Η φωνή του Σωτήρη Παπατραγιάννη δεν είναι απλώς μια φωνή, είναι χρονοκάψουλα, πυροδότης συναισθημάτων και γέφυρα ανάμεσα σε ρίζες και σύγχρονες αναζητήσεις. Σε αυτήν την άκρως ενδιαφέρουσα συνέντευξη για το περιοδικό «Πάτρινοραμα» και τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου, ο Σωτήρης Παπατραγιάνεις ανοίγει το προσωπικό του αρχείο, μνήμες, τραγούδια, πληγές και χαρές, πριν από τη ρεμπέτικη συναυλία με τίτλο «Από την μέσα Ανδρομέδα στο Κολωνάκι», την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου 2025 στις 20:30, στο Θερινό Δημοτικό Θέατρο του Δήμου Πατρέων.
Αυτή η συνάντηση δεν είναι απλώς μια προαναγγελία παράσταση, είναι πρόσκληση να νιώσουμε ξανά το ρεμπέτικο ως ζωντανό όργανο ψυχής… να το ακούσουμε, να το θυμηθούμε και να το μοιραστούμε.
Πώς είναι να μεγαλώνει κανείς με τη μουσική να τον ακολουθεί σαν καρδιοχτύπι από τα παιδικά σου χρόνια;
Η μουσική ήταν πάντα εκεί! Από τις πρώτες μου στιγμές στη ζωή, που οι γονείς μου με νανούριζαν με ρεμπέτικα και παραδοσιακά τραγούδια, μέχρι τις πρώτες μου παιδικές βόλτες σε παραστάσεις του Καραγκιόζη, που η κάθε φιγούρα έβγαινε στη σκηνή τραγουδώντας, η κάθε στιγμή μου είχε μουσική! Δεν το σκέφτηκα ποτέ σαν επιλογή, ήταν κάτι φυσικό και αβίαστο, σαν την αναπνοή μου, ένα κομμάτι του εαυτού μου.
Αν γυρίσετε πίσω στην ημέρα που κρατήσατε την πρώτη σας κιθάρα, τι συναισθήματα ξυπνούν;
Θυμάμαι τη χαρά! Στην αρχή άρχισα να παίζω λίγο από περιέργεια και για να την χρησιμοποιήσω ως κοινωνικό εργαλείο στις παρέες μου. Πολύ σύντομα όμως κατάλαβα πώς είχα στα χέρια μου ένα κλειδί για έναν ολόκληρο κόσμο! Τα πρώτα γκρουπ, οι πρώτες προσπάθειες να γράψω τραγούδια και πολύ γρήγορα η επαφή με το κοινό, από τα 16-17 μου. Δεν ήθελε και πολύ για να μαγευτώ οριστικά από τη ζωή του μουσικού. Και κάπως έτσι ξεκίνησα ένα ταξίδι που από τότε δεν έχει τελειώσει.
Το ρεμπέτικο κουβαλάει μνήμες, πόνο και χαρά. εσείς, ποια προσωπική σας ιστορία κουβαλάτε κάθε φορά που ανεβαίνετε στη σκηνή;
Κουβαλάω κι εγώ τους ανθρώπους μου και τις ιστορίες που έχω ζήσει μαζί τους. Αυτούς που αγαπάω, αυτούς που με πλήγωσαν, την οικογένειά μου, τα παιδιά μου και τις ρίζες μου. Όσους θαυμάζω καλλιτεχνικά και γενικά όλους όσους με διαμόρφωσαν. Κάθε τραγούδι είναι αναμνήσεις και ένα χαρμάνι από όλα αυτά. Όταν βγαίνω στη σκηνή ή στο πατάρι, οι ιστορίες που τραγουδάω γίνονται δικές μου για αυτά τα λίγα λεπτά.
Έχετε ταξιδέψει με τη μουσική σας σε πολλές χώρες. πώς νιώθετε όταν βλέπετε ξένους να συγκινούνται με ελληνικά ρεμπέτικα τραγούδια;
Τα ταξίδια που έχω κάνει, είναι το μεγαλύτερο δώρο που πήρα στη ζωή μου από τη μουσική! Δεν μπορώ να φανταστώ κάτι πιο ενδιαφέρον στη ζωή μου από τα ταξίδια. Πόσο μάλλον όταν κάνεις και αυτό που αγαπάς, βοηθώντας να διαδοθεί! Για εμάς που αγαπάμε το ρεμπέτικο και το στηρίζουμε όλη μας τη ζωή είναι βαθιά συγκινητικό να το βλέπουμε να ριζώνει στις καρδιές ανθρώπων που το συναντάνε για πρώτη φορά. Έχω γνωρίσει άτομα που δεν είχαν ξανακούσει ποτέ στη ζωή τους ελληνική μουσική και ερωτεύτηκαν για πάντα! Αυτό είναι μαγεία. Εκεί καταλαβαίνεις πως η μουσική δεν χρειάζεται μετάφραση. Ο καημός, η χαρά, η νοσταλγία… όλα περνάνε χωρίς λόγια. Επίσης έχουν ξεκινήσει ρεμπέτικες μπάντες σε άλλες χώρες με αφορμή τη δουλειά μας και έρχονται και μας το λένε! Ε, καμαρώνεις όπως καμαρώνεις τα παιδιά σου όταν τα βλέπεις να εξελίσσονται και να ανθίζουν.
Αν το ρεμπέτικο ήταν χρώμα ή εικόνα, πώς θα το ζωγραφίζατε;
Με νουάρ αισθητική και δυνατά κοντράστ! Ασπρόμαυρο, σκληρό και σκοτεινό, ίσως μόνο με λίγες πινελιές κόκκινου για το πάθος.
Θα πάρω επίσης την «πάσα» από την ερώτηση, για να σας πω πως στο φετινό Athens Rebetiko Festival θα φιλοξενήσουμε ένα πολύ ενδιαφέρον πάνελ ομιλητών – καλλιτεχνών, που θα μιλήσουν για το ρεμπέτικο μέσα στα κόμιξ. Πρόκειται για κομίστες που έχουν εκδόσει δουλειές με αυτή τη θεματική. Θα είναι πολύ ενδιαφέρον νομίζω.
Ο δίσκος “ρομάντζα” είναι μια προσωπική σας κατάθεση. ποια ρομάντζα της ζωής σας κρύβεται μέσα σε αυτόν τον τίτλο;
Ο τίτλος του δίσκου είναι παρμένος από το ομώνυμο τραγούδι του Κώστα Ρούκουνα, που το αγάπησα από το πρώτο άκουσμα. Ήταν ένα τραγούδι που για κάποιο λόγο δεν έγινε ιδιαίτερα γνωστό την εποχή της πρώτης κυκλοφορίας του (1977) κι έτσι πολύς κόσμος το υποδέχτηκε περίπου σαν καινούργια κυκλοφορία. Πάνε πια 15 χρόνια βέβαια από αυτόν τον δίσκο, αλλά παρόλα αυτά το συγκεκριμένο τραγούδι μου το ζητάνε ακόμα στα μαγαζιά και στις συναυλίες. Όπως και ο Ρούκουνας ακούγεται στην αυθεντική ηχογράφηση να το αφιερώνει στη γυναίκα του την Αλέκα, προσφωνώντας την, αντίστοιχα το αφιέρωσα κι εγώ με τη δική μου εκτέλεση στη γυναίκα μου την Ειρήνη, που όταν κυκλοφορούσε ο δίσκος έφερνε στη ζωή τον πρώτο μου γιο.
Συνεργαστήκατε με μεγάλους δασκάλους της μουσικής. υπάρχει κάποια κουβέντα ή μια στιγμή που κουβαλάτε σαν φυλαχτό στην ψυχή σας;
Οι μεγάλοι καλλιτέχνες δεν χρειάζεται να σου πουν πολλά λόγια. Και ειδικά οι παλιοί μάγκες που δεν τους άρεσαν οι πολλές κουβέντες! Σου έδειχναν και σου έλεγαν ότι είχαν να σου προσφέρουν, στην πράξη, πάνω στη δουλειά και στο πάλκο. Κι αν μπορούσες έπρεπε να το αρπάξεις εκείνη τη στιγμή. Το φυλαχτό που κουβαλάω λοιπόν είναι η ίδια μου η συνύπαρξη με τόσο μεγάλους δασκάλους, που είχα την τύχη να συνυπάρξω.
Από τη ζωγραφική, το σκίτσο, το animation, μέχρι τον καραγκιόζη – η τέχνη δείχνει να σας περιβάλλει από παντού. είναι για εσάς τρόπος ύπαρξης;
Τι να σας πω; Είναι αναπόσπαστο κομμάτι του εαυτού μου. Δεν είναι χόμπι ούτε απασχόληση, είναι αυτό που είμαι. Αν δεν εκφραστώ θα πνιγώ. Η τέχνη, είτε με μελάνια και χρώματα, είτε με ήχους, είναι ο τρόπος μου για να επικοινωνώ. Αν κάποτε έρθει η στιγμή να μην μπορώ να τα κάνω αυτά, νομίζω πως τότε μπορώ και να πεθάνω.
Αν κλείσετε τα μάτια και ακούσετε τον εσωτερικό σας ρυθμό, ποιο τραγούδι θα ακούγατε να παίζει;
Σίγουρα το Μινόρε της αυγής! Αυτή η μελωδία πάντως του Σμυρνέικου μινόρε, είναι κάτι συγκλονιστικό που δεν περιγράφεται με λόγια. Μόνο να το βιώσει μπορεί κανείς και να το νιώσει στα σωθικά του. Με έχει στιγματίσει για πολλούς λόγους και η ομώνυμη τηλεοπτική σειρά και ιδιαίτερα ο Γιώργος Ξηντάρης με τις ερμηνείες του εκεί, είναι ένας βασικός λόγος που αγάπησα τα ρεμπέτικα.
Τι ονειρεύεστε για το μέλλον; ποιο είναι το τραγούδι που θέλετε να αφήσετε ως παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές;
Για το μέλλον σίγουρα ονειρεύομαι ακόμα περισσότερα ταξίδια με αφορμή τη μουσική. Έχω πολλά μέρη που θα ήθελα να παίξω και κυρίως σε άλλες ηπείρους, γιατί την Ευρώπη σχεδόν την εξαντλήσαμε…
Τραγούδι δεν ξέρω αν θα μπορούσα να αφήσω ως παρακαταθήκη γιατί τα ρεμπέτικα τα είπαν πριν από εμένα σπουδαίοι μάστορες του τραγουδιού που παραμένουν άφταστοι. Σίγουρα χαίρομαι που κάποια, ας το πούμε, «ξεχασμένα» τραγούδια έχω βοηθήσει κι εγώ να τα ξαναθυμηθεί ο κόσμος, όπως η Ρομάντζα που λέγαμε και πιο πριν. Η παρακαταθήκη μου θα ήθελα να είναι συνολικά η δουλειά μου πάνω στη διατήρηση και διάδοση του ρεμπέτικου, με τις μουσικές εμφανίσεις μου, τους δίσκους μου, τα διεθνή ντοκιμαντέρ που έχω συμμετάσχει και ακόμα και τις διάφορες εκδηλώσεις που έχω βοηθήσει να στηθούν, όπως το Ρεμπέτικο Φεστιβάλ της Αθήνας ή η ετήσια ρεμπετοσυγκέντρωση στην Κουρούτα και αλλού.
Εν τέλει ελπίζω να καταφέρω να παραδώσω κι εγώ τη φλόγα στους επόμενους ως κάτι ζωντανό και επίκαιρο και όχι ως κάτι μουσειακό.