Ο Νίκος Θεοδωράκης μιλά στο περιοδικό Πατρινόραμα Hellenic και τη δημοσιογράφο Ευτυχία Λαμπροπούλου με αφορμή τη θεατρική παράσταση Αγνώστου Πατρός Η Κρυφή Κασέτα που παρουσιάζεται στο Θέατρο Επίκεντρο+ στην Πάτρα. Μια παράσταση που αναμένεται να συζητηθεί, καθώς φωτίζει μια βαθιά προσωπική ιστορία γεμάτη έρωτα, σιωπή, αδικία και αποκάλυψη.
Μέσα από τη σκηνική αφήγηση ξετυλίγεται η ιστορία μιας γυναίκας που φέρνει στον κόσμο το παιδί ενός σπουδαίου συνθέτη σε μια δύσκολη εποχή, μια ιστορία που σημάδεψε ζωές και δίχασε ανθρώπους, ενώ η αλήθεια παρέμεινε για χρόνια κρυμμένη σε μια κασέτα. Η αυθεντική αυτή καταγραφή γίνεται η καρδιά της παράστασης και μεταφέρει το κοινό σε μια εξομολόγηση που ζητά δικαίωση.
Ο ίδιος ο Νίκος Θεοδωράκης αναφέρεται στη δημιουργία του έργου μέσα από το βιβλίο της Γωγώς Φάκου Θεοδωράκη, τονίζοντας πως η ανάγκη να ειπωθεί αυτή η ιστορία υπήρχε πάντα, ενώ η μεταφορά της στο θέατρο αποτέλεσε μια φυσική συνέχεια. Η διαδικασία βασίστηκε σε έρευνα αλλά και σε προσωπικά βιώματα, καθώς και σε μια σπάνια συνέντευξη της μητέρας του που ρίχνει φως σε άγνωστες πτυχές της ζωής τους.
Μιλώντας για την προσωπική του διαδρομή, εξηγεί πως η ταυτότητά του διαμορφώθηκε περισσότερο από την αγάπη του για τη μουσική και την τέχνη, παρά από το βάρος ενός μεγάλου ονόματος. Περιγράφει τα δύσκολα χρόνια της σιωπής και της απόκρυψης, αλλά και τη στιγμή της αποκάλυψης που άλλαξε τα πάντα, αφήνοντας βαθύ αποτύπωμα στη ζωή του.
Το έργο λειτουργεί ταυτόχρονα ως καταγγελία και ως απελευθέρωση, αναδεικνύοντας όχι μόνο μια οικογενειακή ιστορία αλλά και μια κοινωνική πραγματικότητα που για χρόνια έμενε στο περιθώριο. Μέσα από την ερμηνεία της Γωγώς Φάκου Θεοδωράκη, η μορφή της μητέρας αποκτά φωνή και παρουσία, διεκδικώντας τη δική της αλήθεια.
Αναφερόμενος στον Μίκη Θεοδωράκη, ο Νίκος τον περιγράφει πάνω απ όλα ως πατέρα, έναν άνθρωπο με τον οποίο μοιράστηκε ουσιαστικές στιγμές, πέρα από τον μύθο και τη δημόσια εικόνα. Τονίζει πως η αλήθεια, όσο δύσκολη κι αν είναι, οφείλει να λέγεται, με σεβασμό προς όλους.
Η παράσταση δεν είναι μόνο μια καλλιτεχνική πρόταση αλλά μια βαθιά ανθρώπινη εξομολόγηση που καλεί το κοινό να γίνει μάρτυρας μιας ιστορίας που έπρεπε να ειπωθεί. Ένα έργο που ισορροπεί ανάμεσα στη μνήμη, τη δικαίωση και την ανάγκη για φως.
Η προσωπική σας ιστορία συνδέεται με μια λιγότερο γνωστή πλευρά του Μίκη Θεοδωράκη. Πόσο δύσκολο ήταν να μετατραπεί μια τόσο ευαίσθητη οικογενειακή αλήθεια σε δημόσιο θεατρικό λόγο;
Ο δρόμος για να υπάρξει αυτή η Θεατρική παράταση άνοιξε με την δημιουργία του υπέροχου βιβλίου Αγνώστου Πατρός της συζύγου μου ,Γωγώς Φάκου Θεοδωράκη.Ήταν επιθυμία μου κάποια στιγμή να υπάρξει ένα τέτοιο βιβλίο και η Γωγώ το δημιούργησε εντελώς αβίαστα. Χωρίς την δική μου συμβολή παρά μόνο παρατηρώντας όσα συνέβαιναν γύρω μου, κάνοντας ερευνα και αντλώντας πληροφορίες. Ταυτόχρονα “συνομίλησε” με την μητέρα μου ακούγοντας συνέντευξη της, που είχε δώσει την δεκαετία του 90 σε γνωστό δημοσιογράφο, ο οποίος ερευνούσε την ιστορία μου.
Το γεγονός ότι είστε παιδί εξωσυζυγικής σχέσης ενός τόσο εμβληματικού προσώπου επηρέασε την ταυτότητά σας. Το έργο αυτό λειτουργεί ως προσωπική κάθαρση ή ως δημόσια καταγγελία;
Την προσωπικότητα μου την καθόρισε περισσότερο η αγάπη μου για την μουσική και τις τέχνες παρά τα όσα περίεργα και δύσκολα βιώναμε. Ζούσα σε μια οικογένεια που κουβαλούσε και έκρυβε ένα τέτοιο μυστικό έως τα 34 μου χρόνια. Όλα τα όνειρα που έκανα όπως και την ίδια μου την ζωή, υπονόμευαν οι άνθρωποι που γνώριζαν την αλήθεια. Δεν την αποκάλυπταν ώστε να πατήσω πιο σταθερά στα πόδια μου. Χωρίς αυτό να υπονοεί πώς η ζωή μου θα ήταν πιο εύκολη γνωρίζοντας ότι ο πατέρας μου είναι ο Μίκης γιατί πάντα έτσι κι αλλιώς αγωνιζόμουν για τα πάντα. Όμως η υπονόμευση είναι άλλο θέμα. Στην πιο δημιουργική μου ηλικία έσκασε μια βόμβα όπου είχε πολλες συνέπειες για όλους μας.Είναι αυτό που ακούμε συχνά να λέγετε : τα μεγαλύτερα εγκλήματα γίνονται μέσα στα σπίτια μας.Ένα έργο ,όπως το (Α) ΓΝΩΣΤΟΥ ΠΑΤΡΟΣ Η ΚΡΥΦΗ ΚΑΣΕΤΑ, έχει πολλούς αποδέκτες.
Λειτούργησε, σε ένα βαθμό ,ως καταγγελία ώστε να μην δημιουργούνται τέτοιες καταστάσεις ή να μην αντιμετωπίζονται από το σύστημα τα παιδιά όπως αντιμετωπίζουν εμένα.Λειτούργησε, όμως,και ως απελευθέρωση. Η γνωστοποίησή της πραγματικής σχέσης μας με τον πατερα Μίκη Θεοδωράκη ,τους δεσμούς που προλάβαμε να δημιουργήσουμε, τα χρόνια που βρεθήκαμε κοντά. Μέσα από την εκπληκτική ερμηνεία της Γωγώς στο ρόλο της μητέρας μου συστήνουμε την Αλεξάνδρα ξεκαθαρίζοντας το γεγονός της σχέσης της μαζι του. Είναι και η δική της κάθαρση.
Ποια ήταν η μεγαλύτερη πρόκληση στο να αποδωθεί σκηνικά ένας άνθρωπος όπως ο Μίκης Θεοδωράκης σαν πατέρα, όχι σαν μύθος;
Κάθε τέτοια ιστορία έχει πολλά αρνητικά στοιχεία. Υπάρχουν όμως και τα θετικά: με τον Μίκη είχαμε την ευκαιρία να συζητούμε τα πάντα. Μπροστά μου μιλούσε για όλα και για όλους ελεύθερα, δείχνοντας μου ταυτόχρονα και μεγάλη εμπιστοσύνη. Ευτυχής λοιπόν,που τον κουβαλάω μέσα μου ολόκληρο, με τα «αρνητικά» και τα θετικά του.Τον έχω στο μυαλό και την καρδιά μου ,όπως ακριβώς ήταν.Άλλωστε από την αρχή τον αντιμετώπισα ως πατέρα και όχι ως θαυμαστής του έργου του. Ήταν μια σπουδαία προσωπικότητα που μας άφησε σημαντική παρακαταθήκη μέσα από το έργο του!!!Για μένα, ήταν πάνω απ όλα, ο πατέρας που βρήκα μετα απο χρονια.
Φοβηθήκατε ποτέ την αντίδραση του κοινού ή της «επίσημης» αφήγησης γύρω από το όνομα Θεοδωράκης;
Πάντα ήμουν και θα παραμείνω υπηρέτης της αλήθειας, όσο δύσκολη και σκληρή κι αν είναι, πρέπει να λέγετε. Η Γωγώ με βοήθησε μέσα από την τέχνη της να την πούμε στον κόσμο με τον καλύτερο τρόπο. Με σεβασμό ,προς όλους . Όπως είπε ο Μπρέχτ, πρέπει να υπήρχει η τέχνη για την ζωή κι όχι απλά η τέχνη για την τέχνη. Αντιδράσεις γιατί; Η κοινωνία μας έχει προχωρήσει. Μόνο η επίσημη πολιτεία διατηρεί ένα οικογενειακό δίκαιο άθλιο που η βάση του, έχει ακόμα τις ρίζες της στην φεουδαρχία. Αλλά εμείς, είναι στη μοίρα μας, ως Θεοδωράκη-δες να πρωτοπορούμε.
Υπάρχουν στοιχεία στο έργο σας που δεν έχετε τολμήσει ακόμη να αποκαλύψετε πλήρως; Αν ναι, τι σας κρατά πίσω;
Κάθε σχέση πατέρα και γιου έχει και τα μυστικά της που όμως δεν αφορούν τον κόσμο. Τα ουσιαστικά πράγματα έχουν ειπωθεί. Υπάρχουν πράγματα που περισσότερο αφορούν συμπεριφορές τρίτων απέναντι στο πατέρα μου και που εάν είχα την δύναμη δεν θα τα επέτρεπα. Όμως τα χέρια μου ήταν δεμένα λόγο της ιδιαίτερης σχέσης που είχαμε.
Πώς θα θέλατε να «ξανασυστηθεί» ο πατέρας σας μέσα από τη δική σας ματιά στο κοινό που τον γνώρισε μόνο ως σύμβολο;
Έτσι όπως εξελίχθηκαν τα πράγματα αποδεικνύεται ότι Ο Μίκης ήταν και για εμένα παραμένει το σύμβολο του Ασυμβίβαστου Επαναστάτη με μεγάλη προνοητικότητά.
Τελικά, το έργο αυτό είναι περισσότερο μια πράξη συμφιλίωσης με το παρελθόν ή μια προσπάθεια να διεκδικήσετε τη δική σας θέση στην ιστορία;
Κάθε άνθρωπος έχει την δική του θέση στην ιστορία. Εμένα δεν με καθόρισε η σχέση με τον πατέρα μου. Από πολύ μικρός ακολουθούσα τον δρόμο της μουσικής και εάν είχα τα εφόδια και το περιβάλλον που μπορεί να ανθίσει ένα παιδί, θα έκανα πολύ περισσότερα και πιο σπουδαία πράγματα. Δεν έχω παράπονο. Κατάφερα να εκπληρώσω πολλά από τα όνειρα μου. Στάθηκα όρθιος περνώντας μέσα από συμπληγάδες και φοβερή υπονόμευση. Και έναν πόλεμο που συνεχίζεται μέχρι σήμερα. Μόνο ένα όνομα ή η σχέση με έναν τόσο σπουδαίο άνθρωπο δεν φτάνουν ώστε να μπορείς να σταθείς σε ένα χώρο που είναι τρομερά ανταγωνιστικός, αδίσταχτος για μια θέση. Έχω την δική μου περπατησιά μέσα στη τέχνη και το δικό μου αποτύπωμα σε σχέση με αυτό που είμαι εγώ. Θα ήθελα να κλείσω λέγοντας πως παρά το ότι ο πατέρας μου ζητούσε διακαώς να του βρουν ένα τρόπο να υπάρχει δημόσια το έργο του ελεύθερο δεν του το πρόσφερε κανείς.
Δημιούργησα το Mikis Radio (mikisradio.com) χωρίς να μου το ζητήσει. Ήταν δική μου ιδέα . Ήθελα όλος αυτός ο γνήσιος, λαϊκός και εκλεπτισμένος πλούτος της μουσικής του να φτάσει όσο μακρινά γίνεται με τα μέσα που υπάρχουν σήμερα. Αυτό είναι η δική μου προσφορά σ εκεινον: να υπάρχει πλέον ελεύθερο το έργο του ώστε να μπορεί ολόκληρος ο κόσμος να το απολαμβάνει χωρίς συνδρομές και διαφημίσεις. Του είχα τονίσει ότι μόνο ένας γνήσιος Θεοδωράκης μπορούσε να τον ελευθερώσει γράφοντας την δικιά του ιστορία. Και συμφώνησε χαμογελώντας τρυφερά. Για την δημιουργία του ραδιοφώνου, στην τελευταία του συνέντευξη που έδωσε σε εμένα, είπε πως αισθάνθηκε όπως όταν γιόρταζε με όλους τους έλληνες την απελευθέρωση της πατρίδα μας από τους Ναζί.