Υπάρχουν ηθοποιοί που μεταμορφώνονται για να τους πιστέψει το κοινό. Και υπάρχουν άνθρωποι που μεταμορφώνονται για να τους αναγνωρίσει ο Θεός. Σπάνια, όμως, οι δύο αυτές πορείες συνυπάρχουν στο ίδιο πρόσωπο χωρίς εσωτερική πάλη, χωρίς σιωπηλές συγκρούσεις και χωρίς πνευματικό κόστος. Ο Πέτρος Ξεκούκης ανήκει σε εκείνη τη σπάνια κατηγορία καλλιτεχνών που δεν αντιμετωπίζουν τη σκηνή μόνο ως χώρο έκφρασης, αλλά και ως χώρο ευθύνης. Σε έναν κόσμο θεάματος που συχνά επιβραβεύει την προβολή και τη ματαιοδοξία, ο ίδιος επιλέγει να μιλά για ταπείνωση, πίστη και πνευματικό μέτρο. Να βλέπει την υποκριτική όχι απλώς ως πράξη μεταμόρφωσης, αλλά ως διαρκή έλεγχο συνείδησης. Με αφορμή τη συμμετοχή του στη σειρά «Άγιος Παΐσιος – Από τα Φάρασα στον Ουρανό», που άγγιξε βαθιά το τηλεοπτικό κοινό, ο Πέτρος Ξεκούκης καταθέτει στο Πατρινόραμα–Hellenic μια εξομολόγηση ζωής. Μια συνομιλία που ξεπερνά τα όρια μιας τυπικής συνέντευξης και μετατρέπεται σε πνευματικό διάλογο: για την τέχνη που υπηρετεί τον άνθρωπο, για την πίστη που απαιτεί συνέπεια και για την ευθύνη του δημόσιου λόγου. Στη συζήτηση με τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου, ο λόγος του ηθοποιού γίνεται άλλοτε στοχαστικός και άλλοτε απολύτως βιωματικός. Ανάμεσα στη σκηνή και το μοναστήρι, ανάμεσα στον ρόλο και την προσευχή, ανάμεσα στο χειροκρότημα των ανθρώπων και όπως ο ίδιος λέει «το χειροκρότημα των αγγέλων», ξεδιπλώνεται μια κατάθεση ψυχής που δεν επιδιώκει εντυπώσεις, αλλά αλήθεια.
Αυτή δεν είναι απλώς μια συνέντευξη για το θέατρο. Είναι μια μαρτυρία πίστης, μια προσωπική διαδρομή και, ίσως, μια υπενθύμιση ότι η πιο δύσκολη ερμηνεία απ’ όλες είναι εκείνη που δίνεται μακριά από τα φώτα, μπροστά στη συνείδηση και στον Θεό.
Η υποκριτική είναι μια πράξη μεταμόρφωσης. Η πίστη, αντίθετα, μια πράξη αφαίρεσης. Πώς συνυπάρχουν μέσα σας αυτές οι δύο, φαινομενικά αντίθετες, διαδρομές;
Κατ’ εμέ η υποκριτική με την πίστη συνδέονται βαθύτατα. Ειδικότερα, στην υποκριτική καλείσαι να μεταμορφωθείς και να δράσεις ως ένα άλλο πρόσωπο το οποίο και υποδύεσαι και συνήθως δεν έχει καμία σχέση με εσένα. Ομοίως, ο πιστός στην ορθόδοξη λατρεία οφείλει από τη στιγμή που βαπτίζεται να αφήσει πίσω τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθεί τον Χρηστό, να αλλάξει συνήθειες και τον τρόπο ζωής και δράσης του ώστε να ακολουθήσει τις εντολές του Κυρίου και να μιμηθεί αυτόν. Στην υποκριτική πασχίζεις να υποδυθείς σωστά τον ρόλο σου ώστε να γίνεις αρεστός στο κοινό κερδίζοντας το χειροκρότημά του ενώ στην πίστη αγωνίζεσαι ώστε να γίνεις αρεστός στα μάτια του Θεού και να κερδίσεις το χειροκρότημα των αγγέλων. Επομένως σε κάθε περίπτωση καλείσαι να μεταμορφωθείς και να αλλάξεις συμπεριφορά απλώς αλλάζει το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεσαι και η αμοιβή που λαμβάνεις: αν είναι πρόσκαιρη και υλική ή αιώνια και πνευματική.
Όταν ανεβαίνετε στη σκηνή, νιώθετε ότι “παίζετε” έναν άνθρωπο ή ότι καταθέτετε κομμάτια της ψυχής σας στον Θεό μέσα από την τέχνη;
Σε όλη μου την πορεία αισθανόμουν ότι όταν έπαιζα κάποιον ρόλο έδινα τα πάντα για να παίξω όσο καλύτερα μπορούσα και να αρέσω στον κόσμο που πλήρωσε και με τίμησε ερχόμενος να με δει. Εντούτοις, όταν συμμετείχα στην τηλεοπτική σειρά του Αγίου Παισίου, ήταν η μόνη φορά που κατέβαλα κάθε προσπάθεια ώστε να αρέσω πρώτα στον Θεό και έπειτα στον Άγιο καθώς το κείμενο του Γιώργου του Τσάκα ήταν άκρως θεολογικό και ένιωθα υπόλογος στον Θεό για τον τρόπο που θα αποδοθεί ο ρόλος μου. Το κοινό δεν παρακολουθούσε απλώς μια σειρά αλλά γινόταν κοινωνός της θείας χάριτος δια μέσω του ίδιου του Αγίου και του πνευματικού λόγου που μεταφερόταν μέσα από την οθόνη με την αριστουργηματική σκηνοθεσία του Στάμου Τσάμη.
Υπήρξε στιγμή που σκεφτήκατε ότι η σιωπή του μοναστηριού θα μπορούσε να είναι η πιο αληθινή σας ερμηνεία;
Αυτή τη σκέψη την κάνω συνεχώς όποτε επισκέπτομαι το Άγιο Όρος και το μοναστήρι που βρίσκεται η αδερφή μου. Ο μοναχισμός αν και δεν είναι καθόλου εύκολος δίνει στην ψυχή του ανθρώπου την ηρεμία και την επαφή με τον Θεό μέσω της αδιαλήπτου προσευχής, της νηστείας, των διακονημάτων και του εκκλησιασμού, και δεν υπάρχει τίποτα περισσότερο αληθινό από αυτό.
Ο Άγιος Παΐσιος σάς έδωσε ευχή να γίνετε ηθοποιός. Σας έδωσε όμως και ένα μέτρο ευθύνης. Πώς κουβαλάτε αυτή την ευθύνη μέσα σε έναν κόσμο θεάματος;
Ναι, πράγματι. Με συμβούλεψε να μην πάψω ποτέ να υμνώ τον Θεό και να μιλάω γι αυτόν όπου βρεθώ. Αυτό προσπαθώ να κάνω κάθε φορά που μου δίνεται το δημόσιο βήμα, και σας ευχαριστώ θερμά που μου χαρίζετε και εσείς την ευκαιρία αυτή.
Η συμμετοχή σας στη σειρά «Άγιος Παΐσιος – Από τα Φάρασα στον Ουρανό» ήταν για εσάς ένας ακόμα ρόλος ή μια εσωτερική επιστροφή σε πρόσωπα, βιώματα και λόγια που σας έχουν σημαδέψει από νεαρή ηλικία;
Να σας εξομολογηθώ πως χάρηκα ιδιαιτέρως όταν μου έγινε η πρόταση να συμμετέχω στη σειρά καθώς την παρακολουθούσα και εγώ με μεγάλη συγκίνηση. Δεδομένου ότι είχα γνωρίσει και τον ίδιο τον Άγιο, παρακολουθώντας τη σειρά συνειδητοποιούσα ότι ο τρόπος με τον οποίο είχε παρουσιαστεί η ζωή του μου δημιουργούσε την αίσθηση ότι όντως τον άκουγα να μιλά και να δρα. Η συγκίνησή μου ήταν μεγάλη ιδίως την ώρα του γυρίσματος καθώς αισθανόμουν ότι είχε γυρίσει ο χρόνος πίσω και πως είχα πάλι τον Άγιο δίπλα μου όπως τότε. Η παρουσία του ήταν εμφανής και αυτό ήταν κάτι το συνταρακτικό και ανεπανάληπτο. Η δική μας ευθύνη ήταν μεγάλη και ελπίζω να τα καταφέραμε.
Η αδελφή σας διάλεξε να μιλά με τον Θεό μέσα από τη σιωπή. Εσείς μέσα από τον λόγο και τον ρόλο. Ποια από τις δύο προσευχές σάς συγκινεί βαθύτερα;
Πιστεύω πως δεν παίζει ρόλο ο τρόπος με τον οποίο ο καθένας μας επιλέγει για να μιλήσει στον Θεό, αρκεί όταν το πράττει να το κάνει από τα μύχια της ψυχής του. Ας μην ξεχνάμε πως όλοι οι δρόμοι οδηγούν στον παράδεισο αν τους βαδίσουμε σωστά. Προσωπικά προσπαθώ να επικοινωνώ με τον Θεό μέσω της προσευχής και της συμμετοχής μου στα μυστήρια της εκκλησίας, αλλά η χαρά μου πολλαπλασιάζεται όταν μπορώ να υμνήσω τον Κύριο και μέσω της δουλείας μου. Τότε νιώθω πραγματικά πλήρης και επιτυχημένος στη ζωή μου.
Υπάρχει ρόλος που δεν θα μπορούσατε ποτέ να παίξετε, όχι καλλιτεχνικά, αλλά πνευματικά;
αι φυσικά! Δεν θα μπορούσα να υποδυθώ ρόλο με τον οποίο να χλευάζω το ράσο ή να έχω ατάκες με τις οποίες να αποδοκιμάζω την πίστη μου. Αυτό αποτελεί κόκκινη γραμμή για εμένα και έχει τύχει να απορρίψω ρόλο εξαιτίας αυτού. Θεωρώ ότι δεν επιτρέπεται ούτε για αστείο ένας χριστιανός να απαρνείται ή να χλευάζει τον Τριαδικό Θεό και τους εκπροσώπους του και σε αυτό είμαι απόλυτος.
Η Εκκλησία μιλά για ταπείνωση, το θέατρο συχνά για προβολή. Ποια είναι η μεγαλύτερη μάχη που δίνετε μέσα σας ανάμεσα σε αυτά τα δύο;
Αυτό συνιστά τη μεγαλύτερη πνευματική πρόκληση που συναντά ένας ηθοποιός και είναι πολύ δύσκολο να βρεθεί η ισορροπία. Θεωρώ πως ο άνθρωπος πρέπει να συνειδητοποιήσει τη ματαιότητα της επίγειας ζωής και να αντιληφθεί ότι η πραγματική δόξα την οποία αξίζει να επιθυμήσει είναι εκείνη που θα αποδώσει ο Κύριος της Δόξης κατά την ημέρα της κρίσεως σε όσους έχουν τηρήσει τον λόγο Του. Εμείς, όποιο επάγγελμα και αν κάνουμε πρέπει να μιμηθούμε τον Θεό μας ο οποίος από τη γέννηση μέχρι και τον σταυρικό του θάνατο έγινε διδάσκαλος της αγάπης και της ταπεινώσεως και όχι κήρυκας του μίσους και της υπερηφανείας. Ας γίνουμε λοιπόν κι εμείς αληθινοί μαθητές και μιμητές Του για να διεκδικήσουμε τα πνευματικά πλούτη της ουράνιας βασιλείας του και όχι τα φθαρτά αγαθά που λαμβάνουμε από τα επίγεια κατορθώματα.
Αν η ζωή σας ήταν μια παράσταση, ποια στιγμή της θα θέλατε να μη χειροκροτηθεί, αλλά να μείνει σε απόλυτη σιωπή;
Όλες εκείνες οι στιγμές που μπορεί να μετανοήσω για κάποια πράξη ή όταν βοηθήσω κάποιον συνάνθρωπό μου, διότι πιστεύω πως τόσο η μετάνοια όσο και η παροχή βοήθειας πρέπει να γίνονται γνωστές μόνο στον Κύριο και να μην προβάλλονται ως κατορθώματα προκειμένου να λάβουμε πραγματικά ευεργεσία ψυχική από τον Θεό. Είναι στιγμές που ζητούμε τον πνευματικό έπαινο και όχι τον ανθρώπινο που ως γνωστόν δεν μας ωφελεί σε τίποτα.
Κοιτάζοντας μπροστά, τα επόμενα επαγγελματικά σας σχέδια τα φαντάζεστε ως καλλιτεχνική συνέχιση ή ως μια πιο επιλεκτική πορεία με πνευματικό φίλτρο; Τι αναζητάτε πια σε έναν ρόλο;
Ανέκαθεν στην επαγγελματική μου πορεία εξέταζα ενδελεχώς τους ρόλους που θα έπαιζα, πολλώ δε μάλλον τώρα μετά τη συμμετοχή μου σε αυτή τη σειρά, και από τη στιγμή πλέον που λαμβάνονται πρωτοβουλίες για παραγωγές με θεολογικό περιεχόμενο. Είναι δεδομένο πως τα κριτήρια επιλογής μου γίνονται ακόμη αυστηρότερα.