Ο Μανώλης Μούτσος ξεκίνησε σαν παίκτης του μπάσκετ στο Π.Φάληρο και στην συνέχεια να ασχολείται και στον χώρο της εστίασης με τις δημόσιες σχέσεις. Σήμερα είναι βασικός ιδρυτής του Momentum Group που κυριαρχεί στην εστίαση σε όλα τα επίπεδα της και έχει και θεσμική θέση στον χώρο. Μαζί του μιλήσαμε για την κατάσταση στον χώρο της εστίασης και της διασκέδασης σήμερα, που φέρνει πολλά έσοδα στο ΑΕΠ και θέσεις εργασίας. Ακόμα για το αν υπάρχει χώρος για νέες επενδύσεις. Αλλά και τα προβλήματα του κλάδου, την ακρίβεια, την έλλειψη προσωπικού και πόσο άλλαξε ο τρόπος διασκέδασης του Έλληνα μετά την πανδημία.
Συνέντευξη στον Σωτήρη Γεωργίου
κ. Μούτσο, έχετε μια μεγάλη πορεία με τον όμιλο Momentum Group που δημιουργήσατε. Και είστε και σε μια Ένωση στον χώρο της εστίασης που έπαιξε σημαντικό ρόλο στον καιρό της πανδημίας για προβλήματα του κλάδου σας. Πως ξεκίνησαν όλα;
Ναι, είμαι στο ΔΣ του σωματείου BARECA που άρχισε στην Αθήνα από διάφορους επιχειρηματίες που είχαν κυρίως μαγαζιά εστίασης, μπαρ, εστιατόρια και καφέ. Δεν ήταν τα κέντρα δια-σκέδασης πχ ή τα ψητοπωλεία. Είναι τα μαγαζιά που είχαν και τα περισσότερα θέματα. Πρόεδρος είναι ο Ηρακλής Ζησιμόπουλος που είναι και στην Μύκονο. Γίνονται κατά διαστήματα κάποια ραντεβού ακόμα και με υπουργούς για τα προβλήματα του κλάδου μας. Εμείς ξεκινήσαμε με το Ακάνθους το 2002 στην Γλυφάδα σαν μεζεδοπωλείο και τώρα έχουμε σαν όμιλος 15 μαγαζιά εστίασης σε όλα τα είδη. Με παρουσία, σε νησιά αλλά και στα μπουζούκια. Κάνουμε διάφορες συνεργασίες, ετοιμάζουμε και άλλα πράματα. Έχουμε χώρους με τουρισμό πλέον. Οι ξένοι που έρχονται στην Ελλάδα δεν έρχονται μόνο για το ξενοδοχείο. Θέλουν να βγουν, να διασκεδάσουν. Έτσι γίνονται επενδύσεις και όχι μόνο στην Μύκονο. Ο κόσμος θέλει να διασκεδάσει στην Ελλάδα και λόγω καιρού. Η εστίαση είναι σε μια μεταβατική φάση καθώς αλλάζουν τα πράματα, σε νομικό πλαίσιο, σε φορολογικό και προσπαθούν όλα να γίνουν πιο σωστά και οργανωμένα. Ενώ τα έξοδα γενικά έχουν εκτοξευθεί. Πιστεύω ότι σε 2-3 χρόνια θα είναι πιο σωστά όλα στον χώρο μας και θα έχουν μείνει οι επαγγελματίες.
Και κάπως έτσι φαντάζομαι αποφασίσατε την επέκταση σας και εκτός Αθήνας
Η εστίαση σαφώς εμπεριέχει την διασκέδαση, υπάρχουν και συγκεκριμένα νησιά. Σε άλλα όμως π.χ. που δεν έχουν διασκέδαση, υπάρχει η γαστρονομία όπως στην Σαντορίνη. Οι άνθρωποι που έρχονται για διακοπές στην Ελλάδα, επιζητούν το μπάνιο που είναι όμως συνυφασμένο με την εστίαση. Κάπως έτσι κάναμε δύο μαγαζιά στην Σύρο που είμαστε εδώ και τρία χρόνια. Είναι ένα νησί που ανεβαίνει πολύ και έχει και αρκετό ελληνικό τουρισμό καθώς έχει πιο φυσιολογικές τιμές. Όλα τα νησιά εκτός από τα πιο δημοφιλή όμως, είναι ανεβασμένα και γίνονται επενδύσεις. Εμείς σαν όμιλος το πρώτο μαγαζί μας χρονικά είναι το Ακάνθους που πλέον μπαίνει στα 20 χρόνια, είναι κλαμπ πια αν και δεν ξεκίνησε έτσι. Είναι το Nalu, ο Ιστιοπλοϊκός στον Πειραιά και το Opus και τα εστιατόρια feedέλ. Ακόμα μπήκαμε με το Romeo στα μπουζούκια και πολλά ακόμα πιο μικρής εμβέλειας. Είμαστε σε μια φάση που κοιτάμε να πηγαίνουν όλα σωστά και έχουμε τα μάτια μας ανοιχτά σε νέα πρότζεκτ.
Τελικά πήρατε βοήθεια στην εποχή της πανδημίας από το κράτος;
Υπήρχε πράγματι μια σοβαρή βοήθεια από το κράτος στην πανδημία. Μας έκανε πιο επιφυλακτικούς αφού ήταν ένα μεγάλο σοκ καθώς δεν περιμέναμε ποτέ ότι θα μείνουμε 8-9 μήνες κλειστοί. Ψαχθήκαμε στην δουλειά σε θέμα εξόδων, εσόδων. Αυτοί που ήταν πιο υγιείς απλά έκαναν ένα διάλειμμα. Και με τα ενοίκια και τις επιστρεπτέες υπήρχε βοήθεια και αν ήσουν υγιής το ξεπερνούσες. Το προσωπικό επίσης μπόρεσε να συντηρηθεί σε ένα βαθμό. Πιο πολλά προβλήματα έχουμε τώρα με το ρεύμα π.χ. παρά τότε.
Ισχύει ότι το πρόβλημα προσωπικού στον κλάδο σας είναι τεράστιο;
Είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα της δουλειάς μας η έλλειψη προσωπικού. Και δεν έχουμε εξήγηση. Λένε ότι πήγαν στα ντελίβερι και ότι πήγαν σε άλλες δουλειές. Υπάρχει τεράστιο πρόβλημα και σήμερα και ίσως είναι και ο λόγος που δεν ανοίγουν νέα μαγαζιά! Γιατί δεν υπάρχουν άτομα να τα στελεχώχουν. Ακόμα και τα νησιά και τα ξενοδοχεία είχαν πρόβλημα. Δε ξέρω πως θα λυθεί. Το καλοκαίρι με άλλες τόσες επιχειρήσεις στα νησιά μεγαλώνει το πρόβλημα.
“Η εστίαση είναι σε μια μεταβατική φάση καθώς αλλάζουν τα πράγματα και σε νομικό πλαίσιο και σε φορολογικό και προσπαθούν όλα να γίνουν πιο σωστά και οργανωμένα”
Πολλοί λένε που να ανοίξεις επιχείρηση στην εστίαση όταν θα έχεις τόσα έξοδα και ότι θα…μπλέξεις! Ισχύει;
Είμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο. Έπεσαν κάπως οι φόροι, αν μπουν όλα σε μια σειρά και λειτουργούν νομότυπα, θα εξισορροπηθεί το θέμα. Βέβαια έχουμε πολλά έξοδα σε ΙΚΑ, φορολογία. Όμως το ρεύμα μας απασχολεί περισσότερο. Σε σοβαρό ποσοστό δεν υπάρχει κάλυψη από τα προγράμματα στο ζήτημα αυτό. Βάλτε ότι μ.ο. πληρώνουμε το διπλάσιο. Μας βοήθησε λίγο και ο καιρός αλλά υπάρχει πρόβλημα και δεν μπορούμε να ακριβαίνουμε συνέχεια τα προϊόντα γιατί πέφτει η πελατεία. Ακριβύναμε όλα τα μαγαζιά αλλά η αύξηση ήταν για να καλύψει την πρώτη ύλη και όχι το ρεύμα ή το προσωπικό. Αυτά έχουν χαθεί από την κερδοφορία. Έχει πέσει πολύ πλέον η κερδοφορία και είμαστε όλοι σε μια φάση αναμονής και για την ενέργεια και τις τιμές των προϊόντων. Είναι πράγματι μεγάλο το ρίσκο να ασχοληθεί κάποιος σήμερα στην εστίαση. Γι’ αυτό δεν έχουμε πολλά νέα πρόσωπα. Ένας καινούργιος είναι πολύ δύσκολο να αντέξει. Οι νόμοι της εστίασης και των μαγαζιών είναι παλιοί. Πρέπει να γίνουν κάποια πράματα από την αρχή για να μπουν σε μια σειρά σωστή. Πολλοί ανοίγουν μαγαζιά, πάνε να δουλέψουν παιδιά και δεν πληρώνονται. Πρέπει να γίνουν πιο δύσκολοι οι όροι για να ανοίξεις ένα μαγαζί ώστε να το δουν όλοι πιο επαγγελματικά. Καθώς από κάποιους υπήρχε η νοοτροπία μαζευόμαστε 2-3 φίλοι, βάζουμε 20χιλ., ανοίγουμε. Αν δεν πάει καλά το κλείνουμε και δεν πληρώνουμε κανέναν. Θα πρέπει να υπάρχουν καλύτερες δικλείδες ασφαλείας για εργαζόμενους, προμηθευτές κτλ για να μην έχουμε τα «πιστόλια» που λέμε και για να μην χαλάει η αλυσίδα. Όπως π.χ. στις ΗΠΑ για να πάρεις μια άδεια πρέπει να πληρώσεις ένα ποσό. Θα έπρεπε για μένα π.χ. να μπει ένα πλαφόν στα μαγαζιά που ανοίγουν. Ώστε π.χ. σε ένα Δήμο αν υπάρχουν συγκεκριμένες άδειες, αυτός που θέλει να ανοίξει ένα νέο, θα αγοράσει την άδεια από κάποιον που δεν πάει καλά και έτσι θα μπορέσει ο τελευταίος να κλείσει κάποιες τρύπες. Έτσι θα αποκτήσουν δύναμη, οι άδειες και κυρίως αυτών που δεν πάνε καλά.
Ποιό είναι το μυστικό της επιτυχίας στην εστίαση;
Δεν υπάρχει μυστικό. Είναι συνηθισμένο αυτό που λέω, αλλά είναι η αλήθεια. Απλά μετρά η δουλειά αλλά και να παρακολουθείς την εξέλιξη. Πρέπει να είσαι στα μαγαζιά, να είσαι συνέχεια μέσα στα πράματα και να πρωτοπορείς. Το προσωπικό είναι σημαντικό και πρέπει να έχει ανάλογη νοοτροπία με την επιχείρηση, να υπάρχει τάξη και ισορροπία και στο θέμα πληρωμών. Για να ασχολείσαι μόνο με την δουλειά σου και πως να γίνεις καλύτερος.
Η εστίαση επέστρεψε πλέον εκεί που ήταν προ πανδημίας; Και υπήρξαν αλλαγές στις συνήθειες;
Αυτή την στιγμή τα μπουζούκια είναι στην καλύτερη φάση των τελευταίων χρόνων. Όλα σχεδόν δουλεύουν πολύ έστω και δίημερο. Απλώνονται και οι ημέρες, καθώς άλλα ανοίγουν Τρίτη και Πέμπτη και πολλά τις Κυριακές. Η δια- σκέδαση δεν πεθαίνει στην Ελλάδα για- τί είναι στην ιδιοσυγκρασία μας, έχουμε και τους ξένους και τον καιρό το καλοκαίρι. Επίσης ο κλάδος μας έχει ένα μεγάλο ποσοστό εργαζομένων, έχουμε πολλά νέα παιδιά που θα ξοδεύσουν στην κατανάλωση αυτά που βγάζουν. Είναι πολύ μεγάλο και ενεργό κοινό. Γενικά πάντως έχουν μειωθεί οι μέρες. Αλλά και οι ώρες λειτουργίας. Πριν χρόνια π.χ. …έσβηνε η δουλειά σε κάποιες πιάτσες στην 01.00 και τώρα αρχίζει και πέφτει από τις 23.00. Στην εποχή της πανδημίας ο κόσμος έκανε στροφή στο φαγητό και στα εστιατόρια καθώς υπήρχαν και περιορισμοί. Στις καθημερινές έχει επηρεάσει και
την ώρα ως ένα σημείο αυτό που έγινε με την πανδημία. Το Σαββατοκύριακο όμως παραμένει ως έχει και ίσως και καλύτερα!
“Η διασκέδαση δεν πεθαίνει στην Ελλάδα γιατί είναι στην ιδιοσυγκρασία μας και έχουμε και τους ξένους και τον καιρό το καλοκαίρι.”
Πόσο θα βοηθήσει και τον κλάδο σας το πρότζεκτ του Ελληνικού;
Εμείς θα συμμετέχουμε κιόλας, αλλά δεν ξέρουμε ακριβώς πως θα επηρεάσει. Κάποιες περιοχές κοντινές πάντως στην αρχή θα έχουν ίσως πρόβλημα για ένα διάστημα μιας και όλος ο κόσμος θα θέλει να πάει στο Ελληνικό. Άρα θα υπάρχει μια κάμψη. Ομως θα φέρει τουρισμό και θέσεις εργασίας και θα βοηθήσει την γύρω περιοχή. Ήδη έχει φέρει έναν άλλο αέρα στις κατασκευές, στην Γλυφάδα π.χ. μετά από χρόνια χτίζονται κατοικίες. Ήδη αγοράζουν ακίνητα πολλοί ξένοι. Θεωρώ ότι το Ελληνικό θα κινηθεί σε ήπιο μοτίβο διασκέδασης. Με ρωτάνε θα γίνετε Ντουμπάι; Πιο ωραία
από Ντουμπάι δεν είμαστε; Δεν ξέρω αν θέλουμε κιόλας να γίνουμε!
Δείτε το άρθρο στο τεύχος Απριλίου 2023 που κυκλοφορεί με διπλό εξώφυλλο σε όλη την Ελλάδα !
