόπους για να μορφωθεί, να βγει στην κοινωνία, να επιβιώσει και τελικά τα καταφέρνει. Στον πόλεμο όμως, τα παιδιά μένουν ξεκρέμαστα, χωρίς πρότυπα και αξίες για να αναπτύξουν προσωπικότητα. Με οικογένειες διαλυμένες μένουν χωρίς συναισθηματική ολοκλήρωση που τους εξασφαλίζει το οικογενειακό και σχολικό περιβάλλον. Καταντούν ανασφαλή, χωρίς συναισθηματική ισορροπία που θα τους έκανε ανθεκτικούς στη ζωή. Πρόσθετα, ας αναφέρουμε και το μετατραυματικό στρές (PTSD – Post Traumatic Stress Disorder), που ακριβώς είναι η αγχώδης διαταραχή που καταπιέζει το παιδί για πολλά πολλά χρόνια. Αυτό συμβαίνει και στους αιχμάλωτες και στις βιασμένες γυναίκες κλπ. Δηλαδή στη μνήμη του παιδιού ανακαλούνται αγωνιώδεις σκέψεις και εικόνες που σχετίζονται με το τραυματικό γεγονός, σε βαθμό που το παιδί να καθηλώνεται συναισθηματικά, να μη βιώνει οτιδήποτε θετικό γύρω του, να αντιδρά επιθετικά σε ότι υποψιάζεται ή θεωρεί ως αρνητικό, να έχει σοβαρές φοβίες, καταθλίψεις εφιάλτες κ.ά. Με απλά λόγια καταστρατηγούνται όλα τα δικαιώματα του παιδιού που προνοεί η Διεθνής Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, που ο ΟΗΕ υιοθετήθηκε από το 1989. Γιατί ο πόλεμος θα είναι πάντα εδώ, όπως κατέληξαν στην αλληλογραφία τους ο Φρόιντ και ο Αϊνστάιν…Γιατί ο πόλεμος είναι ο Πατήρ πάντων, όπως συμπέρανε ο Ηράκλειτος. Γιατί ο πόλεμος δεν σκοτώνει μόνο σώματα μεγάλων, αλλά και τις ψυχές των παιδιών.

ΕΙΡΗΝΗ

Τ’ όνειρο του παιδιού είναι η ειρήνη
Τ’ όνειρο της μάνας είναι η ειρήνη
Τα λόγια της αγάπης κάτω απ’ τα δέντρα
είναι η ειρήνη…

Ειρήνη είναι η μυρουδιά του φαγητού το βράδυ,
τότε που το σταμάτημα του αυτοκινήτου στο δρόμο δεν είναι φόβος,
τότε που το χτύπημα στην πόρτα σημαίνει φίλος…

Ειρήνη είναι ένα ποτήρι ζεστό γάλα κι ένα βιβλίο μπροστά στο
παιδί που ξυπνάει.
Τότε που τα στάχυα γέρνουν το ‘να στ’ άλλο λέγοντας: το φως, το φως
και ξεχειλάει η στεφάνη του ορίζοντα φως,
είναι η ειρήνη…

Τότε που η μέρα που πέρασε, δεν είναι μια μέρα που χάθηκε,
μα είναι η ρίζα που ανεβάζει τα φύλλα της χαράς μέσα στο βράδυ
κι είναι μια κερδισμένη μέρα κι ένας δίκαιο ύπνος,
που νιώθεις πάλι ο ήλιος να δένει βιαστικά τα κορφίνια του
να κυνηγήσει τη λύπη απ’ τις γωνιές του χρόνου,
είναι η ειρήνη…

Η ειρήνη είναι τα σφιγμένα χέρια των ανθρώπων
είναι το ζεστό ψωμί στο τραπέζι του κόσμου
είναι το χαμόγελο της μάνας
Τίποτ’ άλλο δεν είναι η ειρήνη.
Και τ’ αλέτρια που χαράζουν βαθιές αυλακιές σ’ όλη της γης,
ένα όνομα μονάχα γράφουν: Ειρήνη.
Τίποτ’ άλλο. Ειρήνη…

Αδέρφια,
μες στην ειρήνη διάπλατα ανασαίνει όλος ο κόσμος με όλα τα όνειρά μας
Δώστε τα χέρια αδέρφια μου,
αυτό ‘ ναι η ειρήνη.

Γιάννης Ρίτσος (απόσπασμα)

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΤΟ ΤΑΜΠΟΥΡΛΟ

Ζούσε κάποτε στον κόσμο τον αγιάτρευτο
Ένα αγόρι ξεχασμένο κι απροστάτευτο.
Είχε ένα μικρό ταμπούρλο και το βάραγε.
Τι ψυχή βασανισμένη να `ταν άραγε;

Ταμ ταμ ταμ ταμ
Η γειτονιά του δεν το κράταγε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Τους δρόμους πήρε και περπάταγε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Καπνός τριγύρω δε φαινότανε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Μα κάπου πόλεμος γινότανε.

Τι τα θέλει τα βιβλία και τα γράμματα
Σ’ όλους έρχονται μια μέρα τα γεράματα.
Τι τα θέλει τα παλάτια, τα μαλάματα.
Η ζωή κυλάει με δάκρυα και με κλάματα.

Ταμ ταμ ταμ ταμ
Κανένας τόπος δεν τον χώραγε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Στις ερημιές μακριά προχώραγε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Ούτ’ ένα φύλλο δεν κουνιότανε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Μα κάπου πόλεμος γινότανε.

Νύχτα μέρα περπατούσε ασταμάτητα
Σε λαγκάδια φουντωμένα, δάση απάτητα.
Μα στου ποταμού την άκρη που αργοκύλαγε,
Το τσακάλι του πολέμου παραφύλαγε.

Ταμ ταμ ταμ ταμ
Με τ’ άγριο νύχι του σημάδεψε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Και μια ζωούλα ακόμα κλάδεψε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Τ’ αγόρι λες ονειρευότανε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Μα γύρω πόλεμος γινότανε.

Κι όταν στις κορφές απάνω μέρα χάραξε
Στη μικρή καρδιά του μέσα κάτι σπάραξε.
Έτσι πέρασε στη χώρα του αμίλητου
Και τ’ αγρίμια του άλλου κόσμου γίναν φίλοι του.

Ταμ ταμ ταμ ταμ
Της γης ο κόρφος δεν τον χώρεσε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Στον ουρανό βαθιά προχώρησε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Ταμπούρλο πια δεν ακουγότανε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Μα πάντα πόλεμος γινότανε.
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Ταμπούρλο πια δεν ακουγότανε
Ταμ ταμ ταμ ταμ
Μα πάντα πόλεμος γινότανε.

Νίκος Γκάτσος

ΤΟ ΠΡΟΣΦΥΓΟΠΟΥΛΟ ΚΑΙ Η ΜΑΣΚΑ ΜΟΥ

Το επάγγελμά μου ηθοποιός, στ’ αλήθεια πολιτικός,
κολλώ με κερί φτερούγες στις πλάτες των θεατών,
στο καμαρίνι βλέπω τηλεόραση, λύνω σταυρόλεξο
αναζητώντας πράσινα άλογα, ανέμους και ύδατα.

Σπουργίτης ραμφίζει το τζάμι μου να δω τις ειδήσεις:
ένα παιδί σπαράζει μπρος στα πτώματα των γονιών,
ξαγρυπνά στον τάφο τους, το σέρνουν μετανάστη μετά,
να, το ξεβράζει η θάλασσα απόδημο σ’ αιώνιο ύπνο.
Στην τσεπούλα του ένα μπλοκάκι όπου έγραψε:
«Θα σας καταγγείλω όλους στον Θεούλη μου.

Στο ένα-οριζοντίως του σταυρόλεξου απαντώ: «Δράμα».
Αδύνατο να παίξω το δράμα τέτοιου παιδιού. Ίσως
αν διατμήσω το δέρμα μου ως το κόκαλο; Ως το μεδούλι;

Το δύο-καθέτως ρωτά: «Μπαίνει σε σφαγείο
μα δεν ματώνει». «Ηλιαχτίδα!» λαλώ,
και κρύβω τα μάτια ν’ αποφύγω τον ήλιο.

Ηθοποιός ! Ποιο ήθος ποιώ; Στέκω, δεν παραστέκω,
το ψέμα ντρέπεται για τα χείλη μου που ψεύδονταν,
η μάσκα μού αφαιρεί απ’ το πρόσωπο τη μάσκα,
με ανακρίνει η αλήθεια πώς δολοφονείται η αλήθεια.
Στο δέκα-καθέτως απαντώ και για μένα: «Υποκριτής».

Η μάσκα βαριά, με κάνει βραδύ και δεν προφταίνω
την Ιστορία που προβαδίζει, με το παιδί στην πλάτη.

Ιωσήφ Σ. Ιωσηφίδης

ΜΟΝΟ ΚΑΤΙ ΑΓΟΥΡΑ ΠΑΙΔΙΑ

Με πάθος την αλήθεια φανερώνω,
μα ποιος μ’ ακούει; Κάτι άγουρα παιδιά.
Γυροκοιτάω, κανένας δε με ξέρει,
όπως κι εγώ δεν ξέρω τον εαυτό μου.
Πλήθος μεγάλοι στο Μουσείο της Τέχνης,
αθάνατοι όλοι, λίγοι μόνο ζούνε.

Κώστας Βάρναλης

ΠΑΙΔΙ ΜΕ ΜΙΑ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Παιδί με μια φωτογραφία στο χέρι
με μια φωτογραφία στα μάτια του βαθιά
και κρατημένη ανάποδα με κοίταζε.

Ο κόσμος γύρω του πολύς· κι αυτό
είχε στα μάτια του μικρή φωτογραφία,
στους ώμους του μεγάλη και αντίστροφα –
στα μάτια του μεγάλη, στους ώμους πιο μικρή,
στο χέρι του ακόμα πιο μικρή.

Κυριάκος Χαραλαμπίδης

ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΕΙΣΒΟΛΗ ΙΙ

Αυτή η κούκλα με το κομμένο χέρι,
που κρεμάστηκε στο παράθυρο
του γκρεμισμένου σπιτιού,
ποιο παιδάκι ήθελε ν’ αποχαιρετήσει,
σε ποιο παιδάκι σύρθηκε ως το παράθυρο
ν’ ανεμίσει το χέρι και της το ’κοψαν;

Κώστας Μόντης