Ο Σωτήρης Δελής έχει μια εξαιρετική διαδρομή και ιδιαίτερα χαρακτηριστική. Γεννημένος στην Πάτρα, βρέθηκε στην Σουηδία ακολουθώντας την σημερινή Σουηδή σύζυγο του που γνώρισε στην Ρόδο το 1977 και όχι απλά έμεινε εκεί, αλλά μπήκε και στην Σουηδική Βουλή! Πως έγιναν όλα αυτά αλλά και πως είναι η Σουηδία σήμερα που ακούμε πολλά και διάφορα, τα αποκαλύπτει στο «Πατρινόραμα».
Συνέντευξη στον Σωτήρη Γεωργίου.
• κ Δελή πως ξεκινά η ιστορία σας. Πήγατε στην Σουηδία για σπουδές και στεριώσατε εκεί. Πείτε μας για τις σπουδές σας
και τα πρώτα σας βήματα εκεί.
«Τα σχέδια μου μετά τις γυμνασιακές μου σπουδές ήταν να σπουδάσω στο εξωτερικό. Οι οικονομικές μου όμως δυνατότητες για το εγχείρημα ήταν πολύ περιορισμένες. Έτσι αποφάσισα να εργαστώ μερικές σεζόν στην Ρόδο για να συμπληρώσω το αναγκαίο ποσό των σπουδών. Στο δρόμο μου όμως βρέθηκε η σημερινή σύζυγος μου Agneta που όχι μόνο έβαλε φρένο στα σχέδια μου αλλά τα άλλαξε και εντελώς! Έτσι στο τέλος Οκτωβρίου του 1977 βρέθηκα στην Στοκχόλμη. Ήταν η αρχή του χειμώνα, ο ήλιος ήταν άφαντος, το κρύο τσουχτερό, η γλώσσα άγνωστη, οι συμπεριφορές και ο τρόπος ζωής πρωτόγνωρος για εμένα. Τα πρώτα μου βήματα ήταν αργά και βαριά σαν να φορούσα παπούτσια από τσιμέντο! Εκτός της τότε αγαπημένης μου δεν είχα κανένα να μιλήσω. Θυμάμαι πάλευα με τον εαυτό μου ενώ στο διπλανό δωμάτιο κοιμόταν ένας άνθρωπος που ήθελα πολύ να μοιραστώ την ζωή μου μαζί του . Για τρία χρόνια ξεκίνησα για να μάθω την καινούργια γλώσσα, εξετάσεις στο τμήμα οικονομικών σπουδών του πανεπιστημίου της Στοκχόλμης και ευκαιριακές δουλειές. Πραγματικός Γολγοθάς…».
• Και στην συνέχεια ασχολείστε με την τοπική αυτοδιοίκηση και την πολιτική. Πως έγινε αυτό και ποιά ήταν η πορεία σας .Με ποιό κόμμα και τι κάνατε στην θητεία σας;
«Με την τοπική αυτοδιοίκηση ασχολήθηκα για πρώτη φορά την δεκαετία του 1990.Ήμουν τότε διευθυντής επενδύσεων και δανείων στον σουηδικό τραπεζικό όμιλο Swedbank, ένας από τους μεγαλύτερους του κλάδου στην Ευρώπη.Μου έγινε πρόταση από το κόμμα των Μετριοπαθών, Moderata Samlingspartiet, σε δημοτικό επίπεδο στην πόλη του Jönköping. Επειδή η πολιτική σε σουηδικό δήμο δεν δίνει τα απαραίτητα προς το ζειν, έπρεπε να κρατήσω και την εργασία μου και να κάνω και πολιτική καριέρα. Ήμουν από τους πολύ λίγους ξένους θυμάμαι τότε και οι Σουηδοί ήταν και είναι πάντα προσεκτικοί με άτομα που έρχονται από χώρες με διαφορετικό αξιακό σύστημα από το δικό τους. Μετά μου προτάθηκε να εκπροσωπήσω το κόμμα σε θέματα σχολικής εκπαίδευσης στο Δήμο. Αργότερα έφτασα μέχρι και τον ρόλο του αντιπρόεδρου στις τεχνικές υπηρεσίες του Δήμου, συνέχισα σαν μέλος του ΔΣ του δήμου και αντιπρόεδρος στην δημοτική εταιρεία κατοικίας. Ο Δήμος έχει εταιρεία σε μορφή ΑΕ με 15000 διαμερίσματα, μια από τις μεγαλύτερες στη χώρα. Πάντα μου έδιναν ρόλους που είχαν να κάνουν με χρήματα γιατί σαν τραπεζικός είχα την εμπειρία που χρειάζονταν.Η περίοδος ήταν από το 1996-2014 όποτε και εκλέχτηκα βουλευτής στην σουηδική Βουλή και με θητεία στις επιτροπές περιβάλλοντος και γεωργίας όπως και στην επιτροπή εξωτερικών υποθέσεων. Στην περίοδο εκείνη συμπλήρωσα και τις ακαδημαϊκές μου γνώσεις με το Master στην διοίκηση επιχειρήσεων του πανεπιστημίου του Γκέτεμποργκ. Επίσης αφιέρωσα 10 χρόνια σαν πρόεδρος ομάδας του χάντμπολ όπου από την 5η κατηγορία της Σουηδίας βρεθήκαμε στην ελίτ!»
• Πως είναι το πολιτικό σύστημα στην Σουηδία. Τι διαφορές έχουμε;
«Η Σουηδία έχει σαν πολίτευμα την Βασιλευομένη Δημοκρατία. Ο Βασιλιάς Κάρολος Γουσταύος ο 16ος όμως και η Βασιλική οικογένεια, έχουν μόνο αντιπροσωπευτικά καθήκοντα όπως για παράδειγμα εθιμοτυπικές επισκέψεις σε άλλες χώρες . Η Βασιλική οικογένεια δεν έχει ανάμιξη με πολιτικά κόμματα και την πολιτική της χώρας. Στο κοινοβούλιο της χώρας αντιπροσωπεύονται επτά πολιτικά κόμματα και 349 βουλευτές. Οι κυβερνήσεις της χώρας τα τελευταία 30 χρόνια είναι κυβερνήσεις μειοψηφίας που καθιστά την διακυβέρνηση εξαιρετικά δύσκολη και μερικές φορές προβληματική υπόθεση. Μιλάμε για μια χώρα που είναι σχεδόν τετραπλάσια σε έκταση από την Ελλάδα και χωρίζεται σε 20 περιφέρειες και 290 δήμους! Η σημερινή κυβέρνηση είναι κυβέρνηση δεξιάς παράταξης των κομμάτων Σουηδών Δημοκρατών, Μετριοπαθών, Χριστιανοδημοκρατών και Φιλελεύθερων. Πρωθυπουργός ο κ Ουλφ Κρίστερσον, φίλος και πρώην συνάδελφος κατά την διάρκεια της θητείας μου στο κοινοβούλιο. Οι διάφορες με την Ελλάδα είναι τόσο πολλές !Ξεχωρίζουν οι κόκκινες γραμμές μεταξύ πολιτικής και εκτελεστικής εξουσίας. Ακόμα η σχεδόν μηδενική ύπαρξη διαφθοράς, η αποτελεσματική δικαστική εξουσία, οι χαμηλοί τόνοι στην δημόσια συζήτηση, η συστηματική εργασία και στρατηγικές που διέπουν την ανάπτυξη της χώρας».
• Πείτε μας λίγο και για την Σουηδία. Πως είναι η οικονομία της,που βασίζεται και ποιά θα είναι η Σουηδία του μέλλοντος;
«Η Σουηδία είναι μια χώρα που είχε την τύχη να μείνει έξω από πολεμικές συρράξεις πάνω από 200 χρόνια. Έτσι είχε την ευκαιρία να αναπτύξει την βιομηχανική της βάση, τεχνολογία και έρευνα. Είναι μια χώρα με ανοιχτή οικονομία που το μεγαλύτερο μέρος της βιομηχανικής της παραγωγής εξάγεται. Είναι πρωτοπόρος σε νέες τεχνολογίες. Όπως λέω είναι ένας «νανογίγαντας» στην παγκόσμια οικονομία με παραγωγή σε βαριά βιομηχανικά και τεχνολογικά προϊόντα όπως αεροσκάφη, υποβρύχια, αυτοκίνητα, ηλεκτρονικά προγράμματα νέας γενιάς, φαρμακοβιομηχανία, ατσάλι, σίδηρο κλπ. Η μελλοντική Σουηδία ανήκει στην ”αιχμή του τεχνολογικού δόρατος” σε παγκόσμιο επίπεδο με τα συστήματα της, την γνώση και έρευνα όπως και το ειδικευμένο δυναμικό της από εργάτη μέχρι ερευνητή. Μια χώρα που δουλεύει σαν ”ελβετικό ρολόι”.
“Το ”τόλμημα” της μετανάστευσης έχει μια μεγάλη τιμή που απλά παρά πολλοί άνθρωποι δεν ”αντέχουν” να πληρώσουν”
• Αληθεύει ότι στη Σουηδία σχεδόν δεν υπάρχουν πια μετρητά και πολλοί εργαζόμενοι έχουν τσιπάκι για πιο γρήγορες συναλλαγές;
«Είχα την τύχη και την ευκαιρία σαν τραπεζίτης να συμμετάσχω στην προσπάθεια να καταργηθούν τα φυσικά χρήματα και να αντικατασταθούν από τις ηλεκτρονικές πληρωμές μέσω καρτών, τηλεφώνων κλπ. Μετρητά υπάρχουν αλλά κοστίζουν! Η σκέψη για την αλλαγή που σήμερα είναι πραγματικότητα έγινε για να μειωθούν οι τραπεζικές ληστείες-σήμερα καμία, για τον περιορισμό του μαύρου χρήματος, ενώ αποκαλύφθηκαν
τεράστια ποσά που κρύβονταν πίσω από το φυσικό νόμισμα. Ακόμα έγινε και για περιβαλλοντικούς ρόλους καθώς τα φυσικά χρήματα απαιτούν παραγωγή, μεταφορές, ασφάλεια ,δηλ τεράστια ποσά που τώρα έχουν περιοριστεί. Όσον αφορά το μύθο για τα ”τσιπάκια” που υπάρχουν πρέπει να αποδομηθεί! Είναι δημιούργημα άρρωστης φαντασίας που διαδίδεται στην χώρα μας.
Αντίθετα ”τσιπαρισμένα” είναι τα κατοικίδια ζώα εδώ ώστε να υπάρχει έλεγχος και οι ιδιοκτήτες τους να πληρώνουν τους ανάλογους φόρους και να έχουν την ευθύνη των κατοικίδιων τους».
• Εσείς αισθάνεστε Έλληνας ή …Σουηδός μετά από τόσα χρόνια και τέτοια θέση;
«Δύσκολη ερώτηση. Μετά από 45 χρόνια στην χώρα αυτή μπορώ να πω με βεβαιότητα ότι αισθάνομαι και τα δύο! Χρωστώ πολλά σε αυτή την χώρα που η ίδια μου η γενέτειρα δεν θα μπορούσε να μου προσφέρει σε μορφή ευκαιρίας. Επίσης η σχέση μου με την Σουηδία είναι σχέση
αίματος αφού η σύζυγος μου είναι Σουηδέζα και τα τρία παιδιά μας έχουν γεννηθεί και μεγαλώσει εδώ. Τα παιδιά έχουν ελληνικά διαβατήρια και μιλούν τα ελληνικά όμως! Ο μικρός μας εγγονός έχει ελληνική ταυτότητα και βαφτίστηκε στην Πάτρα πριν δυο χρόνια. Η Ελλάδα ζει μέσα τους και αποτελεί ένα μεγάλο μέρος της ζωής μας».
• Πως αντιμετωπίζουν τους Έλληνες οι Σουηδοί; Τι γνώμη έχουν για εμάς;
«Ο Σουηδός είναι πολύ προσεκτικός με ανθρώπους που δεν έχουν την ίδια αξιακή βάση, δεν μιλούν την γλώσσα και δεν συμπεριφέρονται όπως ένας σκανδιναβούς. Δεν έχουν ιδιαίτερη συμπεριφορά. Η Ελλάδα τους είναι αρεστός προορισμός για διακοπές. Αποφεύγουν γενικά τα στερεότυπα και δίνουν βάρος στο τι πράττεις και όχι τι λες».
• Ποιά είναι η κατάσταση σήμερα στην Σουηδία; Είναι η χώρα ευημερίας που όλοι νομίζουμε;
«Παρά την μεγάλη μετανάστευση, που δυστυχώς η χώρα δεν κατάφερε την ενσωμάτωση της στην σουηδική κοινωνία, η Σουηδία εξακολουθεί να είναι η χώρα της ευημερίας λόγω των συστημάτων της και της εμπιστοσύνης που ο πολίτης δείχνει στο κράτος και αντίστοιχα. Η ύπαρξη για παράδειγμα του αρρωστημένου φαινομένου ”φακελάκι” δεν υπάρχει και η εξυπηρέτηση του πολίτη από τις υπηρεσίες είναι άμεση και γρήγορη».
• Πόσο έντονο είναι το Ελληνικό στοιχείο στην Σουηδία και σε ποιές πόλεις;
Και τι προσόντα χρειάζεται να έχει ένας Έλληνας για να έρθει στην Σουηδία για δουλειά; Υπάρχουν προοπτικές,θα προτείνατε να έρθουν; «Οι Έλληνες εδώ ήλθαν στο τέλος της δεκαετίας του ‘50 ως εργατική δύναμη και σήμερα υπολογίζονται μεταξύ 40-60 χιλιάδες άτομα. Βασικά στις τρεις μεγάλες πόλεις της Σουηδίας Στοκχόλμη, Γκέτεμποργκ και Μάλμε. Τα τελευταία χρόνια με την κρίση ήλθαν αρκετοί αλλά οι περισσότεροι δεν κατάφεραν να βρουν μια θέση εργασίας λόγω της υψηλής εξειδίκευσης των εργαζόμενων εδώ και επέστρεψαν στην Ελλάδα. Γενικά οι δυσκολίες για εξεύρεση εργασίας στη χώρα έχουν μεγαλώσει. Οι απαιτήσεις για εξειδίκευση πολύ υψηλές. Για παράδειγμα γιατροί χωρίς ειδίκευση δύσκολα βρίσκουν εργασία. Η πόρτα είναι ανοιχτή αλλά να πληροφορήσω ότι το ”τόλμημα” της μετανάστευσης έχει μια μεγάλη τιμή που απλά παρά πολλοί άνθρωποι δεν ”αντέχουν” να πληρώσουν».
• Ακούμε για τα προβλήματα στην Σουηδία με το μεταναστευτικό. Τώρα είναι και το θέμα με το ΝΑΤΟ. Αλήθεια πως είναι πλέον τα πράματα; Αληθεύει ότι αυξήθηκε η εγκληματικότητα;
«Δυστυχώς η κατάσταση στο θέμα της μετανάστευσης έχει ξεφύγει. Καθημερινές δολοφονίες ατόμων που ανήκουν στο οργανωμένο έγκλημα, βιασμοί, τρομοκρατία, απειλές κλπ είναι πλέον καθημερινό φαινόμενο και έχει επηρεάσει το ειρηνικό σκηνικό της καθημερινότητας που γνώριζε κάθε Σουηδός. Τα πράγματα έχουν αγριέψει. Η Σουηδία έκανε ένα σοβαρό λάθος που σήμερα δυστυχώς πληρώνει. Στην προσπάθεια της να δείξει ανθρωπισμό άφησε ”τα σύνορα της” χωρίς έλεγχο με αποτέλεσμα να εισέλθουν δεκάδες χιλιάδες άτομα που ο στόχος τους ήταν να ”ζήσουν μια άνετη ζωή” χωρίς καμία κοινωνική υποχρέωση όμως. Και ενώ δεν συμβαδίζουν πολλές φορές με τα πρότυπα μιας Δυτικής Δημοκρατίας. Η εγκληματικότητα έχει φθάσει σε πρωτόγνωρα μεγέθη, την πρώτη θέση στην ΕΕ! Οι πολίτες είναι δυσαρεστημένοι. Όσον αφορά το ΝΑΤΟ η Σουηδία και η Φινλανδία έχουν κάνει αίτηση για να γίνουν μέλη του. Η Τουρκία όμως όπως ξέρετε δεν συμφωνεί και μπλοκάρει τις διαδικασίες. Σε άρθρα μου στον σουηδικό τύπο έχω καταγγείλει αυτές τις συμπεριφορές της Τουρκία».
“Τα τελευταία χρόνια με την κρίση ήλθαν αρκετοί αλλά οι περισσότεροι δεν κατάφεραν να βρουν μια θέση εργασίας λόγω της υψηλής εξειδίκευσης των εργαζόμενων εδώ και επέστρεψαν στην Ελλάδα. “
• Οι σχέσεις Σουηδίας-Ρωσίας ποιές ήταν και ποιές είναι;
«Η γρήγορη απάντηση είναι ότι οι σχέσεις των δυο χωρών είναι ”στο ψυγείο”. Ήδη από την εποχή της θητείας μου στο Κοινοβούλιο η συμπεριφορά της Ρωσίας έναντι της Σουηδίας υπενθυμίζει κατά πολύ την συμπεριφορά και την εμπρηστική ρητορική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδος. Οι σχέσεις μεταξύ των χωρών βασίζονται στην υποψία από παλιά, ακόμη και πριν την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης.Η Σουηδία διαθέτει βιομηχανία παραγωγής
μοντέρνων αμυντικών συστημάτων σε παγκόσμιο επίπεδο και διαθέτει τεχνολογία και συστήματα που θωρακίζουν την χώρα».
• Για πρώτη φορά σε μια κλασικά σοσιαλιστική χώρα, η ακροδεξιά ανέλαβε προ μηνών την διακυβέρνηση. Πως έγινε αυτό και τι θα αλλάξει πλέον;
«Είναι εντελώς λάθος και αποκύημα φαντασίας ότι η χώρα έχει ακροδεξιά κυβέρνηση. Η σουηδική σοσιαλδημοκρατία που έχει κυβερνήσει την χώρα τα τελευταία εβδομήντα και παραπάνω χρόνια δεν αποτελεί πλέον ένα ιδεολογικό κόμμα. Όταν λοιπόν έχασαν τις εκλογές τον περασμένο Σεπτέμβριο κινητοποιήθηκαν οι ρητορικοί μηχανισμοί με κύριο μήνυμα ότι ”η δημοκρατία κινδυνεύει στη χώρα εάν οι Σουηδοί σοσιαλδημοκράτες δεν κυβερνούν”. Φυσικά το « μήνυμα» δεν ανησυχεί τον Σουηδό πολίτη που μέχρι τώρα έβλεπε την καθημερινότητα του να επηρεάζεται αρνητικά από την βαριά φορολογία, εγκληματικότητα. Η κυβέρνηση έχει μπροστά της τεράστια προβλήματα όπως αυτό της ενέργειας, της ένταξης της χώρας στο ΝΑΤΟ, την καταπολέμηση της εγκληματικότητας, ενσωμάτωσης των μεταναστών, τον περιορισμό της μετανάστευσης, την αύξηση των επενδύσεων και των θέσεων εργασίας, το θέμα της ενέργειας και του περιβάλλοντος και πολλά αλλά».
• Η Ελλάδα τι θα έπρεπε να αντιγράψει από την Σουηδία για να πάει μπροστά;
«Η περιβαλλοντολογική πολιτική της Σουηδίας, η κοινωνική της πλατφόρμα, η εκπαίδευση, η επενδυτική της πολιτική, η καταπολέμηση της διαφθοράς, οι συμπεριφορές στην συνδιαλλαγή πολίτη και πολιτείας, επενδυτική πολιτική στην αγορά εργασίας και γενικά το υψηλό μορφωτικό επίπεδο των εργαζόμενων όπως και οι δεξιότητες τους κλπ.
• Είχατε θητεία για χρόνια στον τραπεζικό τομέα. Πως θα εξελιχθεί η κατάσταση για τους πολίτες και πως κρίνεται το τραπεζικό σύστημα στην Ελλάδα;
«Εκτιμώ ότι η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας θα συνεχίσει να είναι ευαίσθητη στους κινδύνους και δυστυχώς εξαρτημένη από τα προγράμματα της ΕΕ. Η ελληνική οικονομία από μόνη της δυστυχώς δεν αρκεί να δημιουργήσει τις βάσεις που απαιτούνται για μια κοινωνική και προσωπική ευημερία των Ελλήνων πολιτών. Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία θα συνεχίσει να επηρεάζει αρνητικά τις οικονομικές εξελίξεις όπως και το ενεργειακό πρόβλημα.Φιλότιμες προσπάθειες γίνονται από την κυβέρνηση στην κατεύθυνση αντιμετώπισης των πολλαπλών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η χώρα αλλά η κρίση θα χτυπήσει τους αδύνατους. Η επιδοματική πολιτική της κυβέρνησης δεν είναι ικανή με περιορισμένη την παραγωγική δομή της χώρας.
“Εκτιμώ ότι η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας θα συνεχίσει να είναι ευαίσθητη στους κινδύνους και δυστυχώς εξαρτημένη από τα προγράμματα της ΕΕ.”
• Με τι ασχολείστε σήμερα και πως βλέπετε το μέλλον της Ελλάδος.
«Μετά την αποχώρηση μου από την πολιτική δημιούργησα την δική μου συμβουλευτική εταιρεία και ασχολούμαι σαν επαγγελματίας σύμβουλος επιχειρήσεων αντλώντας εμπειρίες από την τραπεζική και πολιτική μου καριέρα ειδικευμένος στους επιχειρηματικούς κινδύνους και τους κινδύνους της αγοράς. Παράλληλα είμαι και μέλος του advisory board της οικονομικής σχολής του Πανεπιστημίου του Γιένσεπινγκ. Εκτός αυτών έχω και θέσεις εμπιστοσύνης στην περιφερειακή διεύθυνση Rotary Peace Fellowship εργαζόμενος για την παγκόσμια ειρήνη. Όσον αφορά το μέλλον της Ελλάδος εκτιμώ ότι εάν εμείς οι Έλληνες δείξουμε την ανάλογη προσοχή, εργατικότητα και θέληση να δημιουργήσουμε μια σωστή και άξια κοινωνία που
στηρίζεται στην πρόοδο και την ευημερία , η χώρα έχει και τις δυνατότητες και το ανθρώπινο δυναμικό να το πετύχει. Απλά θα πρέπει να αφήσουμε τις σημερινές πρόχειρες τακτικές και συμπεριφορές που μόνο σε αδιέξοδα οδηγούν. Από εμάς εξαρτάται!»
Στο “Πατρινόραμα plus ” που κυκλοφορεί !
