Κάποιες συναντήσεις δεν χωρούν σε μια απλή δημοσιογραφική καταγραφή. Αφήνουν πίσω τους σκέψεις, συγκίνηση και εκείνη τη σπάνια αίσθηση πως για λίγο άγγιξες τον εσωτερικό κόσμο ενός ανθρώπου που έμαθε να μετατρέπει τις αγωνίες του σε λέξεις.
Ο Στέλιος Δουλγεράκης είναι ένας τέτοιος άνθρωπος. Γεννημένος και μεγαλωμένος στον Πειραιά, με ρίζες από οικογένεια προσφύγων του Πόντου, ακολούθησε μια διαδρομή γεμάτη αναζητήσεις, συγκρούσεις, τέχνη, φιλοσοφία και δημιουργία. Από τον κινηματογράφο και τη φαρμακευτική έως τη λογοτεχνία και την ποίηση, κάθε σταθμός μοιάζει να τον οδηγεί λίγο βαθύτερα στα μεγάλα ερωτήματα της ανθρώπινης ύπαρξης.
Με αφορμή την έκδοση της νέας ποιητικής του συλλογής «Ιερότητα Αυτοχειρίας», η δημοσιογράφος Ευτυχία Λαμπροπούλου συνομιλεί μαζί του για το περιοδικό «πατρινόραμα hellenic».
Μια συζήτηση για την ποίηση, την τέχνη, τον έρωτα, την ελευθερία, τον Θεό, τον θάνατο και την ανθρώπινη ψυχή. Μια συνομιλία που ξεπερνά τα όρια μιας συνέντευξης και γίνεται ταξίδι στον κόσμο ενός δημιουργού που εξακολουθεί να αναζητά το φως ακόμη και στις πιο σκοτεινές γωνιές της ζωής.
Με την ευκαιρία της έκδοσης της νέας Ποιητικής Συλλογής σας «Ιερότητα Αυτοχειρίας», εκδόσεις «Κούρος», μέσα στον Σεπτέμβριο, θα ήθελα να μου συστήσετε, να μου μιλήσετε εν ολίγοις, και για τα άλλα πέντε παιδιά σας, τα λατρεμένα πνευματικά παιδιά σας.
Το 2021 εκδίδεται από τις εκδόσεις «Οσελότος» το πρώτο μου βιβλίο «Σβηστά χαλάσματα στο δρόμο της λύτρωσης και του μύθου» . Μία συλλογή διηγημάτων, 7 ιστορίες, σβησμένες, λιγόπνοες αλήθειες, λουσμένες στα κρυστάλλινα νερά του μύθου.
Το 2023 εκδίδεται η δεύτερη συλλογή διηγημάτων μου με τίτλο «Οι Φαροφύλακες της Νύχτας» από τις εκδόσεις «Οσελότος». 11 διηγήματα και 3 στοχαστικά δοκίμια, με την ίδια συγγραφική νότα με το πρώτο μου βιβλίο.
Το 2024 εκδίδεται η πρώτη ποιητική μου συλλογή με τίτλο «Ανθοστάγματα και Πικροδάφνες» από τις εκδόσεις «Όστρια». 70 αράδες στοχαστικής ποίησης και 60 έμμετρα μονόστιχα με ρήσεις και γνωμικά.
Το 2025 εκδίδεται η δεύτερη ποιητική μου συλλογή με τίτλο «Ιερόδουλες Δοξασίες» από τις εκδόσεις «Κούρος» με 53 ποιήματα στοχαστικής ποίησης, 14 ποιήματα περί έρωτος και 34 ρήσεις και γνωμικά, με τα βήματα του πνευματικού μου ανήφορου να βρίσκουν πια σταθερά πλατύσκαλα για τον ντελάλη της ψυχής μου.
Τον Ιούλιο του 2025 εκδίδεται το βιογραφικό μου μυθιστόρημα για τη ζωή και το έργο του Φ. Νίτσε με τίτλο «Το Λυκόφως των Αγγέλων», εκδόσεις «Οσελότος», ένα πόνημα που ήταν χρέος και παρακαταθήκη για εκείνον τον άνεμο… που φυσούσε πάντα ζερβά τα δεξιά μου.
Τί είναι για εσάς κύριε Δουλγεράκη η ποίηση;
Ποίηση είναι…
Ψυχής το άδολο νερό
για όποιον στάθηκε να ξαποστάσει.
Δίπλα στη λέξη ποίηση…
ο χρόνος χάνει το νόημα του,
τα σύνορα του κόσμου γκρεμίζονται,
καθετί που εγείρει ομορφιά εξανθρωπίζεται
και η τιμή της ψυχής ανάδρομος…
κερνά αναστάσιμο την Ελπίδα.
Ποιος είναι για εσάς ο πραγματικός, ο αληθινός ποιητής. Μπορείτε να μας δώσετε έναν ορισμό του ποιητή;
Χρησιμοποιώντας στίχους μου…
Ποιητής είναι
Ο Εργάτης, ο Χτίστης, ο Ακάματος, ο Δημιουργός του Όλου…
Ως άλλος Θεός λοιπόν μετουσιώνει την χαρά και τη συγκίνηση της ψυχής του σε πανανθρώπινο πρόσφορο ζωής.
Και για να εγείρει το Θείον μέσα του χρειάζεται το πνεύμα (Ηνίοχος -Πλάτωνας) και επειδή με κολακεύει η αλήθεια αυτή, νιώθω τον δρόμο αυτό άνθιμο μόνο με την Αγάπη.
Πώς γράφεται ένα ποίημα. Θα θέλατε να μας δώσετε τον τρόπο κτισίματος από μέρους σας, ενός ποιήματος;
Ο Νίκος Καζαντζάκης μέσα από ένα όνειρό του, όταν θέλησε να κηρύξει πόλεμο στο σκοτάδι και την ασχήμια της ζωής, επιστράτευσε 24 μολυβένια στρατιωτάκια (αλφάβητο).
Όταν μάθεις λοιπόν να παλεύεις μαζί με τους υπέροχους αυτούς στρατιώτες, η ψυχή φανερώνει τα μυστικά της και το μυαλό σου ζωγραφίζει τις εικόνες του Μέλλοντος. Όσο για την ιδέα (έμπνευση), οι αιτίες άπειρες (η εποχή, οι αρχέγονες αναζητήσεις, παραπονεμένες ομορφιές της ζωής) θα έρθει να σε βρει, είτε στον ξύπνιο σου με λέξη αγγελιοφόρο, είτε στον ύπνο σου με ορφικές ανταύγειες.
Η ποίηση είναι Δωρεά της Χάρης, γεννιέται κανείς ποιητής ή γίνεται η συμβαίνουν και τα δύο;
Όλοι είμαστε εν δυνάμει ποιητές, αρκεί να «ανηφορίσουμε» και να αναζητήσουμε τον Θεό (ομορφιά) μέσα μας. Από μικρός όμως ήμουν σίγουρος ότι υπάρχουν άνθρωποι που γεννιούνται κοιτάζοντας το Θείο άστρο της Τέχνης (χάρισμα)…
Χαμογελούν την νύχτα και είναι ταγμένοι να το υπηρετούν.
Ποιος ο αγαπημένος σου ποιητής, ποιος άφησε της σφραγίδα του, την στάμπα του στο ξεκίνημά σου, στην ζωή σου, ποιος σε επηρέασε περισσότερο και ποικιλότροπα;
Πάντα θα υποκλίνομαι στο ευφυές και το δοξαστικό που υπογραμμίζει την αιωνιότητα και που λέει…
«Της δικαιοσύνης ήλιε νοητέ
και μυρσίνη συ δοξαστική…»
Ο. Ελύτης
Πιστεύω όμως ότι μυήθηκα και βαπτίστηκα τον ασπασμό της ποίησης,
εν τη παλάμι… Κ. Βάρναλης, Β. Κορνάρος, Γ. Ρίτσος
εν το μυαλό… Ν. Καζαντζάκης, Δ. Σολωμός
εν τη ψυχή… Τ. Λειβαδίτης, Ν. Βρεττάκος.
Τί είναι η ποίηση, η τέχνη γενικά, για εσάς κύριε Δουλγεράκη;
Όταν η ποίηση ετυμηγορεί, παρασύρει στο διάβα της κάθε άλλη μορφή τέχνης. Η ποίηση λοιπόν είναι η απόλυτη Θεά όλων των τεχνών.
Η τέχνη γενικά εγείρει το νοητό των Θεών και το αισθητό των ανθρώπων.
Μπορεί η ποίηση, η τέχνη γενικά, να αλλάξει τον κόσμο;
Το να υπάρχει η ομορφιά μέσα στους αιώνες, χρειάζεται την τέχνη (ποίηση).
Χωρίς αυτήν ο κόσμος θα ήταν αβαθής, άχρωμος και ακίνητος.
Και ότι δεν μεταβάλλεται και αλλάζει, δυστυχώς πεθαίνει. Φυσικά οι τέχνες αλλάζουν τον κόσμο…
Τέχνη είναι η μήτρα που εκκολάπτεται κάθε κοινωνικοπολιτική αλλαγή.
Μίλησε μου για την σχέση «ανθρώπου και τέχνης», για το ρόλο της τέχνης στην ανθρώπινη ύπαρξη.
Ο Φ. Νίτσε είχε πει… ότι χωρίς μουσική η ζωή θα ήταν ένα λάθος.
Συμφωνώ απόλυτα, ο άνθρωπος όμως;
Φανταστείτε λοιπόν τη γαληνεμένη αύρα του παραδείσου ακατέργαστα…
Ο λόγος είναι το χέρι του Ανθρώπου που δίνει νόημα, ευφραίνει την ψυχή και οργώνει την γη, εναρμονίζεται με τη μουσικότητα του Σύμπαντος, δοξάζοντας και διαιωνίζοντας τον Θεό (ομορφιά).
Τί είναι αυτό που αποκαλούμε «σύστημα», «εξουσία» και που, όπως γνωρίζω πολύ καλά, έχετε πολλάκις και με τη γραφίδα σας και με τη στάση ζωής σας έλθει αντιμέτωπος;
Από νωρίς στη ζωή μου γνώρισα το άδικο ανθρώπου από άνθρωπο και οργισμένος αναζήτησα την ιστορία της ιστορίας μέσα στους αιώνες. Έτσι κατάλαβα ότι η εύρυθμη λειτουργία μιας κοινωνίας (σύστημα) απαιτεί στέρηση ενστίκτων και ελευθερίας, δημιουργία ειδώλων που την υπηρετούν (εξουσία) και διαχωρισμό των ανθρώπων σε άριστους (δούλους) και αμαρτωλούς.
Διάλεξα το αμαρτωλός και όρισα τις δικές μου αξίες κι γι αυτό υπηρέτησα σε τάγμα ανεπιθυμήτων στο Παρθένι της Λέρου.
Τώρα πια από φύση «αμαρτωλός», η κόντρα μου με το σύστημα και την εξουσία δεν σταμάτησε ποτέ. Κάθε μου λέξη που γράφω έχει μέσα αυτήν την ταυτότητα. Και ως καλλιτέχνης υπηρετώ τον άνθρωπο από όπου κι αν έρχεται, αναδεικνύοντας την ελευθερία ψυχής και ενστίκτων και των ποικιλότροπων επιλογών της ζωής.
Μια προτροπή σας για τους νέους, σαν ποιητής και σαν γεννήτορας; Πιο απλά και παραστατικά θα σας μεταφέρω μέσα στην αίθουσα του πανεπιστημίου, θα γίνω φοιτήτρια και θα σας ρωτήσω: τι θα κάνω κι αν πάρω το πτυχίο μου και μετά τι, ποια είναι η συμβολή σου στους νέους αυτούς που σε ακούνε και θα πάρουν το πτυχίο αύριο αλλά οι πόρτες δεν θα είναι ανοιχτές να κάνουν το όνειρό τους πραγματικότητα.
Παραστατικά λοιπόν…
Η ευτυχία σας…
Δεν εξαρτάται από την κοινωνική και οικονομική καταξίωση.
Ο πανεπιστημιακός σας τίτλος, ήταν ο ανήφορος για τον καλύτερο εαυτό σας. Να ακολουθήσετε τα όνειρά σας, ειδικά εκείνα με το χρώμα της ψυχής, όσο αντίξοες και αν είναι οι συνθήκες.
Το βέβαιο είναι ότι στο επίπεδο που είσθε τώρα, μπορείτε να αισθάνεστε και να διαβάζετε καλύτερα τον εαυτό σας, τις επιλογές σας και την ανάταση και την ελευθερία της ψυχής.
Θα θέλαμε μια ζείδωρη προτροπή σας και προς τους γονείς…
Αγάπη…
Μόνο αγάπη σε κάθε επιλογή των παιδιών και περισσότερο στις ιδιαίτερες επιλογές τους.
Και μια ευχή και ανάγκη μου που αγαπώ πολύ τα παιδιά όλου του κόσμου…
Μην μάθεις ποτέ ένα παιδί να φοβάται τον Θεό
αν δεν μπορείς…
συμφώνησε μαζί του ότι θα ζει για πάντα.
Είσαι, πέραν των άλλων, και ερωτικός ποιητής; Τι σημαίνει για εσάς έρωτας, ερωτικό πάθος, επιθυμία;
Για το μόνο που μας ζηλεύουν οι Θεοί είναι ο έρωτας, γιατί στοχεύει το ατελές της ψυχής.
Φανταστείτε ότι το μόνο διαπραγματεύσιμο για τον έρωτα είναι ο θάνατος.
Γι’ αυτό δεν μπόρεσα ποτέ να συγκρίνω καμία σε θάνατο ζωής, νίκη ανθρώπου δοξασμένη… μ’ αυτήν την υπεροχή του έρωτα την ανάσα.
Επειδή έχετε εγκύψει με περισσή εμβρίθεια σε υπαρξιακά προβλήματα, επειδή χαρακτηρίζεσθε, σαν «ο από στίχων φιλόσοφος» θα έχει ενδιαφέρον να μας κοινωνήσετε την άποψη, σχετικά με το τι εστί άνθρωπος και τι Θεός, με δυο λόγια…
Σε όλη μου την ζωή από πολύ νωρίς, όταν τα μονοπάτια της ήταν δύσβατα, μελετούσα.
Μελετούσα τους μύθους και την αρχαία ελληνική γραμματεία, τους μεγάλους μας τραγικούς, φιλοσοφία και ποίηση, σκαλοπάτι σκαλοπάτι.
Το 2018 μέσα από προσωπικές αναζητήσεις προέκυψε η ανάγκη να μελετήσω την ζωή και το έργο του Φ. Νίτσε και να γράψω ένα βιογραφικό μυθιστόρημα, για να τον απαλλάξω από κατάρες αρχέγονες και αισχρές και θεόπεμπτες πλάνες, αναδεικνύοντας το ανθρώπινο πρόσωπο του μεγάλου Στοχαστή. Τον Ιουνίου του 2025 το έργου μου αυτό κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Οσελότος, με τον τίτλο «Το Λυκόφως των Αγγέλων» και σήμερα βρίσκεται στη βιβλιοθήκη του Πάντειου Πανεπιστημίου και της Φιλοσοφικής Σχολής Αθηνών, ως επικουρικό βοήθημα για την νιτσεϊκή θεωρία. Η μελέτη μου αυτή που κράτησε 7 χρόνια με πλούτισε φιλοσοφικά, γιατί η ουσιαστική αναζήτηση ξεκινούσε από τον Όμηρο μέχρι τους συγχρόνους αναλυτές.
Τα ακροκέραμα στην ποίησή μου φυσικά είναι η ιστορία, η προσωπική μου διαδρομή και ότι με προίκισε η ζωή με αληθινότερες δικές μου αλήθειες.
Όσο τώρα για τον άνθρωπο και το Θεό…
Άνθρωπος είναι ο ανήφορος προς την κορυφή των υψηλών τόπων, Θεός δε… είναι το ανθρώπινο ιδεώδες, ο ανώτερος εαυτός μας.
Τι είναι ζωή, μιας και κορφολογούμε δύσκολες έννοιες για να δώσετε την άποψη σας.
Ζωή είναι η περιπετειώδης ανάγκη να επιστρέψουμε την αγάπη που μας δόθηκε.
Χαρίστε μας ένα ποίημα σας, ένα από εκείνα που σας εκφράζει περισσότερο, ένα από εκείνα που σας μιλάει διαφορετικά.
Ιερότητα Αυτοχειρίας
Θα γυρίσω πίσω…
θα γυρίσω πίσω φίλε μου
δεν έχει πια αντίκρισμα
η κάθε μου ανάσα
Θα γυρίσω πίσω…
Πίσω
να ερημώσω τον καιρό
να μην θεώσω πια
καινούργιο απάνθρωπο Θεό…
Θάνατο να λαθέψω
Θα γυρίσω πίσω…
χωρίς Ιθάκη πηγαιμό
να φυλακίσω φως
ανέραστο….
να αφήσω αστεφάνωτες
τίς κόρες του Υπερίωνα
του Φέγγους ηλιαχτίδες
Συγχώρα με φίλε…
δεν είσαι αίμα μου
μόνο της σάρκας μου αδερφός…
Εγώ δίνω φωνή στην άβυσσο
εγώ ο Σταυρός
εγώ ο δαίμονας…
εγώ το χαρακίρι
Δεν θέλω πια…
γης κι ουρανού νέα βασίλεια
χρυσάφι να κοχλάζουν
δεν θέλω…
Τάλω οκάδες σίδερο
να σέρνει την αυγή μου
μήτε να αφεντεύει έρεβος
των ομματιών το δείλι
Δεν θέλω…
δεν θέλω πια ορίζοντα
εσφράγισα τίς θύρες
εγύμνωσα πια τα πέλαγα…
αλώθηκαν οι πατρίδες
Θέλω μόνο…
κείνο το λίγο το μικρό
των αστεριών το Μέγα…
Χθονός το χάδι αγκαλιά το ποτισμένο χώμα
σταλιά Θεού το Έλεγος το παιδικό το κλάμα
Ψυχής τον σπαραγμό… τον μάστορα
να πλάθει την Νιρβάνα.
Σε ποιον Θεό πιστεύετε, εάν πιστεύετε, τον περιγράφετε όπως υπάρχει εντός σας.
Πιστεύω σε εκείνο το Αερικό, που στη δύσκολη στιγμή με την αρμάδα του ανάσαιψε την ψυχή μου…
Πιστεύω στον Θεό που διαιρεί την αδιαίρετη αγάπη του σε όλους.
Πιστεύω σε εκείνον τον Θεό που σε κάθε βαρυχειμωνιά φτιάχνει καλύβα για τους τσοπάνηδες της αγάπης (Ν. Βρεττάκος).
Τι θαυμάζεις περισσότερο στους ανθρώπους;
Το ατελές του ανθρώπου, μπρος στην τελειότητα του Θεού…
Και χαμογελαστά και βέβαια… την αθωότητα της ψυχής που δεν σε εγκαταλείπει ποτέ.
Τι θαυμάζεις περισσότερο σε έναν ποιητή;
Την μάχη που δίνει με τους δαίμονες εαυτόν για την αιωνιότητα της ψυχής.
Είστε ουτοπικός; Τι σημαίνει για εσάς ουτοπία;
Είμαι παιδί των μύθων και των παραμυθιών που πάντα γεννούσαν όνειρα και χαιρόταν η ψυχή μου.
Ουτοπία είναι…
Η αληθινότερη αλήθεια που δεν άντεξε ποτέ η ζωή.
Ο Καθηγητής Πανεπιστημίου- Ιστορικός, Ποιητής, Πεζογράφος, Χρίστος Μπελλές, στο προλόγισμα της νέα Ποιητικής Συλλογής σας, «Ιερότητα Αυτοχειρίας», Εκδόσεις Κούρος, αφού σας έπλεξε ένα μοναδικό φωτοστέφανο, ισχυρίστηκε, επίσης μεταξύ τόσων άλλων, ότι: «έχετε ήθος» με την ομηρική και την σύγχρονη έννοια του όρου. Τούτη η αναφορά του, σε σχέση με το ποικιλώνυμο ανάστημά του, μας εντυπωσίασε, ποικιλότροπα. Θα θέλατε να το σχολιάσετε;
Ξέρετε ως άνθρωποι έχουμε ένα υπέροχο ταλέντο να αναγνωρίζουμε το ανάστημα και την ψυχή που έχει βαπτιστεί στην ίδια κολυμπήθρα με εμάς. Πριν αρκετά χρόνια γνωρίζοντας την ποίηση του Χρίστου Μπελλέ ένιωσα να πάλλεται στους στίχους του, όλη η Ελλάδα, εκείνο το φως της γλώσσας μας που οργώνει την θάλασσα και το γλυκό χώμα των προγόνων μας.
Έτσι θυμήθηκα πάλι τι αγαπώ πιότερο από όλα.
Την γλώσσα μας που μετουσιώνει φως οικουμενικό την ψυχή μου, την ιστορία που δόξασε τον άνθρωπο σε αυτήν την ιερή γη, την παράδοση, την γειτονιά και το χώμα που είμαι από την σοδειά της, που πάντα μου τραγουδούσε τα ‘λεύθερα βουνά, τις θάλασσες που δεν έχουν σύνορα… και την αγάπη που χρυσανθίζει με το παράπονο, τον πόνο, το μοιρολόι και από το βρεγμένο από δάκρυ γλυκό ψωμί.
Με τον αγαπημένο φίλο και συνοδοιπόρο Χρίστο Μπελλέ είμαστε δέσμιοι ήθους στο ίδιο καραβάνι. Μας δένει η ίδια χαρά και το ίδιο δάκρυ.
Μεγάλη τιμή για εμένα το προλόγισμά του στο βιβλίο μου «Ιερότητα Αυτοχειρίας», εκδόσεις Κούρος 2026.
Κάποιες συνεντεύξεις τελειώνουν με την τελευταία ερώτηση. Αυτή αφήνει την αίσθηση πως μόλις τότε αρχίζει η πραγματική συνομιλία.
Γιατί οι λέξεις του Στέλιου Δουλγεράκη ζητούν να διαβαστούν, να μείνουν, να επιστρέψουν στον αναγνώστη σε μια στιγμή σιωπής, όταν όλα γύρω έχουν σωπάσει και μένει μόνο ο άνθρωπος απέναντι στον εαυτό του.
Στη διαδρομή του συναντώνται η ποίηση, ο κινηματογράφος, η φιλοσοφία, ο έρωτας, η αμφισβήτηση, η πίστη, η μνήμη και η αδιάκοπη αναζήτηση της ελευθερίας. Πίσω όμως από όλα αυτά βρίσκεται κάτι βαθύτερο. Η ανάγκη να διασωθεί η ανθρώπινη ψυχή από τη φθορά και τη λήθη.
Η φράση του για τη ζωή μοιάζει με την πιο καθαρή συμπύκνωση της σκέψης του, «η περιπετειώδης ανάγκη να επιστρέψουμε την αγάπη που μας δόθηκε». Αυτό είναι τελικά και το αποτύπωμα αυτής της συνομιλίας. Να θυμηθούμε πως μέσα στον θόρυβο της εποχής εξακολουθεί να υπάρχει χώρος για την ομορφιά, για το όνειρο, για την ελευθερία, για την αγάπη. Για εκείνο το μικρό φως που ο άνθρωπος αρνείται πεισματικά να αφήσει να σβήσει. Η αληθινή ποίηση δεν τελειώνει στην τελευταία λέξη, μένει μέσα μας.
Who is Who
Ο ΣτέλιοςΔουλγεράκης γεννήθηκε και μεγάλωσε στον Πειραιά από οικογένεια προσφύγων του Πόντου. Από πολύ μικρός πέρασε στο αριστερό κίνημα. Σπούδασε κινηματογράφο και η «ΑΝΑΖΗΤΗΣΗ» είναι η πρώτη του ταινία (1990, 11’). Βιοπορίστηκε επαγγελματικά ως φαρμακοποιός στο κέντρο του Πειραιά και στη Σίφνο. Έχει γράψει αρκετά σενάρια για τον κινηματογράφο με τελευταίο το «Το Λυκόφως των Αγγέλων» (2019, 114’) βιογραφική ταινία για τον Φ. Νίτσε.
Εργογραφία:
«Σβηστά χαλάσματα στο δρόμο της λύτρωσης και του μύθου», Οσελότος, 2021
«Οι Φαροφύλακες της Νύχτας», Οσελότος, 2023
«Ανθοστάγματα και Πικροδάφνες», Όστρια, 2024
«Ιερόδουλες Δοξασίες», Κούρος, 2025
«Το Λυκόφως των Αγγέλων», Οσελότος, 2025
«Ιερότητα Αυτοχειρίας» Κούρος, 2026