Γράφει η δημοσιογράφος Ευτυχία Λαμπροπούλου
Υπάρχουν άνθρωποι που η προσωπική τους πορεία δεν χωρά μέσα σε έναν τίτλο σπουδών, σε μια διάκριση ή σε μια επαγγελματική επιτυχία, χωρίς να το επιδιώκουν, με τη διαδρομή τους γίνονται οι ίδιοι ένα μήνυμα για τους γύρω τους. Η ιστορία του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου είναι μια τέτοια ιστορία. Μια διαδρομή γνώσης, επιμονής και συνεχούς προσπάθειας, η οποία σήμερα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία, καθώς ετοιμάζεται να γράψει μια ξεχωριστή σελίδα στην ακαδημαϊκή κοινότητα της χώρας.
Στις 31 Αυγούστου, στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος θα υποστηρίξει δημόσια τη διδακτορική του διατριβή. Με την ολοκλήρωση της διαδικασίας αναμένεται να γίνει ο πρώτος Κωφός διδάκτορας στον χώρο των Θεωρητικών Επιστημών στην Ελλάδα και ένας από τους ελάχιστους στην Ευρώπη. Μια στιγμή που, ασφαλώς, θα αποτελεί μια μεγάλη προσωπική δικαίωση, αλλά ταυτόχρονα θα έχει και έναν πολύ μεγαλύτερο συμβολισμό για την κοινότητα των Κωφών και για όλους όσοι αγωνίζονται καθημερινά για ουσιαστική ισότητα και πραγματική συμπερίληψη.
Ο δρόμος προς την ακαδημαϊκή αυτή στιγμή δεν ήταν αυτονόητος. Για έναν Κωφό ερευνητή, η πρόσβαση στη γνώση συχνά συνοδεύεται από δυσκολίες που για έναν ακούοντα άνθρωπο παραμένουν αόρατες. Η πρόσβαση στη γλώσσα και στην πληροφορία, τα τεχνολογικά και θεσμικά εμπόδια, αλλά και τα στερεότυπα που εξακολουθούν να υπάρχουν, συνθέτουν μια καθημερινότητα που απαιτεί περισσότερη προσπάθεια και μεγαλύτερη αντοχή. Κι όμως, ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος δεν στάθηκε απέναντι σε όλα αυτά με πικρία. Προχώρησε, με τη δική του επιμονή και με την πίστη ότι η γνώση δεν μπορεί να έχει κλειστές πόρτες.
Η σχέση του με τη νοηματική γλώσσα, άλλωστε, δεν περιορίζεται στην επικοινωνία. Είναι ένας ολόκληρος τρόπος να αντιλαμβάνεται και να ερμηνεύει τον κόσμο. Είναι η γλώσσα μέσα από την οποία μελετά, ερευνά, διδάσκει και δημιουργεί. Ακριβώς αυτή η σχέση τον έφερε σε μια ιδιαίτερα σημαντική συνεργασία στον χώρο του πολιτισμού.
Συμμετέχει στη νέα ποιητική συλλογή της ποιήτριας και δημιουργού Σοφίας Δευτερίγου, η οποία αναμένεται το επόμενο διάστημα, ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος κάνει νοηματική ερμηνεία στα ποιήματα της δημιουργού. Τα έργα διαβάζουν οι ηθοποιοί Λεωνίδας Κακούρης και Κωστής Σαββιδάκης, σε σκηνοθετική επιμέλεια του Κώστα Κιμούλη, σε μια καλλιτεχνική συνάντηση όπου η ποίηση αποκτά μια ακόμη διάσταση και απευθύνεται σε όλους.
Μέσα από τη συνεργασία αυτή με τη Starthands, η ποίηση δεν παρουσιάζεται απλώς με έναν ακόμη τρόπο. Γίνεται προσβάσιμη, αυτή η διαφορά είναι ειδοποιός. Γιατί η νοηματική γλώσσα δεν έρχεται να «συμπληρώσει» την τέχνη, αλλά αποτελεί μέρος της καλλιτεχνικής εμπειρίας. Ο Χρήστος δεν μεταφέρει μηχανικά τις λέξεις ενός ποιήματος. Ερμηνεύει τον ρυθμό του, το συναίσθημά του, την ένταση και τις εικόνες του. Τα χέρια του γίνονται ο δικός τους ποιητικός λόγος και το σώμα του συμμετέχει σε μια διαφορετική, βαθιά ανθρώπινη αφήγηση.
Η Σοφία Δευτερίγου, που γνώρισε τον Χρήστο Γεωργοκωστόπουλο μέσω του Γιώργου Στάθη, μιλά με συγκίνηση για εκείνον. Σε δημόσια ανάρτησή της εκφράζει την υπερηφάνεια της για τη φυσική εξέλιξη ενός ανθρώπου που, όπως αναφέρει, συνδυάζει τον ρόλο του λειτουργού, του ανθρώπου και του ακαδημαϊκού. Στέκεται ιδιαίτερα στην αξία της νοηματικής γλώσσας και στην ουσία της εφαρμοσμένης συμπερίληψης, επισημαίνοντας ότι ο Χρήστος ήταν εκείνος που τη βοήθησε να κατανοήσει βαθύτερα πόσο απαραίτητη είναι η νοηματική, καθώς αποτελεί τη φυσική ή μητρική γλώσσα πολλών Κωφών ανθρώπων.
«Οι αποδόσεις του μου δημιουργούν δέος και συγκίνηση», αναφέρει χαρακτηριστικά η δημιουργός. Και ίσως σε αυτή τη φράση να βρίσκεται η ουσία της παρουσίας του Χρήστου στην ποίηση. Γιατί δεν αρκεί να μεταφέρεις το νόημα ενός κειμένου. Χρειάζεται να μπορείς να μεταφέρεις και όσα κρύβονται ανάμεσα στις λέξεις. Εκείνα που δεν γράφονται, αλλά αισθάνονται.
Η διαδρομή του Χρήστου έχει ήδη ξεχωρίσει και μέσα από την προηγούμενη συνεργασία του στην ποιητική δημιουργία «Εκ Βακχείας Μονογένεση», όπου η παρουσία της νοηματικής γλώσσας ανέδειξε στην πράξη τι σημαίνει καθολική πρόσβαση στον πολιτισμό. Η προσπάθεια αυτή δεν ήταν απλώς μια καλλιτεχνική επιλογή, στην ουσία υπήρξε στάση απέναντι σε μια πραγματικότητα που για χρόνια άφηνε πολλούς ανθρώπους έξω από τον πολιτισμό, σαν η τέχνη να απευθυνόταν μόνο σε όσους μπορούν να τη βιώσουν με έναν συγκεκριμένο τρόπο.
Η πορεία του προς το διδακτορικό και η συμμετοχή του σε αυτή τη νέα καλλιτεχνική δημιουργία μοιάζουν να συναντιούνται στο ίδιο σημείο, στην πραγματική ανάγκη να αλλάξουν τα δεδομένα. Να καταρριφθούν οι εύκολες αντιλήψεις για την κώφωση και κυρίως να δοθεί χώρος σε ανθρώπους που δεν θέλουν να αντιμετωπίζονται ως παθητικοί αποδέκτες της γνώσης ή της φροντίδας, αλλά ως ενεργοί πολίτες, επιστήμονες, ερευνητές και δημιουργοί.
Για την κοινότητα των Κωφών, η στιγμή αυτή έχει έναν ιδιαίτερο συμβολισμό. Όπως σημειώνει και η Σοφία Δευτερίγου, υπάρχει λόγος υπερηφάνειας όταν άνθρωποι «μάχιμοι» βρίσκονται πλέον σε θέσεις από τις οποίες μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των πραγμάτων. Ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος μοιάζει να είναι ένας από αυτούς τους ανθρώπους.
Σε λίγες ημέρες θα βρεθεί μπροστά στην ακαδημαϊκή κοινότητα για να ολοκληρώσει ένα μεγάλο κεφάλαιο της ζωής του. Όμως η δική του διαδρομή δεν τελειώνει εκεί. Αντίθετα, ίσως από εκεί να αρχίζει ένα ακόμη πιο σημαντικό κεφάλαιο. Γιατί κάθε άνθρωπος που καταφέρνει να φτάσει σε ένα σημείο όπου μέχρι χθες δεν υπήρχε κάποιος σαν εκείνον, δεν κατακτά μόνο μια προσωπική κορυφή. Ανοίγει και έναν δρόμο.
Και αυτός είναι ίσως ο σημαντικότερος λόγος που η ιστορία του Χρήστου Γεωργοκωστόπουλου αξίζει να ειπωθεί. Όχι μόνο επειδή ετοιμάζεται να γίνει ο πρώτος Κωφός διδάκτορας στον χώρο των Θεωρητικών Επιστημών στην Ελλάδα. Αλλά γιατί η διαδρομή του αποδεικνύει πως η κώφωση δεν περιορίζει τη γνώση, τη δημιουργία και τη δυνατότητα ενός ανθρώπου να προσφέρει.
Στην περίπτωση του Χρήστου, η γνώση και η τέχνη συναντιούνται. Η επιστήμη συναντά τη νοηματική γλώσσα και η ποίηση βρίσκει έναν ακόμη τρόπο να ταξιδέψει.
Κι αυτό το ταξίδι δεν χρειάζεται φωνή για να ακουστεί, αλλά είναι αναγκαία η ύπαρξη ανθρώπων που ξέρουν να κοιτούν πιο βαθιά, να καταλαβαίνουν πως η διαφορετικότητα δεν είναι απόσταση και να δίνουν χώρο σε κάθε γλώσσα που μπορεί να εκφράσει την ανθρώπινη ψυχή.
Μια ακαδημαϊκή διαδρομή με ιδιαίτερη επιστημονική και συμβολική σημασία ολοκληρώνεται στο Παιδαγωγικό Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, όπου ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος θα υποστηρίξει δημόσια τη διδακτορική του διατριβή, τη Δευτέρα 31 Αυγούστου, στις 11:00, στην Αίθουσα Συνεδριάσεων του Τμήματος. Με την επιτυχή ολοκλήρωση της διαδικασίας, θα είναι, σύμφωνα με το Τμήμα, ο πρώτος κωφός διδάκτορας στον χώρο των Θεωρητικών Επιστημών στην Ελλάδα και ένας από τους ελάχιστους στην Ευρώπη. Μια πορεία που χρειάστηκε να ξεπεράσει εμπόδια πρόσβασης στη γλώσσα και την πληροφορία, τεχνικές, τεχνολογικές και θεσμικές δυσκολίες, αλλά και στερεότυπα, τον λεγόμενο διεθνώς «Deaf Tax», τον «φόρο της κώφωσης». Ο Χρήστος Γεωργοκωστόπουλος έχει ήδη παρουσιάσει και δημοσιεύσει ερευνητικά ευρήματα στην Ελλάδα και το εξωτερικό, σε συνεργασία με την επιβλέπουσα της διατριβής του, επίκουρη καθηγήτρια του ΠΤΕΑ Γαλήνη Σαπουντζάκη, ενώ καθοριστική υπήρξε και η συμβολή της Μονάδας Ισότιμης Πρόσβασης του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με παρεμβάσεις για την άρση των εμποδίων και τη διασφάλιση ισότιμων όρων συμμετοχής στην έρευνα. Η μελέτη του, με αφετηρία τη διδασκαλία της νοηματικής γλώσσας, εξετάζει πτυχές της που συνδέονται με την οπτικοχωρική αντίληψη και τις δυσκολίες των ακουόντων σπουδαστών στην κατάκτησή τους. Η πορεία του, ωστόσο, ξεπερνά τα όρια μιας ακαδημαϊκής διάκρισης, αναδεικνύοντας στην πράξη ότι τα άτομα με αναπηρία δεν είναι μόνο αποδέκτες της γνώσης, αλλά και ερευνητές που παράγουν νέα γνώση και νέες μεθοδολογίες. Και ίσως αυτή να είναι η σημαντικότερη παρακαταθήκη του ένα ζωντανό παράδειγμα για ακούοντες, Κωφούς και βαρήκοους φοιτητές, που καταρρίπτει στερεότυπα για την κώφωση, τη γλώσσα και τις δυνατότητες ακαδημαϊκής και επιστημονικής εξέλιξης, αποδεικνύοντας πως όταν η γνώση γίνεται πραγματικά προσβάσιμη, η επιστήμη δεν αποκτά απλώς έναν ακόμη διδάκτορα, αλλά μια νέα, πολύτιμη φωνή.