Η Μαρία Ευθυμίου είναι ιστορικός και καθηγήτρια στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, ερευνήτρια Ιστορίας και Αρχαιολογίας αλλά και συγγραφέας ιστορικών βιβλίων. Βραβευμένη με το βραβείο “Εξαίρετης Πανεπιστημονικής” Διδασκαλίας. Η ιστορικός, Μαρία Ευθυμίου μιλάει στο “πατρινόραμα” για την αδιάλειπτη και βαθιά σχέση της με την Ιστορία, χαρίζοντας μας τις γνώσεις της για το παρελθόν, το παρόν αλλά και το μέλλον.
Συνέντευξη στην Κατερίνα Αλεξοπούλου
• Έχετε γεννηθεί στη Λάρισα το 1955. Ποιες είναι οι πιο έντονες μνήμες από τα παιδικά σας χρόνια;
Θυμάμαι μια πόλη με πρόσφατες τις πληγές του πολέμου και του Εμφυλίου. Με άμαξες ιπποκίνητες για ταξί. Με πολλούς από τους δρόμους να είναι χωμάτινοι, ακόμα. Όπου εμείς, τα παιδιά παίζαμε παιχνίδια πρωί και βράδυ.
• Ποιες είναι οι κινητήριες δυνάμεις που σας οδήγησαν με τόσο πάθος στη μελέτη και τη διδασκαλία τόσο της Παγκόσμιας όσο και Ελληνικής Ιστορίας;
Η αγάπη μου για την Ιστορία σχετίζεται με την αγάπη μου για την ζωή, για τον τόπο μου, για την κοινωνία μου, για τους ανθρώπους, για τον κόσμο. Σχετίζεται με την ευγνωμοσύνη μου για το γεγονός ότι μου χαρίστηκε η ευκαιρία να ζήσω αυτήν την ζωή. Όσο αυτή διαρκέσει…
• Η εκμάθηση επτά ξένων γλωσσών, είναι κάτι που σας βοήθησε στην κατανόηση της Παγκόσμιας Ιστορίας;
Έχω διδαχθεί επτά ξένες γλώσσες, πολλές από τις οποίες όμως, έχω πλέον ξεχάσει. Ωστόσο, η εκμάθησή τους με βοήθησε να εισπράξω το κλίμα των λαών που τις παρήγαγαν και, επομένως, να τους κατανοήσω καλύτερα.
• Ποιές προσωπικότητες Ελλήνων έχετε ξεχωρίσει, οι οποίοι έχουν αποδεδειγμένα προσφέρει βαρυσήμαντο έργο στη χώρα μας;
Η Ελλάδα έχει ευτυχήσει να έχει να παρουσιάσει στο διάβα της σημαντικές προσωπικότητες, αξιόλογους πολιτικούς, σπουδαίους επιστήμονες και ανθρώπους του πνεύματος, γενναιόδωρους δωρητές και ευεργέτες. Και εκατομμύρια εργατικούς και πλουσιόδωρους απλούς καθημερινούς ανθρώπους. Το να αναφερθεί κανείς σε έναν ή δύο από αυτούς δεν έχει, εξ αυτού, νόημα.
• Τελικά, οι Έλληνες είναι ένας λαός που σέβεται την Ιστορία;
Δεν είναι πολλοί οι λαοί που σέβονται την Ιστορία και την Ιστορία τους. Και εμείς οι Έλληνες, σε αυτούς ανήκουμε, δηλαδή σε αυτούς που δεν αξιολογούν, μετά ουσίας, το παρόν τους. Που ενεργούν χωρίς να έχουν δίπλα τους, ως πλοηγό, την Ιστορία τους.
• Στις μέρες μας, η εκπαίδευση και η μάθηση έχουν διεκπεραιωτικό χαρακτήρα. Οι νέοι απολαμβάνουν αυτό το αστείρευτο ταξίδι της γνώσης;
Δεν λείπουν οι φιλομαθείς νέοι. Ωστόσο, εάν η παιδεία μας πέσει στα χέρια μερακλήδων και δοσμένων εκπαιδευτικών, τότε τα αποτελέσματα θα είναι θεαματικά και θα επηρεάσουν θετικά την εξέλιξη του τόπου μας.
• Η αδιάλειπτη συνέχεια της Ελληνικής γλώσσας έχει κλονιστεί με το πέρασμα των χρόνων, καθώς η παγκοσμιοποίηση τείνει να επεκτείνεται όλο και περισσότερο. Μέχρι πού μπορεί να φτάσει αυτός ο κλονισμός;
Εάν δεν μπούμε συνειδητά ο καθένας μας στην διαδικασία να αποφεύγουμε να χρησιμοποιούμε αγγλικούς όρους και εκφράσεις, τότε η γλώσσα μας δεν θα αργήσει να χαθεί. Εκατοντάδες γλώσσες έχουν χαθεί στην ανθρώπινη Ιστορία- πολλές γιατί τις απορρόφησε ένας υπέρτερος πολιτισμός. Και η
αδιαφορία των χρηστών της…
• Μήπως η πανδημία και ο εγκλεισμός συνέβαλαν στη πνευματική στέρηση και την επαφή των ανθρώπων με τη γνώση;
Κατά την διάρκεια της πανδημίας, πολλοί άνθρωποι στράφηκαν σε ποιοτικές δυνατότητες της τηλεόρασης και του Διαδικτύου απολαμβάνοντας μαθήματα, ομιλίες, ταξιδιωτικές εκπομπές, ιστορικά και φυσιογνωστικά ντοκιμαντέρ, ταινίες, μουσική κα. Όλα είναι θέμα στάσης ζωής, τελικά…
- Έχετε την πεποίθηση ότι οι άνθρωποι του σήμερα είναι τυχεροί, αν αναλογιστούμε την πανδημία, τον πόλεμο που ξέσπασε μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, σε σύγκριση με άλλους ανθρώπους που έχουν βιώσει αντίστοιχα γεγονότα του παρελθόντος;
Όσοι γεννηθήκαμε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, γενικά απολαύσαμε, στα περισσότερα μέρη της γης, ειρήνη και βελτίωση των δεικτών ζωής, καθώς και εκτίναξη της τεχνολογίας και των δυνατοτήτων επαφής των ανθρώπων. Από αυτήν την πλευρά, είμαστε τυχεροί. Όσο αυτό, βέβαια, διαρκέσει και δεν ανατραπεί από γενικότερα έκτακτα δυσμενή γεγονότα.
• Πώς εξηγείτε την Ρώσικη εισβολή στη Ουκρανία; Θεωρείτε πως απoτέλεσε την κορύφωση μιας σειράς γεγονότων που έχουν συντελεστεί τα τελευταία χρόνια μεταξύ των δύο κρατών ή σχετίζεται με κάτι άλλο;
Η σύγκρουση ήταν ήδη σε εξέλιξη κατά την τελευταία δεκαετία μια και η Ρωσία είχε ενσωματώσει την Κριμαία, την ώρα που, παραλλήλως, συνέβαιναν, σχεδόν καθημερινά, βίαια γεγονότα στις δύο επαρχίες της Ουκρανίας στις οποίες δημογραφικά υπερτερεί ο ρωσικός πληθυσμός. Πάντως, η τελική απόφαση της Ρωσίας να επιτεθεί ενόπλως, δείχνει πως αυτή ετοιμάζεται για δράση προς ανατροπή των δεδομένων που έχουν διαμορφωθεί παγκοσμίως κατά τα τελευταία τριάντα χρόνια.
• Ποιο είναι τελικά το μεγαλύτερο δώρο που προσφέρει η Ιστορία στους ανθρώπους;
Το ότι, μελετώντας την Ιστορία, κατανοεί κανείς καλύτερα τον εαυτό του, τους γύρω του, την κοινωνία του, τον κόσμο. Και εξ αυτού, γίνεται βαθύτερος, πλουσιότερος και ουσιαστικότερος.
• Στο τελευταίο σας βιβλίο “Ρίζες και θεμέλια. Οδόσημα της Ιστορίας του Ελληνισμού», προσεγγίζεται ο Ελληνισμός από τις απαρχές του μέχρι σήμερα, ανιχνεύονται οι ρίζες, τα θεμέλια και τα οδόσημα της Ιστορίας του. Κάτω υπό ποιές συνθήκες πραγματοποιήθηκε η συγγραφή του συγκεκριμένου βιβλίου; Έχετε στα σκαριά σας κάτι νέο, όσον αφορά τη συγγραφική σας δραστηριότητα;
Το βιβλίο γράφτηκε μέσα στην πανδημία και τον εγκλεισμό. Αξιοποίησα τον πρόσθετο χρόνο που μού έδωσε η κατάσταση αυτή και συνέγραψα, σχεδόν χωρίς ανάσα, το βιβλίο αυτό που κυοφορούνταν από χρόνια μέσα μου. Όσον αφορά το μέλλον, δεν έχω τον νου μου σε κάποιο νέο βιβλίο, καθώς επιδιώκω να μπαρκάρω σε εμπορικό πλοίο…